Afwijkingen van het oog

In dit artikel zullen een aantal (meer of minder voorkomende) aandoeningen besproken worden. De onderwerpen die hier besproken worden zullen zijn: ulcus corneae, conjunctivitis, iridocyclitis, cataract (grijze staar), glaucoom (groene staar) , strabismus, afwijkingen aan het retina. Verder zullen ook nog de onderwerpen bijziendheid en verziendheid (kort) behandeld worden. Op de afbeelding is een duidelijk voorbeeld van Glaucoom (groene staar) te zien.

Ulcus Corneae

Het Ulcus Corneae (een zweer van het hoornvlies) behoort tot de spoedgevallen bij de oogheelkundige aandoeningen. Het ziet er typisch grijs, necrotisch uit. Het wordt meestal veroorzaakt door een trauma, bijvoorbeeld een corpus alienum (een vreemd lichaam/voorwerp) in het oog. Andere vaak voorkomende oorzaken zijn bacteriële of virale infecties. Een ulcus kan bovendien ontstaan op basis van een allergie. Het aangedane oog is rood en traant. De patiënt klaagt over wazig zien, pijn en is lichtschuw (heeft een foto-fobie). Door littekenvorming kan een daling van de gezichtsscherpte (visus) ontstaan.

Daarom is het belangrijk dat er snel behandeld wordt. Bij een bacteriële infectie wordt een antibioticum gegeven. Een ulcus op basis van een virale infectie (bijv. het herpes simplex-virus) is moeilijker te behandelen. Het zieke epitheel ( de bovenste laag cellen ) zal verwijderd moeten worden, waarna de patiënt gedurende enkele dagen een drukverband krijgt.

Conjunctivitis

De meest voorkomende afwijking binnen de oogheelkunde is de conjunctivitis, een ontsteking van het oogbindvlies. Ook hier kan de oorzaak zowel een virus als een bacterie zijn. Bekend is de gonokokkenconjunctivitis, deze gaat gepaard met een etterige afscheiding uit het oog. Toediening van penicilline in de vorm van oogzalf of oogdruppels is vaak afdoende. Wat de virale oorzaken betreft komt het adenovirus het meest voor. Dit virus veroorzaakt meestal een keelontsteking met koorts, maar in het oog leidt het tot een waterige afscheiding. Behandeling is niet mogelijk, maar ook niet nodig omdat het lichaam zelf voor herstel zorgt.

Bij ouderen ziet men vooral de keratoconjunctivitis sicca, het zogenaamde droogoogsyndroom. De patiënt klaagt over droge ogen en een branderig gevoel. De oorzaken zijn divers, maar het komt onder andere voor bij hypofunctie van de traanklier. Daarnaast treedt het op als bijwerking van sommige medicijnen, bij droog en warm weer, bij airconditioning en dergelijke. De behandeling hangt uiteraard af van de oorzaak.

Een andere vorm van conjunctivitis, trachoom, is eenvan de hoofdoorzaken voor blindheid in de wereld. In grote gebieden van Afrika bijvoorbeeld begint de ziekte op kinderleeftijd. Omdat er weinig symptomen zijn, wordt de ziekte vaak TE laat ontdekt. Het gezichtsvermogen is dan vaak al voor een groot deel verloren gegaan en behandeling is niet meer mogelijk. Wanneer een patiënt direct na besmetting wordt behandeld, zijn stoornissen in het gezichtsvermogen nog wel te voorkomen.

Iridocyclitis

Een iridocyclitis is een ontsteking van het straalvormig lichaam en de iris. De oorzaak kan endogeen (van binnenuit; vanuit het lichaam) of exogeen (van buiten het lichaam) zijn, waarbij de endogene vorm het meeste voorkomt. Bij beide vormen zal de patiënt klagen over pijn, roodheid van het oog, fotofobie en een daling van de gezichtsscherpte. De behandeling is ook hier afhankelijk van de oorzaak. De endogene vorm zal behandeld worden met corticosteroïden, de exogene vorm met antibiotica.

Cataract (grijze staar)

Staar is een vertroebeling van de ooglens die ontstaat doordat het watergehalte in de lens afneemt. De meest voorkomende vorm is het ouderdomscataract, waarbij er sprake is van een geleidelijke achteruitgang van de gezichtsscherpte. Patiënten geven aan dat ze alles als door matglas zien. In enkele gevallen ziet men niet meer dan vage, donkere contouren. Er is een duidelijk witte pupil zichtbaar, terwijl deze pikzwart dient te zijn. Behandeling hangt af van de patiënt, maar vaak zal een operatie worden overwogen. Hierbij wordt de lens verwijderd en wordt een kunstlens teruggeplaatst. De meeste patiënten hebben hierna een sterk verbeterde visus.

Glaucoom (groene staar)

Onder glaucoom verstaat men een abnormaal hoge oogdruk. Die ontstaat als het evenwicht tussen aanmaak en afvoer van kamerwater verstoord is. Dit kamerwater stroomt vanuit de achterste oogkamer door de pupilopening naar de voorste oogkamer. Van daaruit wordt via de kamerhoek afgevoerd naar buiten het oog gelegen veneuze circulatie. Een groot gevaar van glaucoom is dat de patiënt nagenoeg geen klachten heeft. Er zullen geleidelijk afwijkingen ontstaan die uiteindelijk leiden tot een gestoorde lichtwaarneming. Als dit het geval is, is behandeling nagenoeg onmogelijk.

