InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Kwijlen: Speeksel uit mond door infecties of aandoeningen

Kwijlen: Speeksel uit mond door infecties of aandoeningen

Kwijlen: Speeksel uit mond door infecties of aandoeningen Bij kwijlen stroomt onbedoeld het speeksel buiten de mond. Kwijlen gebeurt standaard bij heel wat jonge kinderen bij de tandontwikkeling en bij ziektes maar ook andere aandoeningen, infecties en neurologische of cognitieve problemen leiden tot kwijlen. Het kwijlen zelf leidt tot functionele, sociale, psychologische en klinische problemen voor de patiënt, de families en de begeleider en/of verzorger.

Synoniemen kwijlen

Kwijlen is eveneens gekend onder deze synoniemen
  • overmatig speeksel
  • salivatie
  • sialorree
  • sialorroe
  • speekselvloed
  • te veel speeksel

Oorzaken: Speeksel uit mond door infecties of aandoeningen

Diverse oorzaken leiden tot kwijlen met name slikproblemen, problemen met het bijhouden van speeksel in de mond en te veel speekselproductie. Sommige patiënten die kwijlen, hebben een verhoogd risico om lucht, voedsel of vloeistoffen in de longen in te ademen. Wanneer de normale reflexen van het lichaam zoals kokhalzen en hoesten niet (goed) werken, veroorzaakt dit schade en ontstaat aspiratiepneumonie.

Zuigelingen en peuters

Kwijlen komt het vaakst voor bij de tandontwikkeling bij zuigelingen en peuters. Kwijlen bij zuigelingen en jonge kinderen verergert bij een verkoudheid (milde infectie met symptomen aan neus en keel) en allergieën (allergische reactie door contact met uitlokkende stof). Ook bij bepaalde andere gebruikelijke kinderziektes komt kwijlen regelmatig voor. Normaalgezien kwijlt een kind vaker tot 18-24 maanden. Kwijlen na de leeftijd van 4 jaar is abnormaal en dan is er wellicht sprake van een onderliggende aandoening.

Anatomie van de mond

De anatomie van de mond draagt mogelijk bij tot kwijlen. Sommige patiënten vinden het moeilijk om de lippen te sluiten, ook bijvoorbeeld tijdens het slapen. Ze hebben bijvoorbeeld grote tong, vergrote amandelen, te veel tanden of gezwollen amandelen.

Infecties

Door infecties maakt het lichaam te veel speeksel aan waardoor de patiënt gaat kwijlen. Enkele voorbeelden van deze infecties omvatten een amandelontsteking (tonsillitis), een keelontsteking, een peritonsillair abces (abces rond de keelamandelen), difterie (besmettelijke bacteriële infectie van keel en luchtwegen), herpes stomatitis (ontsteking van slijmvlies in en rond mond, veroorzaakt door het herpesvirus), tetanus (bacteriële infectieziekte met verstijvende krampen door besmetting met bacterie die (meestal) via de grond in wonden terechtkomt), polio, rabiës (medische term voor "hondsdolheid"), epiglottitis (ontsteking van het strotklepje), klierkoorts (virale infectie met keelpijn, gezwollen lymfeklieren, vermoeidheid en lichte koorts die vooral bij adolescenten en jongvolwassenen voorkomt) en sinusinfecties.

Neurologische aandoeningen

Slikproblemen door aandoeningen van het centrale zenuwstelsel veroorzaken eveneens kwijlen. Voorbeelden hiervan zijn

Andere aandoeningen

Andere aandoeningen waardoor er te veel speekselproductie is omvatten Bell's palsy (plotse aangezichtsverlamming door zenuwschade), allergieën, gezwollen amandelen, het gebruik van bepaalde medicijnen (kalmeringsmiddelen, antidepressiva, morfine, Ö), brandend maagzuur, bepaalde spierdystrofieën, myasthenia gravis (chronische auto-immuunaandoening met spierzwakte aan het gezicht, de ledematen en de ogen), chemische brandwonden, een reactie op slangenbeet of insectengif, vergiftiging (vooral door pesticiden) en zwangerschap (vanwege zwangerschapsbijwerkingen zoals misselijkheid of reflux).

Diagnose en onderzoeken door de arts

Lichamelijk onderzoek

De arts voert een grondig klinisch onderzoek bij de patiënt en hij ondervraagt de patiënt over zijn medische geschiedenis. Hij controleert bij dit lichamelijk onderzoek de positie van het hoofd, de onderkaak en het gehemelte. De mond onderzoekt hij eveneens grondig. Zo bekijkt eventuele huidletsels rond de lippen en mond, de tonggrootte en de werking van de tong, de grootte van de keelamandelen en de mogelijkheid om via de mond te ademen. Daarnaast is het belangrijk het gebit na te kijken. Bij een malocclusie (ongelijke beet) wat veel voorkomt bij patiënten met hersenverlamming, en ook bij cariës is kwijlen mogelijk. De slikreflex en de manier van slikken observeert de arts eveneens bij de patiënt. Tot slot voert hij een uitgebreid neurologisch onderzoek uit.

