InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Borstkanker (mammacarcinoom) bij vrouwen: Tumor in borst

Borstkanker (mammacarcinoom) bij vrouwen: Tumor in borst

Borstkanker (mammacarcinoom) bij vrouwen: Tumor in borst Borstkanker (mammacarcinoom) is kanker die begint in de weefsels van de borst. Genetische factoren en omgevingsfactoren zoals een ongezonde levensstijl spelen een rol bij het ontstaan van dit soort kanker. Niet altijd heeft een patiënte al symptomen, maar symptomatische patiënten voelen een gezwel in de borst (en de oksel). Daarnaast zijn een scala van andere klachten mogelijk. Diverse behandelingen zijn mogelijk, maar het hangt van vele factoren af welke behandeling de patiënte krijgt. De vooruitzichten zijn eveneens zeer variabel; deze gaan van een volledig herstel tot de dood. Door de medische evolutie en de tijdige opsporing door screeningsprogramma’s (bevolkingsonderzoeken), is de prognose voor borstkanker evenwel meestal goed.

Epidemiologie mammacarcinoom

Borstkanker is de meest voorkomende kanker bij vrouwen die niet roken. Na longkanker is het de belangrijkste oorzaak van kankersterfte. De jaarlijkse incidentie van borstkanker bedraagt 1,7 op 1.000 vrouwen. De kans dat een vrouw aan borstkanker sterft, bedraagt ongeveer 1 op 37 of 2,7 procent. Voor de leeftijd van 25 jaar krijgen vrouwen haast nooit te maken met een mammacarcinoom. Vrijwel uitsluitend vrouwen krijgen hiermee te maken, maar ook mannen presenteren zich soms met een mammacarcinoom.

Oorzaken en risicofactoren borstkanker

De meeste vormen van borstkanker komen ontstaan in de epitheelcellen van de melkgangen van de borst. De cellen vermenigvuldigen zich bij borstkanker (net als andere kankervormen) onbeheersbaar, en reproduceren hun histologische eigenschappen in diverse patronen.

Zowel erfelijke factoren, aandoeningen als omgevingsfactoren zijn gerelateerd aan de ontwikkeling van een kwaadaardig gezwel in de borst. De kans op het krijgen van een mammacarcinoom is groter naarmate de patiënte meer risicofactoren heeft, maar dat betekent niet automatisch dat ze te maken krijgt met een maligne (kwaadaardige) tumor in de borst. Veel vrouwen die borstkanker ontwikkelen, hebben namelijk geen bekende risicofactoren of een familiegeschiedenis.

Erfelijke factoren

Borstkanker bij vrouwen is in 5-10% van de gevallen erfelijk. Ongeveer de helft van deze erfelijke borstkankergevallen is het gevolg van het BRCA1- of BRCA2-gen (veroorzaken eveneens eierstokkanker). Soms is het TP53-gen betrokken bij het ontstaan van een mammacarcinoom. Een familiegeschiedenis van borstkanker is eveneens gekoppeld aan een hogere kans op borstkanker.

Aandoeningen en medische factoren

Diverse aandoeningen en medische factoren zijn geassocieerd met een kwaadaardig gezwel in de borst:
  • Acanthosis nigricans: Acanthosis nigricans is een aandoening waarbij een verdikte en verkleurde huid optreedt, maar de aandoening resulteert eveneens sneller in diverse soorten kanker, waaronder borstkanker.
  • Geschiedenis van borstkanker: Een eerdere vorm van borstkanker vormt een andere risicofactor voor kanker in de borst.
  • Goedaardige borsttumoren: Ook het hebben van sommige soorten goedaardige knobbeltjes in de borst (zoals een intraductaal papilloom (meestal goedaardig gezwel in melkafvoergangen van borst) verhoogt de kans op kanker op een later tijdstip. Andere voorbeelden zijn atypische ductale hyperplasie of een lobulair carcinoom in situ.
  • Hogere dichtheid van borstweefsel: Daarnaast heeft borstkanker meer kans om zich te ontwikkelen in borstweefsel met een hogere dichtheid.
  • Hypogonadisme: Door een onvoldoende ontwikkeling van geslachtsklieren moeten patiënten langdurig hormoontherapie gebruiken, wat het risico op kanker in de borst verhoogt.
  • Maagkanker: Verder krijgen vrouwen met maagkanker (kanker in het maagslijmvlies) ook sneller borstkanker.
  • Neurofibromatose: Bij neurofibromatose, een erfelijke neurologische ziekte, ontstaan afwijkingen aan de huid en ogen, maar een kwaadaardige borsttumor komt ook voor.
  • Polymyositis: Door polymyositis, een auto-immuunaandoening die gepaard gaat met spierzwakte, heeft een vrouw sneller borstkanker.
  • Radiotherapie: Het krijgen van radiotherapie (voor eender welke vorm van kanker) verhoogt eveneens het risico op deze ziekte.
  • Syndromen: Bij enkele syndromen komt de ziekte sneller voor:
    • Bannayan-Riley-Ruvalcaba syndroom: Bij deze zeldzame aandoening heeft een patiënte een groot hoofd (macrocefalie), neurologische symptomen en in de darmen en op en onder de huid tumoren. Ook tumoren in de borst komen hierbij soms tot stand.
    • Li-Freumeni-syndroom: Ook krijgen patiënten met de erfelijke ziekte Li-Fraumeni-syndroom, een aandoening met een verhoogd risico op kanker, vaak te maken met borstkanker.
    • McCune-Albright syndroom: Het risico op een kwaadaardig gezwel in de borst komt tevens voor bij het McCune-Albright syndroom. Bij de aandoening komen symptomen aan het bot en de huid tot uiting, en dit in combinatie met hormonale afwijkingen.
    • Peutz-Jeghers-syndroom: Vrouwen met het Peutz-Jeghers-syndroom hebben vaak meerdere poliepen in de dunne darm in combinatie met donkere huidvlekken (hyperpigemntatie). Vrouwen met deze ziekte presenteren zich vaker met kanker in de borst.