Evenals de bloeddruk zou ook de oogboldruk vanaf middelbare leeftijd regelmatig gecontroleerd moeten worden. Wanneer deze verhoogd is, is de behandeling erop gericht de druk te verlagen, hetgeen meestal met behulp van oogdruppels zal gebeuren. Indien nodig zal er een operatie plaatsvinden waarbij er een soort bypass gemaakt wordt om het kamervocht beter af te kunnen voeren.

Strabismus

Strabismus (scheelzien) is een veel voorkomende afwijking binnen de oogheelkunde. Het is een afwijkende stand van de oogkassen, iets wat waarneembaar is als de patiënt fixeert op een bepaald beeld. Omdat strabismus al snel duidelijk te zien is, zijn het met name kinderen die hiervoor bij een oogarts terecht komen. Er zijn verschillende vormen en oorzaken voor strabismus, en dus ook verschillende behandelingen. De meest voorkomende vorm is de convergente strabismus waarbij een of beide ogen naar binnen toe staan. Meestal zal strabismus operatief worden behandeld. De oogarts zal de oogspieren versterken of verzwakken al naargelang de stand van de ogen.

Bijziendheid, verziendheid en refractiechirurgie

Lichtstralen worden op een centraal punt in het oog opgevangen, namelijk op de gele vlek op het netvlies. Wanneer deze stralen hier precies samenvallen, is er niets aan de hand: iemand zal scherp zien. Bij veel mensen is de vorm van de oogbol echter afwijkend. Als de oogbol anatomisch gezien te bol is, zullen de invallende lichtstralen al voor het netvlies samenvallen: de persoon zal op afstand niet scherp kunnen zien. Zo iemand wordt dan bijziend genoemd. Een andere mogelijkheid is dat de lichtstralen als het ware pas achter het netvlies samen zouden vallen. De oogbol is dan anatomisch gezien te plat, waardoor de persoon van dichtbij niet scherp zal zien, maar op afstand wel. Dit wordt daarom verziend genoemd.

Meestal is het heel goed mogelijk om met een bril of contactlenzen de vorm van de oogbol als het ware te corrigeren. Wanneer er echter een TE zware correctie nodig is, of wanneer een patiënt aangeeft het dragen van zo'n correctiemiddel te belastend te vinden, kan er gebruik worden gemaakt van refractiechirurgie.

Dit is een relatief nieuwe techniek, waarbij door middel van incisies het hoornvlies wordt afgevlakt. Dit gebeurt met name bij mensen die bijziend zijn. Door de afvlakking van het hoornvlies komen de stralen precies op de goede plaats bijeen, zodat de bijzienheid minder wordt, of zelfs verdwijnt.
Ditzelfde effect kan tegenwoordig ook verkregen worden door middel van lasertherapie. Vooralsnog wordt dit alleen bij bijzienden gedaan. In de toekomst zal dit ook voor verzienden mogelijk worden.

Retina-afwijkingen.

Er zijn veel verschillende algemene ziektebeelden die gepaard gaan met afwijkingen aan het netvlies. De belangrijkste zijn essentiële hypertensie (bloeddrukverhoging zonder aanwijsbare oorzaak) en diabetes mellitus. In de Westerse Wereld is diabetes mellitus de belangrijkste oorzaak voor blindheid. Diabetes mellitus geeft karakteristieke afwijkingen op het netvlies, vaak is er sprake van kleine bloedinkjes. Regelmatige controle doorde oogarts is erg belangrijk, omdat behandeling in een vroeg stadium nog mogelijk is. Daarnaast dienen de bloedsuikerwaarden zo goed mogelijk gereguleerd te worden. Inmiddels zijn ook bij aids-patiënten afwijkingen van de retina (netvlies) gevonden. Deze zijn dan echter vaak het gevolg van infecties. © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op 25-02-2007, laatst gewijzigd op 08-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Oogaandoening: Grijze staar: Bij grijze staar is de ooglens vertroebeld waardoor het zicht vermindert. In extreme gevallen is de ooglens zo vertroebeld geraakt dat er met dat oog niks meer gezien kan worden.…
• Vier oogstoornissen en hun mogelijke oorzaak: De ogen zijn in staat lichtprikkels op te vangen en die prikkels in de vorm van impulsen via de oogzenuw naar de hersenen door te sturen. Zo kunnen we zien. Soms…
• Ooglaserbehandeling: Word je gek van je bril? Zijn lenzen ook niet geschikt voor je? Dan kan Ooglaseren een uitkomst voor je zijn. Door middel van een Laser worden je ogen gecorrigeerd waardoor je zicht stuk…
• Is mijn huisdier ziek?: Soms weet je niet zeker of er iets aan de hand is met je huisdier. Is hij ziek? Is hij chagrijnig? Wat is er aan de hand? Er zijn een aantal algemene richtlijnen waarna je kunt kijken…
• Bril versus lenzen: Dit jaar halen strakke, sterk afgelijnde monturen met een fel kleurtje de bovenhand. De klassieke gouden of zilveren bril moet de duimen leggen voor deze nieuwe trend. Uiteraard zijn er o…