Diagnostisch onderzoek

Eventuele onderzoeken zijn afhankelijk van de gezondheid van een patiënt, de oorzaak van het kwijlen en de aanwezigheid van eventuele andere symptomen. Mogelijk is een sialografie (radiografisch onderzoek van de speekselklieren) nodig.

Classificatie kwijlen

Om een behandeling op te starten en ook voor het vergelijken van de resultaten na een operatie of behandeling, is het nuttig om een classificatiesysteem te gebruiken. Emedicine meldt de ernst en frequentie van kwijlen op haar website.

Bron: Emedicine: Drooling

De ernst van kwijlen valt als volgt in te delen:
  • Droog: Kwijlt nooit
  • Mild: Alleen lippen zijn nat
  • Gematigd: Lippen en kin zijn nat
  • Ernstig: Kleding is bevuild
  • Sterk: Kleding, handen en dienblad zijn vochtig en nat

Bij het vaststellen van de frequentie van kwijlen gebruikt de arts volgende schaal:
  • Kwijlt nooit
  • Af en toe kwijlen: Niet elke dag
  • Frequent kwijlen: Elke dag
  • Constant kwijlen

Behandeling van de patiënt

Zelfzorg

Een ijslolly is nuttig voor jonge kinderen die kwijlen terwijl ze tandjes krijgen. Het is wel belangrijk om bij het kind te blijven om te voorkomen dat het kind stikt. Het helpt eveneens om de lippen te sluiten en de kin omhoog te houden, zodat het speeksel niet uit de mond stroomt. Suikerhoudende voedingsmiddelen doen de hoeveelheid speeksel toenemen, dus deze vermijdt de patiënt best.

Professionele medische zorg

De logopedist bekijkt het risico op aspiratiepneumonie bij de patiënt. Hij bekijkt de hoofdpositie van de patiënt, stelt lip- en mondoefeningen voor en hij raadt de patiënt aan om indien mogelijk vaker te slikken. Diverse vormen van medicatie zijn beschikbaar indien het kwijlen voortvloeit uit een probleem van het centraal zenuwstelsel. Botoxinjecties, radiotherapie (behandeling via bestraling) aan de speekselklieren en een operatie waarbij de arts de speekselklieren verwijdert, zijn enkele andere behandelingsmogelijkheden. Chirurgie is vooral nodig wanneer de patiënt meer dan zes maanden kwijlt en andere therapieën niet werken.

Lees verder

© 2016 - 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Sialografie: Radiografisch onderzoek van de speekselklierenSialografie: Radiografisch onderzoek van de speekselklierenBij een sialografie voert een arts een radiografisch onderzoek uit van de afvoergang en de vertakkingen in de speekselkl…
Neurologische infectieziektes bij de hondNeurologische infectieziektes bij de hondRabiës, distemper en tetanus zijn allemaal neurologische infectieziektes die voor kunnen komen bij de hond. Gelukkig zij…
Epilepsie, letterlijk een vallende ziekteEpilepsie is een veel voorkomende aandoening, vooral bij kinderen en jeugdige volwassenen, maar ook bij oudere patienten…
Aandoeningen aan de speekselklierenAandoeningen aan de speekselklierenDe mens heeft drie grote speekselklieren: opzij van de mond onder de oren, onder de kaak en in de mondbodem onder de ton…
Epiglottitis, infectie strotklepje: symptomen/behandelingEpiglottitis, infectie strotklepje: symptomen/behandelingEpiglottitis duidt op een ontstoken strottenklepje. Epiglottitis is een weinig voorkomende, moeilijk te herkennen en lev…
Bronnen en referenties
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 28 april 2016
  • Drooling, http://emedicine.medscape.com/article/879271-overview#showall, geraadpleegd op 28 april 2016
  • Drooling, https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003048.htm , geraadpleegd op 28 april 2016
  • What Causes Drooling While Sleeping?, http://www.enkivillage.com/drooling-while-sleeping.html, geraadpleegd op 28 april 2016
  • What causes drooling? 15 possible conditions, http://www.healthline.com/symptom/drooling, geraadpleegd op 28 april 2016

Reageer op het artikel "Kwijlen: Speeksel uit mond door infecties of aandoeningen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 17-07-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Mond- en kaakproblemen
Bronnen en referenties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!