Zonnebrandcrème bevat soms kankerverwekkende stoffen / Bron: Dimitrisvetsikas1969 / PixabayZonnebrandcrème bevat soms kankerverwekkende stoffen / Bron: Dimitrisvetsikas1969 / Pixabay
Omgevingsfactoren
Diverse omgevingsfactoren spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van borstkanker bij vrouwen:
  • ’s Nachts werken: Uit resultaten van diverse studies blijkt dat vrouwen die 's nachts werken (onder andere arbeiders, artsen, verpleegkundigen en politieagenten) een hoger risico hebben op borstkanker dan vrouwen die tijdens de dag werken.
  • Blootstelling aan chemicaliën in cosmetica: Sommige chemicaliën in cosmetica dragen bij aan de ontwikkeling van kanker bij mensen.
  • Blootstelling aan chemicaliën in kunststof: Bepaalde blootstellingsniveaus van chemicaliën in plastic producten, zoals bisfenol A (BPA), resulteren in kanker bij mensen
  • Blootstelling aan chemische stoffen in tuinen: Gras- en tuinproducten die behandeld zijn met chemische stoffen, doen het risico op borstkanker verhogen.
  • Blootstelling aan chemische stoffen in voedsel: Gewassen en vee die behandeld zijn met pesticiden, antibiotica en hormonen veroorzaken gezondheidsproblemen bij mensen. Dit geldt eveneens voor kwik in zeevruchten en industriële chemicaliën in voedsel- en voedselverpakkingen. Door deze chemische stoffen komt borstkanker sneller tot stand.
  • Blootstelling aan chemische stoffen in zonnebrandcrème: Zonnebrandcrème bevat soms chemicaliën die kaker veroorzaken bij mensen.
  • Blootstelling aan extern licht: De aanwezigheid van veel extern licht ’s nachts (bijvoorbeeld door straatlantaarns), is een risicofactor voor kanker in de borst.
  • Blootstelling aan weinig vitamine D: Onderzoek suggereert dat vrouwen met weinig vitamine D een hoger risico op borstkanker hebben. Dit is volgens de Stichting tegen kanker echter tegenstrijdige informatie omdat sommige studies dit bevestigen en anderen dit tegenspreken.
  • Een ongezonde levensstijl: Door een ongezonde voeding (met veel vet en veel calorieën alsook met weinig fruit en groenten, en veel gegrild, gerookt en gebarbecued vlees), overmatig alcoholgebruik, onvoldoende lichaamsbeweging, roken en overgewicht (obesitas, vooral na de menopauze) komt een borsttumor sneller voor.
  • Hormonale factoren: Hormonale factoren spelen eveneens een rol in de totstandkoming van een mammacarcinoom. Het gebruik van orale (via de mond ingenomen) anticonceptie en postmenopauzale hormoonvervangende therapie doet het risico op borstkanker verhogen. Vroeg beginnen met de menstruatie of laat starten met de menopauze vormt ook een risicofactor. Verder zijn vrouwen die geen kinderen gebaard hebben of die pas op latere leeftijd een kind gebaard hebben, sneller getroffen door kanker in de borst.
  • Kankerverwekkende stoffen: In 2012 concludeerden onderzoekers dat de blootstelling aan bepaalde kankerverwekkende stoffen en endocriene stoornissen, bijvoorbeeld op de werkplek, gekoppeld zijn aan borstkanker.
  • Leeftijd: Het risico op borstkanker neemt toe met de leeftijd. Vanaf 55-jarige leeftijd komt borstkanker vaker voor.
  • Ras/etniciteit: Vrouwen met een blanke huidskleur hebben een beetje meer kans om borstkanker te ontwikkelen dan Afro-Amerikaanse, Spaanse en Aziatische vrouwen. Wel hebben Afrikaanse Amerikaanse vrouwen meer kans om een agressievere, meer invasieve borstkanker te ontwikkelen die artsen reeds op jonge leeftijd diagnosticeren.

