Aandoeningen aan de tong & Oorzaak en behandeling

Tongaandoeningen worden vaak gekenmerkt door veranderingen in de textuur van het tongoppervlak. Bij tongontsteking (glossitis) bijvoorbeeld, wordt de hele tong glad, dik, rood en pijnlijk. De aandoeningen kunnen worden veroorzaakt door slechte hygiëne of medische problemen. In dit artikel worden de meest voorkomende tongaandoeningen behandeld.

Tongaandoeningen: Haartong en tongkanker

Er zijn vele tongaandoeningen. Tongkanker, de ernstigste tongziekte, komt vooral voor boven 40 jaar. Een kleine zweer of een plekje wit verdikt weefsel (leukoplakie) kan een teken zijn. Tongkanker verspreidt zich snel naar het omringende tandvlees, de onderkaak en de halslymfeklieren. Vroegtijdige ontdekking, voordat de kanker zich heeft uitgezaaid is belangrijk voor een gunstige prognose. De tandarts let hier goed op, dus het is belangrijk om regelmatig de tandarts te bezoeken.

Bij het personen met het Down-syndroom is de tong vaak abnormaal groot en dik. Dit wordt macroglossie genoemd. Een harige tong (hairy tongue of Lingua villosa) en verkleurde tong zijn meestal niet pijnlijk en te genezen met goede mondverzorging. Vraag uw tandarts hiernaar.

Landkaarttong, Lingua geographica en Erythema migrans

Bij een landkaarttong zijn er kleine, pijnloze ontstekingen die zich over de hele tong verplaatsen. Het is een goedaardige afwijking, waarvan de oorzaak niet bekend is. Het komt vermoedelijk bij minstens 0,5% van de bevolking voor (zowel kinderen als volwassenen).

Wat je kunt zien zijn gladde gebieden op de tongrug, die door een witte zone van afschilferend epitheel wordt begrensd. Na enkele weken kan het oppervlak van de tong er weer geheel anders uitzien. De gladde, rode gebieden kunnen weer genezen, maar op andere plaatsen weer terug komen.

Oorzaken van aandoeningen aan de tong

Een harige, verkleurde tong, met vergrote en verkleurde papillen, wordt meestal veroorzaakt door tabak, voedsel of medicijngebruik (antibiotica) en slechte mondverzorging.

Onderliggende ziekten kunnen ook de oorzaak zijn: lupus, candidiasis, psoriasis of syfilis. Tongontsteking kan worden veroorzaakt door ziekten die gepaard gaan met vitamine B gebrek (pernicieuze anemie), roodvonk, toxische shock en infecties, voornamelijk herpes simplex. Macroglossie (betekent in feite 'grote tong') kan een gevolg zijn van het Down-syndroom, cretinisme en overproductie van groeihormoon als gevolg van een hypofysetumor.

Let ook op het volgende:

Chronische irritatie door roken, alcoholgebruik, kapotte tanden of kunstgebit kan leukoplakie (witte plekken op de tong) of tongontsteking veroorzaken.
Tongkanker wordt in verband gebracht met roken en zwaar alcoholgebruik. En dan vooral in combinatie.
Harige leukoplakie kan een complicatie zijn van AIDS.

Een tongaandoening kan dus voorkomen door een andere ziekte of aandoening die u nu heeft of in het verleden hebt gehad/opgelopen. Zorg ervoor dat de tandarts hiervan op de hoogte is, zodat hij u hierover kunt informeren en de behandeling eenvoudiger maakt.

Preventie van tongaandoeningen

Dit kunt u doen ter preventie van tongaandoeningen:

Borstel en reinig de tong tijdens het tandenpoetsen.
Ga minstens eenmaal per jaar naar de tandarts voor controle.
Gebruik geen tabak en weinig alcohol. Zuur en kruidig voedsel vermijden als ze de tong irriteren.

Behandeling van problemen met de tong

Er zijn een aantal opties mogelijk:

Een milde zoutoplossing, antiseptisch mondwater of een zalf kan pijn verzachten en bacteriën doden. Middelen zijn verkrijgbaar bij de gangbare drogisten.
Bij minder ernstige bacteriële tongontsteking worden antibiotica voorgeschreven.

Biopsie

Een biopsie van de tong kan worden gedaan bij vermoedens op kanker. Bij tongkanker kan het aangetaste weefsel worden weggenomen en een bestralingsbehandeling worden gegeven. Bij uitzaaiing van de tumoren is chemotherapie noodzakelijk.

Vaak is de behandeling gericht op de onderliggende oorzaak. Zo worden bij vitamine-B-gebrek dieetmaatregelen getroffen of supplementen voorgeschreven. Bij een slecht zittend kunstgebit of kapotte tanden moet de tandarts ingrijpen.

