InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Neutropenie: Laag aantal neutrofielen (witte bloedcellen)

Neutropenie: Laag aantal neutrofielen (witte bloedcellen)

Neutropenie: Laag aantal neutrofielen (witte bloedcellen) Neutropenie is een toestand waarbij het aantal neutrofiele granulocyten alias neutrofielen, abnormaal laag is. Neutrofielen zijn een type witte bloedcellen in het immuunsysteem die het lichaam helpen bij het bestrijden van infecties. Tal van oorzaken leiden tot neutropenie, zoals chemotherapie het gebruik van bepaalde medicijnen en diverse aandoeningen. Veelal heeft de patiënt met neutropenie geen symptomen, maar de onderliggende oorzaak veroorzaakt deze wel. Een patiënt met neutropenie besteedt tot slot veel aandacht aan persoonlijke hygiëne, zoals de handen wassen, om het risico op een infectie te verlagen.

Functie neutrofielen: Infecties bestrijden

Witte bloedcellen bestrijden infecties die veroorzaakt zijn door bacteriën, virussen, schimmels en andere ziekteverwekkende organismen. Neutrofielen zijn een type witte bloedcellen. De productie hiervan gebeurt in het beenmerg. Ze detecteren infecties, verzamelen zich vervolgens op de plaats(en) van de infectie en vernietigen daarna de ziekteverwekkers.

Wanneer ontstaat neutropenie?

Wanneer het lichaam te weinig neutrofielen heeft, is sprake van “neutropenie”. Dit gebeurt door een gestoorde aanmaak (verminderde productie) of een verhoogde afbraak van neutrofielen. Bij neutropenie is het voor het lichaam moeilijker om te vechten tegen ziekteverwekkers. Hierdoor is de patiënt sneller ziek als gevolg van infecties. Van neutropenie is sprake wanneer een volwassen patiënt minder dan 1.000 neutrofielen per microliter bloed heeft. Als het aantal neutrofielen zeer laag is (minder dan 500 neutrofielen in een microliter bloed), ontstaat ernstige neutropenie. Wanneer de neutrofielen zo laag in aantal zijn, gaan zelfs bacteriën die normaal leven in de mond, op de huid en in de darmen, gekend als commensalen, een ernstige infectie veroorzaken.

Oorzaken: Verminderde productie of verhoogde afbraak

Verminderde productie van neutrofielen

Kanker
Neutropenie ontstaat bijvoorbeeld bij een patiënt met kanker (zoals acute lymfatische leukemie of acute myeloïde leukemie) of die een behandeling van kanker krijgt via chemotherapie of radiotherapie (behandeling via bestraling). Wanneer kanker zich in het beenmerg bevindt, is de productie van neutrofielen lager. Het totale aantal witte bloedcellen is mogelijk eveneens lager bij een behandeling met chemotherapie, want hierdoor vertraagt de productie van gezonde witte bloedcellen door het beenmerg.

Aangeboren
Een aangeboren probleem met de beenmergproductie leidt ook tot een verminderde productie van neutrofielen. Diverse beenmergaandoeningen zoals myelofibrose (tekort van bloedcellen) en leukemie resulteren eveneens in een verlaagde productie. Daarnaast zijn bepaalde syndromen en andere genetische aandoeningen de oorzaak van neutropenie zoals:

Infecties
Infecties, zoals tuberculose (TBC: bacteriële infectie met longproblemen) en knokkelkoorts veroorzaken tevens sneller een lager aantal neutrofielen. Dit geldt bovendien voor bepaalde virale infecties zoals malaria, het Epstein-Barr virus, het cytomegalovirus, HIV en virale hepatitis (leverontsteking).

Verhoogde afbraak van neutrofielen

Door de ziekte van Crohn (aandoening met buikpijn, diarree en gewichtsverlies), reumatöide artritis (chronische auto-immuunaandoening met een ontsteking van gewrichten en andere organen) en systemische lupus erythematosus ontwikkelt de patiënt een verhoogde afbraak van neutrofiele granulocyten wat resulteert in neutropenie.

Medicijnen

Het gebruik van sommige geneesmiddelen veroorzaakt eveneens soms neutropenie. Dit geldt voor antibiotica (voor de bestrijding van bacteriële infecties), medicatie tegen een hoge bloeddruk (hypertensie), anti-epileptica (voor de behandeling van epileptische aanvallen) en antipsychotica.

Symptomen verminderd aantal witte bloedcellen

Vaak is een patiënt met neutropenie asymptomatisch. In sommige gevallen spoort de arts dit per toeval op bij een bloedonderzoek. Niettemin kampen sommige patiënten met bepaalde infecties of een andere onderliggende oorzaak van neutropenie en hierbij treden dan wel symptomen op.

Infectie: Slijmvliezen

Infecties die gepaard gaan met neutropenie, tasten ook sneller de slijmvliezen aan, waardoor aften, zweren, abcessen, een ongewone vaginale afscheiding en pijn of jeuk rond de anus, ontstaan.