Vormen van kanker in de borst

Borstkanker kent twee hoofdvormen: ductaal en lobulair carcinoom. In zeldzame gevallen start borstkanker in andere gebieden van de borst.
  • Ductaal carcinoom: De meeste vormen van borstkanker (ongeveer 80%) behoren tot dit type. Een ductaal carcinoom start in de melkgangen (die melk van de borst naar de tepel voeren). Meestal verschijnt één tumor bij dit type mmacarcinoom.
  • Lobulair carcinoom: Een lobulair carcinoom begint in de lobben van de borst die melk produceren (melkklieren). Bij dit type borstkanker verspreidt de kanker zich door de borst. De diagnose gebeurt bij dit type borstkanker vaak in een later stadium.

Bij invasieve borstkanker komen de kankercellen uit de lobben of melkgangen vrij en dringen ze binnen in het nabijgelegen weefsel, waardoor de kans op verspreiding naar andere lichaamsdelen verhoogt. Bij niet-invasieve borstkanker bevindt de kanker nog steeds op zijn oorspronkelijke plaats en zijn er geen metastasen (uitzaaiingen). Deze cellen ontwikkelen zich echter uiteindelijk tot invasieve borstkanker.

Symptomen van kwaadaardige knobbel in borst

Beginstadium

Vroege stadia van borstkanker veroorzaken meestal vaak geen symptomen. Daarom zijn screeningsprogramma’s voor borstkanker via een bevolkingsonderzoek belangrijk, zodat kanker waarbij nog geen symptomen aanwezig zijn, toch tijdig te diagnosticeren en behandelen is. De klachten komen tot stand naarmate de tumor groeit. De meeste vrouwen met symptomatische borstkanker hebben een pijnloos toenemend en hard gezwel (tumor) in de borst en mogelijk eveneens in de oksel (okselgezwel). Verder bemerkt de patiënte veranderingen in de grootte, de vorm of het gevoel van de borst of tepel. Sporadisch heeft een vrouw bijvoorbeeld één of meer extra tepels. Een eczeemachtig plekje op de tepel behoort tot de mogelijkheden. Deze klachten gaan mogelijk gepaard met een heldere, gele, groene of zelfs rode tepelafscheiding, een sinaasappelhuid (putjes in de huid), een niet genezend wondje en zweren. Bij inflammatoire borstkanker is ook sprake van oedeem (zwelling), schilfering, warmte en erytheem (roodheid) en mastitis (ontsteking van borstweefsel). Af en toe bemerkt de vrouw ook jeukende borsten of jeuk onder de oksels.

Later stadium

In een later stadium van kanker in de borst ontstaan deze symptomen:
  • borstpijn en okselpijn of ongemak die niet verandert na de menstruatieperiode
  • botpijn
  • gewichtsverlies
  • huidzweren
  • zwelling van de lymfeklieren in de oksel (lymfoedeem, naast de aangetaste borst)

Uitzaaiingen

Een mammacarcinoom zaait mogelijk uit naar diverse lichaamsdelen zoals:

Enkele veel voorkomende klachten bij uitzaaiingen zijn bijvoorbeeld wazig zien, botpijn, hoofdpijn in de ochtend, pijn in de borst, benauwdheid, kortademigheid en/of misselijkheid.

Diagnose: Lichamelijk onderzoek

Om borstkanker te onderscheiden van een goedaardige borsttumor (wat vijftien keer vaker voorkomt dan een mammacarcinoom), moet de arts enkele onderzoeken uitvoeren. Hij palpeert (betast) het knobbeltje in de borst (en de oksels), en bekijkt de borst- en het halsgebied grondig. De arts vraagt tevens aan de patiënte om met de armen in verschillende posities te zitten of te staan. Hij bekijkt zo of de vrouw lijdt aan opgezette lymfeklieren in de oksel (lymfoedeem) en bemerkt de veranderingen in en rond de borst.

Diagnose: Beeldvormende onderzoeken

Mammografie

Bij veel borstkankervormen gebeurt een identificeerbaar voorstadium van kanker waarbij de cellen wel al de vorm hebben van kankercellen maar nog niet het vermogen hebben om te groeien en zich te verspreiden. Dit voorstadium van een mammacarcinoom is te identificeren via een mammografie, waarbij de arts een röntgenfoto maakt van de borsten. Af en toe ontstaat een vorm van borstkanker waarbij het voorloperstadium erg kort of zelfs afwezig is waardoor meteen een invasieve ziekte aanwezig is in de vroege ontwikkeling van de kanker, met als gevolg een slechtere prognose.