Naar de tandarts of huisarts

Ga naar de tandarts of huisarts als de tong pijnlijk, gezwollen of stijf is of als de symptomen langer dan drie dagen duren.

Tot slot

Lees ook de special Mondaandoeningen of Mondverzorging en vind alle informatie over uw mond en gebit!

© 2008 - 2010 Victorho, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op 21-01-2008, laatst gewijzigd op 16-09-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Mondverzorging & slechte adem en Rituals mond & tandverzorging.

Verwante artikelen

Mondaandoeningen: mondkanker + tongkanker (mond/tong/kanker): Mondaandoeningen - In de mond komen zowel kwaadaardige als goedaardige gezwellen voor. Bij kwaadaardige gezwellen spreekt men van kanker. Dit art…
Mond (tong) aandoeningen: aften/zweertjes/ontsteking/ (pijn): Mond, tong aandoeningen: aften, zweertjes, ontsteking, (pijn). In de mond begint de spijsvertering. In de mond zitten speekselklieren en door het…
Alles over tongklachten: Het oppervlak van de tong wordt door papillen bedekt: fijne, haarvormige uitsteeksels van weefsel waarin de smaakpapillen besloten liggen. Normaliter zijn de papillen roze, fluweelac…
Mondspruw en Leukoplakie: Candidiasis van het mondslijmvlies is een uitbarsting van de schimmel Candida albicans, een van de vele micro-organismen die gewoonlijk in kleine hoeveelheden in de mond worden aang…
Droge mond & Oorzaken en behandeling: Het droge mond syndroom (xerostomie) wordt gekenmerkt door een abnormale droogte van het mondslijmvlies (orale mucosa), door afname van de speekselvloed of veranderingen…

Bronnen en/of referenties

Bron: Geneeswijzer
"Pathologie van de mondholte", I. van der Waal, J.E. van der Kwast et al. Bohn Stafleu Van Loghum, 2002 Houten

Reageer op het artikel "Aandoeningen aan de tong & Oorzaak en behandeling"

Door Cristy op 30-12-2009

Ik heb een nieuwe tongpiercing 3 weken geleden gezet en ik merkte na de eerst week dat ik altijd een gevoel heb alsof er iets op mijn tong zit. Ik heb geen zwelling gehad alleen veel ijsjes gehad en veel water-zout spoelingen gedaan. Nu heb ik allemaal kleine rode bultjes op de voorkant van mijn tong..
Wat zou dit kunnen zijn? Reactie infoteur op 04-01-2010:Beste Cristy,
Raadzaam is het om naar de huisarts of tandarts te gaan. Deze kan door klinisch onderzoek beter antwoord geven op je vraag.
Groet,
Victor

Door Sabine op 21-12-2009

Mijn klachten begonnen 10 dagen geleden met witte aanslag bovenop mijn tong en één pijnlijke papil op de zijkant. Inmiddels is mijn hele tong dik, stijf en pijnlijk, met vuurrode gezwollen papillen, vooral langs de rand en op het puntje. Net een aardbei. 's Morgens lijken de klachten minder dan de avond ervoor, maar gedurende de dag verergert de zwelling en pijn. Praten en eten gaan lastig en ik proef bijna niks meer. Ik slik maximaal paracetamol (1g per keer) maar dat geeft nauwelijks verlichting. Het voelt alsof mijn tong net is overgoten met kokend water. De klier onder mijn tong produceert een nonstop stroom speeksel. Mijn zoon (bijna 10) heeft hetzelfde en bij mijn man begint het nu ook. We zijn verder goed gezond. De huisarts zei dat het hand voet mondzeer was, waarschijnlijk opgelopen via onze jongste zoon (1,5). Maar we hebben niet echt met vocht gevulde blaasjes in onze monden en we hebben ook geen uitslag op handen/voeten. Mijn klachten zijn nu na 10 dagen nog steeds aan het verergeren (tandvlees gaat nu ook ontsteken) en de zere papil van dag 1 is ook nog steeds even pijnlijk. Klopt het vermoeden van de huisarts of is dit toch iets anders? Verder kregen we het advies te spoelen met een tanninerijke vloeistof zoals bessensap of thee...? Reactie infoteur op 21-12-2009:Beste Sabine,
De RIVM meldt op haar website duidelijk dat ook andere lichaamsdelen door Hand- voet- en mondzeer wordt aangedaan (in feite zegt de naam van de aandoening al genoeg).
Daarom is het raadzaam om naast de huisarts, ook uw tandarts z.s.m. te bezoeken. Deze kan u eventueel zelf helpen met het stellen van een diagnose, of u doorverwijzen naar de afdeling "Mondziekten en Kaakchirurgie" van vele ziekenhuizen. Daar zijn speciaal opgeleide artsen en wetenschappers aan het werk die specifieke mondaandoeningen kunnen herkennen.
Groet,
Victor

Door Liset op 05-12-2009

Hallo,

ik heb last van kleine rode bultjes aan de voorkant van mijn tong.
Na het tandenpoetsen brand het.
Wat zou dit kunnen zijn ?!