Infectie: Algemene symptomen

Andere typische symptomen van een infectie zijn:
  • buikpijn
  • diarree
  • een huiduitslag
  • een trage wondgenezing
  • hoesten
  • keelpijn
  • kiespijn
  • koorts
  • kortademigheid (dyspneu)
  • koude rillingen
  • vaker of branderig gevoel bij het plassen

Een zeldzame vorm van neutropenie is bijvoorbeeld “cyclische neutropenie”. De patiënt krijgt hierbij gemiddeld om de drie weken zich herhalende korte perioden van neutropenie. Hij heeft hierbij vaak last van aften in de mond en huidinfecties.

Vaak is de mate van infectie evenredig met het aantal neutrofielen. Wanneer deze erg laag in aantal zijn, heeft de patiënt vaak meer ernstige symptomen van een infectie.

Diagnose en onderzoeken

Een bloedonderzoek is nodig om de diagnose te stellen. Dit onthult het aantal en het type cellen in het bloed.

Behandeling laag aantal neutrofielen

Indien mogelijk tracht de arts de oorzaak van neutropenie te verhelpen. Wanneer het beenmerg zich herstelt en weer voldoende witte bloedcellen aanmaakt, herstelt de patiënt spontaan van neutropenie. Antibiotica bestrijden bacteriële infecties. Bepaalde geneesmiddelen stimuleren indien nodig de aanmaak van witte bloedcellen (granulocyt-koloniestimulerende factor). Indien mogelijk wijzigt de arts de medicatie van de patiënt indien deze de oorzaak zijn van neutropenie. Een andere behandeling bestaat uit het intraveneus (medische term: via een ader) toedienen van immunoglobuline. Dit zijn antilichamen van gedoneerde bloedmonsters die de arts in het bloed van de patiënt brengt. Voor sommige ernstige vormen van neutropenie is een stamceltransplantatie vereist.

Infecties voorkomen

Bij neutropenie is het belangrijk om infecties te voorkomen omdat het lichaam deze met een laag aantal neutrofielen moeilijker kan bestrijden. Dit doet hij door uit de buurt te blijven van patiënten die reeds symptomen van een infectie vertonen. De patiënt is verder voorzichtig met (huis)dieren om zo geen infectie van het dier op te lopen. Hij wast tevens de handen vaak met water en zeep.

Ook het regelmatig poetsen van de tanden en flossen is belangrijk. Schoenen dragen en uit rivieren en vijvers wegblijven, is aangewezen. Indien mogelijk vermijdt de patiënt tevens om de luier van een baby te vervangen. Heeft de patiënt met neutropenie snij- of schaafwonden, dan is het belangrijk deze te bedekken met een verband. Tot slot vermijdt de patiënt ongepasteuriseerde zuivelproducten, gaar vlees en rauwe groenten, fruit, granen, noten en honing.

Prognose variabel

De vooruitzichten zijn afhankelijk van de oorzaak van neutropenie. Sommige infecties, kankers en andere aandoeningen zijn potentieel levensbedreigend.

Lees verder

© 2016 - 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Tekort aan witte bloedlichaampjesTekort aan witte bloedlichaampjesTekort aan witte bloedlichaampjes oftewel bloedcellen. Een wit bloedlichaampje wordt ook wel een leukocyt genoemd. Norma…
De fagocyten van het menselijk lichaamHet immuunsysteem van de mens is te verdelen in twee grote systemen, die weliswaar veel met elkaar te maken hebben en el…
Bloed: De verschillende soorten bloedcellenBloed: De verschillende soorten bloedcellenEen volwassen mens heeft gemiddeld 5 of 6 liter bloed. Dit bloed is onder andere nodig voor zuurstoftransport, afweer en…
Leukocyt en aandoeningenLeukocyt en aandoeningenEen witte bloedcel wordt een leukocyt genoemd. Ze spelen een rol in het afweersysteem van het lichaam. Wanneer er een st…
Neulasta bij chemotherapie: wondermiddel bij chemoNeulasta bij chemotherapie: wondermiddel bij chemoNeulasta bij chemotherapie is een soort wondermiddel bij chemo. Maar ook een heel duur wondermiddel. Wie chemotherapie o…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Skeeze / Pixabay
  • Causes, http://www.mayoclinic.org/symptoms/neutropenia/basics/causes/sym-20050854, geraadpleegd op 6 september 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 6 september 2016
  • Low white blood cell count and cancer, https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000675.htm, geraadpleegd op 6 september 2016
  • Neutropenia – Infants, https://medlineplus.gov/ency/article/007230.htm, geraadpleegd op 6 september 2016
  • Neutropenia Treatment Continued …, http://www.webmd.com/a-to-z-guides/neutropenia-causes-symptoms-treatment?page=2, geraadpleegd op 6 september 2016
  • Neutropenia, http://www.cancer.net/navigating-cancer-care/side-effects/neutropenia, geraadpleegd op 6 september 2016
  • Neutropenia, http://www.webmd.com/a-to-z-guides/neutropenia-causes-symptoms-treatment, geraadpleegd op 6 september 2016

Reageer op het artikel "Neutropenie: Laag aantal neutrofielen (witte bloedcellen)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 15-08-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Bloedaandoeningen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!