Echografie

Naast de mammografie is een echografie van de borst nodig. Dit geeft aan of het gezwel stevig of zacht van structuur is.

CT-scan

Een CT-scan geeft duidelijkheid over eventuele uitzaaiingen van de kanker.

MRI-scan

Een MRI-scan van de borst geeft de arts informatie over de eventuele abnormale veranderingen die de arts gezien heeft op de mammografie.

Diagnose: Andere diagnostische onderzoeken

Biopsie

Daarnaast neemt de arts een stukje weefsel weg uit de lymfeklieren (sentinele lymfeklierbiopsie) en laat hij dit microscopisch onderzoeken om te kijken of reeds uitzaaiingen in de lymfeklieren aanwezig zijn.

Een bloedonderzoek is ook nodig / Bron: Frolicsomepl / PixabayEen bloedonderzoek is ook nodig / Bron: Frolicsomepl / Pixabay
Bloedonderzoek
Via een alfafoetoproteïne (AFP) bloedtest is het mogelijk om diverse soorten kanker op te sporen en op te volgen, waaronder borstkanker.

Punctie

De arts voert vaak een punctie uit waarbij hij weefselcellen en/of weefselvocht opzuigt met een holle naald, hetgeen hij dan microscopisch laat onderzoeken op de aanwezigheid van kwaadaardige cellen.

Kankerstadium bepalen (stadiëring)

De arts bepaalt aan de hand van de onderzoeken het tumorstadium (stadiëring) op basis van de tumorgrootte, de eventuele uitzaaiingen van borstkanker in de lymfeknopen in de oksels en de eventuele uitzaaiingen naar andere lichaamsgebieden. Dit helpt de arts bij het inzetten van de behandeling en het opvolgen van de patiënt. De borstkankerstadia variëren van 0 tot IV (4) waarbij de 0 staat voor kanker die niet invasief is of uitsluitend in de melkkanalen voorkomt. Stadium IV is gekend als ‘metastatische borstkanker’ omdat de kanker zich heeft verspreid over andere lichaamsdelen.

Behandelingen van borstgezwel

De behandeling van een mammacarcinoom hangt af van het kankerstadium en het soort borstkanker. Maar ook de gevoeligheid van de kanker voor bepaalde hormonen speelt een rol. De leeftijd van de patiënte, de algemene voorkeuren en de gezondheid van de patiënte spelen eveneens een rol. Met deze gegevens is de arts in staat om een geschikte behandeling in te zetten.

De meest voorkomende behandelingsopties voor borstkanker omvatten:

De meeste vrouwen krijgen een combinatie van behandelingen. Voor vrouwen met het borstkankerstadium I, II of III wil de arts de kanker behandelen en voorkomen dat een herhaling optreedt. Bij vrouwen met stadium IV wil de arts de symptomen verbeteren en de levensduur verlengen. Meestal is een genezing niet meer mogelijk in stadium IV.

Chemotherapie bij de behandeling van een mammacarcinoom / Bron: Stevepb / PixabayChemotherapie bij de behandeling van een mammacarcinoom / Bron: Stevepb / Pixabay
Chemotherapie
Chemotherapie doodt kankercellen met behulp van medicijnen. De juiste chemotherapie vergemakkelijkt en verlengt de kwaliteit van leven. Chemotherapie is inzetbaar voor patiënten met een grote tumor. Op deze manier krimpt de tumor waardoor de operatie makkelijker verloopt. Daarnaast is chemotherapie nuttig voor patiënten die slecht reageren op een hormonale behandeling, of bij patiënten die een snelle reactie nodig hebben indien het risico bestaat op bijvoorbeeld leverfalen of ademhalingsfalen. Tot slot is chemotherapie inzetbaar voor uitzaaiingen (vooral in de latere stadia) om zo de klachten te verminderen. Bijwerkingen omvatten misselijkheid, braken, een verlies van eetlust, vermoeidheid, een pijnlijke mond, haaruitval (alopecia) en een hogere gevoeligheid voor infecties. Medicijnen zijn beschikbaar om deze complicaties te behandelen.

