Aandoeningen van de Prostaat

Met betrekking tot de prostaataandoeningen zullen in dit artikel twee belangrijke ziektebeelden ter sprake komen, namelijk de hypertrofie en het carcinoom. De klachten verschillen niet zoveel van elkaar, alleen de aard van het proces en de behandeling vertonen substantiële verschillen. Beide zijn aandoeningen die pas op hoge leeftijd voorkomen en problemen opleveren.

Prostaathypertrofie.

Prostaathypertrofie is een goedaardig proces en komt bij eenderde van de mannen boven de zestig jaar voor. Slechts een derde van de patiënten heeft er echter ook last van. Het proces bestaat uit een hypertrofie van klier-, spier- en bindweefsel en wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een verstoord evenwicht tussen de oestrogeen- en androgeenwerking (de zogenoemde overgangs-klachten). De klachten en symptomen kunnen grofweg worden onderverdeeld in vier stadia, en worden ook wel prostatisme-klachten genoemd:

• Prikkelingsstadium (nachtelijke urinelozing).
• Obstructiestadium (nadruppelen).
• Retentiestadium (blaasresidu, = blaasontsteking).
• Urine komt moeilijk op gang (overloopblaas).

Aanvankelijk wordt alleen de mictiereflex gestimuleerd, vooral 's nachts. Dit leidt dan ook tot het eerste en meest opvallende verschijnsel, de nachtelijke urinelozing (nycturie). Later wordt door een vernauwing van de urethra de straal minder krachtig, duurt de blaasontlediging langer en ontstaat er nadruppelen. Deze verhoogde weerstand wordt aanvankelijk overwonnen doordat de blaas krachtiger gaat samentrekken. Later kan dit niet meer gecompenseerd worden en wordt de blaas niet meer geheel geledigd. Er blijft dus urine achter na de mictie, we spreken dan van een blaasresidu. In het geval van een acute retentie gaat dit gepaard met een heftige mictiedrang en pijn in de onderbuik. Chronische retentie uit zich vooral door een voortdurend verlies van kleine hoeveelheden urine (overloopblaas).

Een vergrote prostaat is door middel van rectaal onderzoek (dus via de anus) met de vinger vast te stellen. Het oppervlak is gewoonlijk glad, in tegenstelling tot het oppervlak van een prostaatcarcinoom.

Behandeling is alleen maar noodzakelijk als de hypertrofe prostaat klachten geeft of leidt tot afwijkingen in de urinewegen.
Er worden verschillende vormen van behandeling toegepast:

• Medicijnen die de blaasspier tot rust brengen,
• Katheterisatie bij blaasretentie,
• Verwijdering van het hypertrofisch weefsel.

Dit laatste (verwijdering van het hypertrofisch weefsel) kan ook weer op verschillende manieren worden uitgevoerd. De meeste processen kunnen transurethraal verwijderd worden, dat wil zeggen via een scoop die door de urethra (urinebuis) wordt opgevoerd. Slechts zelden is het nodig om patiënten met een hypertrofe prostaat "klassiek" operatief te behandelen. De nieuwste vormen van behandeling zijn thermo- en lasertherapie. Gezien het experimentele karakter ervan worden deze (vooralsnog) verder niet besproken.

Prostaatcarcinoom

Het prostaatcarcinoom is een kwaadaardige afwijking die bij tweederde van de mannen boven de tachtig jaar lijkt voor te komen. De oorzaak van het prostaatcarcinoom is niet bekend, maar hormonale factoren lijken hierbij een rol te spelen. Het is een adenocarcinoom dat uitgaat van de klierbuizen. Het breidt zich aanvankelijk uit binnen het prostaatkapsel maar infiltreert na verloop van tijd de omgeven organen.

Metastasering (het uitzaaien van carcinomen) treedt in dat geval vrij snel op, waarbij de metastasering via het bloed vooral gaat naar het skelet (vooral het bekken en de wervelkolom laag in de rug).

Klachten van een prostaatcarcinoom
De klachten treden meestal pas op in vergevorderde stadia of door de metastasen. Ze bestaan uit prostatismeklachten, soms gecombineerd met een branderige en gevoelige mictie. Pijn in de rug en/of het been kunnen de eerste verschijnselen van de metastasen zijn. Soms zijn deze klachten al aanwezig voordat de patiënt klaagt over prostatismeklachten. Druk op het ruggemerg kan verlammingsverschijnselen veroorzaken. Via een rectaal onderzoek kan het carcinoom gevoeld worden.

Behandeling van een prostaatcarcinoom
In tegenstelling tot de hypertrofe prostaat voelt het carcinoom vast en onregelmatig aan. Echografie, biopsie en/of bloedonderzoek kan de diagnose verder bevestigen. Radicale resectie is de enig mogelijke curatieve behandeling en deze is alleen mogelijk indien er nog geen uitgebreide lokale infiltratie en algehele metastasering aanwezig is. De behandeling bestaat dan uit een radicale prostatectomie (verwijdering van het gehele prostaat en de regionale lymfeklieren). De operatie geschiedt meestal via retropubische weg. Na de ingreep is de patiënt vaak impotent: erectie en ejaculatie ontbreken. © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op 22-02-2007, laatst gewijzigd op 08-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Aandoeningen: benigne prostaathypertrofie, BPH: Veel mannen hebben er last van, plasklachten door een goedaardige vergroting van de prostaat. Hoe ouder de man is, hoe meer kans hij heeft op het ontwikkelen v…
• Curatief, palliatief of positief: Er zijn verschillende soorten en vormen van maatregelen met betrekking tot een aandoening. Deze zijn op te delen in curatief, palliatief en positief. Wat houden deze drie vo…
• Aandoeningen: sekseverschillen bij hart- en vaatziekten: Welk geslacht iemand heeft, speelt vaak een rol bij verschillende aandoeningen. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om de presentatie, de risicofactoren…
• Mannen en prostaatkanker: Bij mannen is prostaatkanker de meest voorkomende vorm van kanker. Elk jaar worden er ongeveer 3.000 nieuwe gevallen van prostaatkanker vastgesteld. Met andere woorden in 25% van de…
• Besmetting met Gonorroe: Gonorroe staat op de vierde plaats van meest voorkomende SOA binnen Nederland. Jaarlijks raken 6.000 mensen met deze ziekte besmet. Gonorroe is erg besmettelijk en wordt veroorzaakt…