Groetjes Liset Reactie infoteur op 06-12-2009:Beste Liset,
Dit zou meerdere oorzaken kunnen hebben. Raadzaam is het als het probleem blijft naar de huisarts of tandarts te gaan. Deze kan klinisch onderzoek beter antwoord geven op je vraag.
Groet,
Victor

Door Bouwha op 26-10-2009

Ik heb al een lange tijd last van een tong met dikke witee strepen op en hier en door precies haartjes die uitsteken en kleine blaasjes op mij tong punt. Ook heb ik op de rest van mij tong rode plekken.
Ik ben al naar de huisdokter geweest, maar deze dacht dat het landkaarttong was. Toen ben ik naar een gespecialisserde KNO arts geweest en deze heeft een staaltje van de witte lijnen op mijn tong genomen en het bleek dat hier toch wat schimmel inzat. Hij heeft mij verschillende middelen voorgeschreven, maar het heeft nietveel uitgehaald.
Heeft iemand dit nog aan de hand en wat kan ik hier tegen doen?? Want ik heb echt een lelijke tong en wil hier graag vanaf!!

Door Perry op 06-10-2009

Ik heb al een paar weken last van een vermoeide tong tijdens het praten. Dit slaat ook over naar mijn kaken. Hierdoor spreek ik woorden minder goed uit, en slis ik ook een beetje. Erg vermoeiend, wat te doen? Reactie infoteur op 09-10-2009:Beste Perry,
Dank voor je reactie. Ik raad je aan een huisarts te bezoeken, die jou eventueel kan verwijzen naar een specialist. Succes.
Groet, Victor

Door Swannet op 29-09-2009

Ben op zoek naar info en behandeling. Mijn zoon heeft reeds 2 maanden een gezwollen, blauwe tong. Het is pijnlijk en moeilijk te eten en te praten. Er zijn al vele onderzoeken gebeurd maar niemand weet het antwoord en de oplossing en de oorzaak. Reactie infoteur op 03-10-2009:Beste Swannet,
Bedankt voor uw reactie. Ik raad u aan om met uw zoon naar een specialist te gaan. In de diverse academische ziekenhuizen zijn specialisten werkzaam op het gebied van mond- en kaakziekten. Deze kunnen mogelijk een uitkomst bieden.
Groet, Victor

Door Martin Pardon op 27-06-2009

Waarde,
De achterkant van mijn tong is blauw, tegen het zwart, gekleurd. Geen pijn of ongemak.
Geen kleurmakende eetwaren genuttigd. Graag toelichting.
Beleefde groeten. Reactie infoteur op 27-06-2009:Geachte heer Pardon,

Dank voor uw reactie.
Ik heb even het boek "Pathologie van de Mondholte" doorgenomen (auteur prof.dr. I. van der Waal). Uw symptomen kunnen wijzen op pigmentatie van de tong.

De voornaamste oorzaken kunnen dan zijn een metaalpigmentatie. Dit wordt veroorzaakt doordat metaalpartikels (zoals amalgaam van vullingen bij het uitboren bij de tandarts) in het mondslijmvlies terechtkomen.

Bent u niet bij de tandarts geweest of heeft u geen amalgaamvullingen, dan kunnen medicijnen dit klinisch beeld geven. Dit is bekend van o.a. anti-malaria middelen.

Het is raadzaam dit met uw tandarts te overleggen! Deze kan u eventueel doorverwijzen naar een kaakchirug (tandarts met geneeskunde-studie).

Hoogachtend,
Victor

Door Erdegem op 04-05-2009

Heb al een 4tal dagen pijn &aan de tong bij bewegen ervan.et staat een kleine verdikking aan de likerzijde van de tong en bi het aanraken doet het wat pijn.Wat zou dit kunnen zijn? Reactie infoteur op 04-05-2009:Beste Erdegem,
Vanuit mijn positie is het niet mogelijk om te beoordelen wat er aan de hand is. Het beste dat u kunt doen is om deze plek aan uw tandarts te laten zien. Mogelijk kan deze een diagnose stellen.
Groet,
Victor

Door Nana Bolders op 17-03-2009

Ik heb rode stipjes op de voorkant van mijn tong. Waar kan dit op duiden?

Door Joop op 01-06-2008

Hoi, ik heb al zo'n 3 jaar last van een tong met wit beslag. De irritatie is iedere dag zodanig dat ik kauwgom moet eten zodat de tong niet tegen m'n gehemelte aankomt wat ruw, droog en vervelend aanvoelt. Allerlei testen hebben niets aangetoond, heb zelfs m'n amandelen laten verwijderen maar niets helpt. Waar zou deze klacht vandaan komen?