Chirurgie

Algemeen
De chirurgische ingreep varieert sterk. Soms is de arts in staat om de borst te behouden (mammasparende chirurgie) en de tumor te verwijderen (lumpectomie: vooral bij tumoren kleiner dan vier centimeter in diameter), maar het komt ook voor dat hij de gehele of gedeeltelijke borst en eventueel nabijgelegen structuren moet verwijderen (mastectomie). Bij uitzaaiingen naar de lymfeknopen in de oksels, moet hij ook deze verwijderen. Het operatief verwijderen van het vetweefsel en de lymfeklieren uit de oksel is gekend als een ‘okseltoilet’. Wanneer de arts de borst geheel of gedeeltelijk verwijderd heeft, is een borstreconstructie mogelijk tijdens of na de mastectomie. De keuze van de chirurgische ingreep is afhankelijk van de plaats en omvang van de borsttumor in verhouding tot de borstgrootte en de voorkeuren van de patiënt. Tijdens de operatie gebeurt soms ook intra-operatieve radiotherapie (IORT).

Mammasparende chirurgie
Door het tijdig opsporen van borstkanker zijn artsen meer dan vroeger in staat om de borst te behouden bij een chirurgische ingreep (mammasparende operatie). In de praktijk blijkt toch 30% van de patiënten die een mammasparende operatie hebben ondergaan, ontevreden te zijn en dit vooral vanuit cosmetisch oogpunt. Het resultaat is onder andere afhankelijk van de tumorlocatie in de mamma, postoperatieve wondcomplicaties, het gebruik van een boost tijdens de radiotherapie en vooral de peroperatieve excisievolumina (de hoeveelheid borst die verwijderd is tijdens de operatie). Uit een artikel uit 2012 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde blijkt dat veel artsen in Nederland vaak meer wegsnijden van de borst om zeker te zijn van dat de tumor volledig verwijderd is. Bij één derde van de patiënten was het excisievolume groter dan 85 cm3 wat leidt tot een slecht cosmetisch resultaat in combinatie met een groter doelvolume van de radiotherapeutische boost na de operatie.

Gerichte therapie

Gerichte therapie maakt gebruik van medicijnen om de genveranderingen in kankercellen aan te vallen. Hormoontherapie is een voorbeeld van gerichte therapie. Dit blokkeert bepaalde hormonen die de kanker doen groeien.

Hormoontherapie

Bij hormoontherapie gebruikt de arts medicijnen of behandelingen om de niveaus of de werking van vrouwelijke geslachtshormonen (oestrogeen en progesteron) in het lichaam van een vrouw te blokkeren. Hierdoor stopt de groei van vele vormen van borstkanker. Door hormoontherapie komt kanker minder snel terug na de operatie van borstkanker. Het vertraagt eveneens de groei van borstkanker die zich verspreid heeft naar andere lichaamsdelen. Tot slot voorkomt hormoontherapie in sommige gevallen de ontwikkeling van borstkanker wanneer de arts deze voorschrijft aan vrouwen die een hoog risico lopen op deze kankervorm.

Radiotherapie

Radiotherapie vernietigt kankerweefsel. Een toestel richt gecontroleerde doses straling op de tumor om de kankercellen te vernietigen. Sommige vrouwen krijgen tijdens een chirurgische ingreep om de tumor of (een deel van de) borst te verwijderen, reeds radiotherapie in de vorm van brachytherapie (inwendige bestraling). Deze kankerbehandeling is inzetbaar bij patiënten die de borst behouden hebben na de operatie om een lokale herhaling te verminderen, maar de patiënte krijgt eveneens radiotherapie wanneer na een mastectomie nog risicofactoren zijn voor de terugkeer van een mammacarcinoom. De arts zet ongeveer één maand na de operatie radiotherapie in in combinatie met chemotherapie om alle resterende kankercellen te doden. Elke sessie duurt een paar minuten en de patiënte komt drie tot vijf keer per week naar het ziekenhuis voor radiotherapie. Dit duurt gewoonlijk drie tot zes weken. De frequentie en duur van de radiotherapiesessies hangen echter af van het doel en de omvang van de kanker. Het type borstkanker bepaalt welk type radiotherapie het meest geschikt is. Bijwerkingen omvatten vermoeidheid, lymfoedeem (gezwollen lymfeklieren), een verdonkering van de borsthuid (hyperpigmentatie) en irritatie van de borsthuid.

Medicatie: Bisfosfonaten

Botmetastasen zijn een algemeen probleem bij de behandeling van een mammacarcinoom. De arts zet hiervoor bisfosfonaten in om de botafbraak en botpijn te verminderen alsook om fracturen te voorkomen. De medicijnen zijn ook inzetbaar bij de behandeling van pijn en hypercalciëmie (verhoogd calciumgehalte in het bloed) bij aanwezige metastasen (uitzaaiingen). De sterkere geneesmiddelen van de derde generatie, zoals zoledronaat en orale ibandronaat, zijn effectiever dan de tweede generatie medicatie, en moet de arts minder vaak toedienen (één keer in de zes maanden), maar de derde generatie-medicijnen zijn geassocieerd met een slechtere botgenezing en osteonecrose (botafbraak) van de kaak.

Prognose van gezwel in borst

Variabele vooruitzichten

De medische wetenschap ontdekt steeds nieuwe of verbeterde behandelingen voor borstkanker, waardoor patiënten langer leven, zelfs bij uitzaaiingen naar andere lichaamsdelen. Soms komt kanker in de borst terug, zelfs nadat de gehele tumor is verwijderd en de lymfeklierregio kankervrij was. Sommige vrouwen die borstkanker hebben gehad, ontwikkelen een nieuwe vorm van borstkanker die geen verband houdt met de oorspronkelijke tumor. De vooruitzichten voor patiënten met borstkanker zijn afhankelijk van bijvoorbeeld het kankerstadium. Hoe meer gevorderd de kanker is, hoe slechter de vooruitzichten zijn. Andere factoren die verband houden met het geven van een prognose zijn:
  • de celverdeling of de groei van de tumor
  • de genexpressie
  • de reactie van de tumor op hormoontherapie
  • de tumorgrootte en de tumorvorm
  • de tumorlocatie en de metastasen
  • tumormarkers

Slechte voorspellende factoren

Slechte voorspellende factoren voor borstkanker omvatten:
  • borstimplantaten: Vrouwen met cosmetische borstimplantaten met borstkanker, hebben een hoger risico op overlijden van de ziekte. De diagnose gebeurt vaak later in vergelijking met vrouwen zonder implantaten.
  • een grote tumorgrootte
  • een hoge tumorclassificatie
  • een jonge leeftijd
  • een kort of afwezig voorstadium van borstkanker
  • geen inname van oestrogeen- en progesterontherapie
  • positieve knooppunten
  • premenopauzale vrouwen (vrouwen die nog niet in de menopauze zitten)

Ascites is één van de complicaties van een kwaadaardige tumor in de borst / Bron: James Heilman, MD / Wikimedia CommonsAscites is één van de complicaties van een kwaadaardige tumor in de borst / Bron: James Heilman, MD / Wikimedia Commons

Complicaties van kankervorm

Bijwerkingen of complicaties zijn altijd mogelijk bij borstkanker en tijdens en na de behandeling hiervan.
  • Adenocarcinoom van slokdarm: Door borstkanker krijgt een vrouw soms een adenocarcinoom van de slokdarm, een vorm van slokdarmkanker.
  • Angiosarcoom: Een kwaadaardig bloedvatgezwel ontwikkelt zich uit de cellen van de bloedvatwanden. Lymfoedeem (gezwollen lymfeklieren), wat vaak optreedt bij borstkanker, is hiervan een risicofactor.
  • Ascites: Een vochtophoping in de buik (ascites) verschijnt eveneens door een mammacarcinoom.
  • Baarmoederkanker: Borstkanker verhoogt tevens de kans op baarmoederkanker (abnormale vaginale bloedingen).
  • Baarmoederpoliepen: Voorts heeft een vrouw een hogere kans op het krijgen van baarmoederpoliepen (goedaardige gezwellen in baarmoederwand) wanneer ze het medicijn Tamoxifen neemt (wat de arts inzet bij de behandeling van borstkanker).
  • Diabetes insipidus: Door uitzaaiingen van borstkanker ontstaat mogelijk centrale diabetes insipidus; een ziekte waarbij het regelmechanisme voor vochtopname en vochtuitscheiding van het lichaam niet meer goed werkt. Veel dorst (polydipsie) en vaak plassen (polyurie) zijn hiervan de bekendste symptomen.
  • Dikkedarmkanker: Dikkedarmkanker (colorectale kanker) is sneller aanwezig wanneer een vrouw een persoonlijke geschiedenis heeft van borstkanker.
  • Hormonale behandelingen: Hormonale behandelingen voor prostaatkanker of borstkanker zijn in verband gebracht met een verhoogd risico op osteoporose (verlies van botmassa met risico op botbreuken).
  • Kankerbehandeling (algemeen): De patiënte heeft bijvoorbeeld tijdelijke pijn of een zwelling van de borst en het omliggende gebied.
  • Meningeoom: Ook een meningeoom (meestal goedaardige tumor op hersen- en ruggenmergsvliezen) ontstaat mogelijk als gevolg van borstkanker.
  • Pleura-effusie: Door een maligne gezwel in de borst krijgt een vrouw soms een vochtophoping tussen de borstvlies en het longvlies met symptomen van kortademigheid, hoesten en pijn op de borst.
  • Radiotherapie: Radiotherapie voor borstkanker gaat gepaard met een hoger risico op pericarditis (ontsteking van vlies rond het hart). In zeldzame gevallen verschijnt aortastenose (vernauwing van de aortaklep in het hart)
  • Syndroom van Sweet: Afwijkingen aan de huid, de slijmvliezen en de ogen in combinatie met koorts zijn kenmerkend bij het syndroom van Sweet, hetgeen soms verschijnt door een mammacarcinoom.

Opnieuw borstkanker

Borstkanker komt soms terug (recidiverend mammacarcinoom). Begin augustus 2017 hebben wetenschappers uit Londen een test ontwikkeld waardoor ze sneller te weten kunnen komen welke vrouwen wellicht weer borstkanker zullen krijgen. Een geautomatiseerd computerinstrument zoekt hierbij naar immuuncel ‘hotspots’ rond tumoren wat een betrouwbare manier is om te vertellen of een patiënte waarschijnlijk een terugval op borstkanker krijgt. Des te meer immuuncellen in clusters ze vinden vlak bij de tumor, des te hoger de kans op een recidief. Wanneer de immuuncellen gelijkmatig verdeeld zijn, is de kans op een recidief kleiner. Deze bevindingen verschenen in het tijdschrift ‘Journal of the National Cancer Institute’.

Preventie bij kwaadaardig knobbeltje in borst

Mammografie

Een preventieve mammografie (in een screeningsprogramma via een bevolkingsonderzoek) is heel belangrijk om tijdig borstkanker op te sporen. Een snelle diagnose leidt namelijk tot een goede genezingskans. Dit is niet of zelden gekend in ontwikkelingslanden, waar 80% van de patiënten met borstkanker zich met een geavanceerd stadium van borstkanker presenteert bij de arts.

Medicatie

Tamoxifen is verder goedgekeurd voor de preventie van borstkanker bij vrouwen van 35 jaar en ouder die een hoog risico lopen op borstkanker.

Borst verwijderen

Vrouwen met een zeer groot risico op borstkanker krijgen soms preventief een mastectomie (borstamputatie). Hierbij is dus nog geen sprake van borstkanker maar verwijdert de arts wel de borst. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij:
  • vrouwen met een sterke familiegeschiedenis van borstkanker
  • vrouwen met genen of genetische mutaties die het risico op borstkanker verhogen (zoals BRCA1 of BRCA2)
  • vrouwen waarbij al een borst verwijderd is door borstkanker

Stoppen met roken is nodig om borstkanker te voorkomen / Bron: Geralt / PixabayStoppen met roken is nodig om borstkanker te voorkomen / Bron: Geralt / Pixabay
Gezonde levensstijl
Verder is een gezonde levensstijl nodig om een mammacarcinoom te voorkomen. Hierbij behoudt de patiënte een gezond gewicht, stopt ze met roken en beperkt ze het alcoholgebruik tot één drankje per dag. Het World Cancer Research Fund publiceerde in mei 2017 een rapport waaruit bleek dat zelfs een half glas wijn per dag (76 ml) het risico op borstkanker reeds doet verhogen. Vrouwen met een hoog risico op borstkanker mogen evenwel geen alcohol nuttigen. De World Cancer Research Fund heeft in dezelfde publicatie eveneens melding gemaakt van voedingsproducten die het kankerrisico verkleinen zoals:
  • niet-zetmeelhoudende groenten
  • voedingsmiddelen die carotenoïden bevatten, zoals wortelen, spinazie en kolen
  • voedingsmiddelen die veel calcium bevatten, zoals sardines en broccoli
  • zuivelproducten (alleen om premenopauze borstkanker te voorkomen)

Borstvoeding

Borstvoeding geven vormt een andere preventieve maatregel om het risico op het krijgen van borstkanker voor en na de menopauze te verminderen. Dit staat in een wetenschappelijk rapport dat in juli 2017 is uitgegeven door de ‘American Institute for Cancer Research (AICR)’ en het ‘World Cancer Research Fund (WCRF)’. Voor elke vijf maanden borstvoeding geven daalt het risico op borstkanker met 2%.

Bekende vrouwen met tumor in borst

Enkele bekende personen die borstkanker (gehad) hebben zijn:
  • Anastacia (zangeres)
  • Angelina Jolie (actrice)
  • Anita Doth (zangeres)
  • Brigitte Bardot (activiste, model, actrice, zangeres)
  • Carly Simon (zangeres)
  • Christina Applegate (actrice)
  • Cynthia Nixon (actrice)
  • Ellen ten Damme (zangeres)
  • Fabienne de Vries (actrice, presentatrice en zangeres)
  • Jennifer Saunders (actrice)
  • Kathy Bates (actrice)
  • Kylie Minogue (zangeres)
  • Martina Navratilova (tennisster)
  • Maura Tierney (actrice)
  • Melissa Etheridge (zangeres)
  • Olivia Newton-John (actrice)
  • Shannen Doherty (actrice)
  • Sheryl Crow (zangeres)
  • Sylvie Meis (presentatrice)

Lees verder

© 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Aandoeningen: een knobbeltje in de borstWaarschijnlijk heb je het al eens om je heen gehoord of zelf meegemaakt, het vinden van een knobbeltje in de borst. Vaak…
Borstkanker: symptomen, stadia, behandelingBorstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. De oorzaken van borstkanker zijn niet bekend, maar er z…
Mammacarcinoom bij mannen, een vorm van kankerMammacarcinoom bij mannen, een vorm van kankerHet klinkt misschien raar, maar ook bij mannen kan een mammacarcinoom ontstaan. Mammacarcinoom is de officiële benaming…
Het behandelen van borstkanker bij vrouwenHet behandelen van borstkanker bij vrouwenBorstkanker is een woekering van kwaadaardige cellen die zich ontwikkelen uit normale borstcellen. Borstkanker die allee…
Kanker; de steeds vaker voorkomende ziekte bij jong en oudKanker; de steeds vaker voorkomende ziekte bij jong en oudKanker komt steeds vaker voor. Bijna iedereen kent wel iemand die deze ziekte heeft. Maar wat is kanker precies? En wie…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 7 augustus 2017:
  • Early periods and late childbearing increase risk of breast cancer, study confirms, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1172033/
  • Geraadpleegd op 5 augustus 2017:
  • Aantal nieuwe gevallen van borstkanker, https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/borstkanker/cijfers-context/huidige-situatie#bronverantwoording
  • Breast Cancer Risk Factors, http://www.breastcancer.org/risk/factors
  • Breast cancer risk in relation to occupations with exposure to carcinogens and endocrine disruptors: a Canadian case–control study, https://ehjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/1476-069X-11-87%20
  • Breast cancer, boek: Clinical Medicine, Door: Parveen Kumar, Michael Clark, Uitgever: Elsevier, ISBN: 9780702029936, blz. 487-489
  • Breast cancer, https://medlineplus.gov/ency/article/000913.htm
  • Breast cancer: Symptoms, risk factors, and treatment, http://www.medicalnewstoday.com/articles/37136.php
  • Breast-feeding reduces breast cancer risk, says new report, http://www.medicalnewstoday.com/articles/318788.php
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Deze sterren overwonnen kanker, https://www.msn.com/nl-nl/entertainment/celebrity/deze-sterren-overwonnen-kanker/ss-AA6Thiy#image=26
  • Diagnosis, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/breast-cancer/diagnosis-treatment/diagnosis/dxc-20207942
  • Expanding waistline linked to an increased risk of cancer, http://www.nhs.uk/news/2017/05May/Pages/Expanding-waistline-linked-to-an-increased-risk-of-cancer.aspx
  • Famous Breast Cancer Survivors fp@, http://www.ranker.com/list/famous-breast-cancer-survivors/polkadotking?var=2&utm_expid=16418821-311.AAszGoDYQ7WZsue0Bhz6ww.1&utm_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.be%2F
  • Heeft vitamine D een kankerremmend effect?, http://www.kanker.be/alles-over-kanker/mogelijk-risico/vitamine-d/heeft-vitamine-d-een-kankerremmend-effect
  • Hormone therapy for breast cancer, https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000909.htm
  • Just half a glass of wine a day may increase breast cancer risk, http://www.nhs.uk/news/2017/05May/Pages/Just-half-a-glass-of-wine-a-day-may-increase-breast-cancer-risk.aspx
  • New test could predict whether breast cancer will return, http://www.independent.co.uk/news/health/breast-cancer-immune-cell-hotspots-test-treatment-return-relapse-relapsing-research-institute-a7875841.html
  • ONDERZOEK - Mammasparende chirurgie voor borstkanker, ER IS NOG WINST TE BEHALEN, Krekel, N. M., Haloua, M. H., Muller, S., Bergers, E., Rietveld, D. H., Meijer, S. M., et al. (2012). Mammasparende chirurgie voor borstkanker: Er is nog winst te behalen. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 1-6.
  • 'Promising' breast cancer relapse detection breakthrough http://news.sky.com/story/promising-breast-cancer-relapse-detection-breakthrough-10973186
  • Uitgezaaide borstkanker, https://borstkanker.nl/nl/uitgezaaide-borstkanker
  • Afbeelding bron 1: Dimitrisvetsikas1969 / Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl / Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Stevepb / Pixabay
  • Afbeelding bron 4: James Heilman, MD / Wikimedia Commons
  • Afbeelding bron 5: Geralt / Pixabay

Reageer op het artikel "Borstkanker (mammacarcinoom) bij vrouwen: Tumor in borst"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 21-08-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 27
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!