Faalangst: Wat doet het met je en hoe kom je er vanaf

Faalangst. Wat ís het? Bang om te mislukken, om fouten te maken, om iets niet goed te doen of iemand teleur te stellen. Hoe kom je eraan? Zit het tussen je oren? Of is het een puur lichamelijke reactie? En wat is angst eigenlijk? In ieder geval een onderschat probleem waar velen van ons en ook onze kinderen last van hebben. Maar je kunt er iets aan doen.

Faal angst

Wat is het. Bang om te mislukken, om fouten te maken. Om iets niet goed te doen of iemand teleur te stellen. Een kind heeft in de eerste jaren van zijn of haar leven ten eerste lichamelijke verzorging nodig, dat spreekt vanzelf. En over het algemeen kom je het bij ons in Nederland niet tegen dat de verzorging slecht is, uitzonderingen daargelaten. Maar daarbij is het ook heel belangrijk dat het kind veiligheid ondervind en liefde, zekerheid en communicatie. Aandacht en liefde en geborgenheid maakt dat het kind zich veilig voelt en bemind. Als een kind dit niet ondervind dan word het onzeker en kan dat zich later ontwikkelen als faalangst. Wat doe ik niet goed, dat ze niet van mij houden? Wat doe ik verkeerd? Een kind moet ook een veilig thuis hebben waar het altijd terecht kan, waar ze klaar staan voor hem of haar. Dus dat is al heel belangrijk, want het eerste jaar van een kind is al heel bepalend van hoe hij of zij zich later ontwikkeld. Je kunt het je later niet herinneren maar onbewust word het opgeslagen. Maar ook een aantal jaren later tijdens je peuter, kleuter en puberteit zijn je ondervindingen belangrijk. Een teveel aan belangstelling kan echter ook niet goed zijn. Bijvoorbeeld als een kind heel vaak complimentjes krijgt kan dat kind het gevoel krijgen om te moeten blijven presteren. Het wil weer een complimentje krijgen en zal dus zijn of haar uiterste best doen om dat weer te verdienen en die aandacht opnieuw te krijgen.

Als ouder of moeder denk je er misschien helemaal niet bij na, maar als je altijd vraagt aan je kind ‘hoe was het op school? ‘ kan het kind weleens onbewust het gevoel krijgen verantwoording af te moeten leggen. En zelfs uit dat goedbedoelde zinnetje zou al faalangst van kunnen ontstaan. En, wat dan ook nog een reden voor faalangst kan zijn is, dat je het hebt meegenomen uit een vorig leven. Een leven waar in je gedomineerd werd of verguisd. Of juist weer heel beschermd bent geweest waardoor je heel veel moeite hebt in dit leven om je naar buiten toe te manifesteren. Want er hoeft in dit leven dan maar heel weinig te gebeuren en dan slaat de faalangst weer helemaal toe. Als faalangst aangeboren is dat heel moeilijk te begrijpen. Soms heb je een heerlijke jeugd gehad en is er gewoon geen reden voor. Je kunt het dan ook alleen maar accepteren dat de faalangst er is en er zo goed mogelijk proberen om ermee te leven.

Er is ook een positieve faalangst. Dit zie je vaak bij mensen die een voorstelling moeten geven of een lezing. Voor het opgaan op het toneel is er dan een spanning die zich opbouwt, maar deze spanning maakt hen dan alert en scherp. Zodra ze dan het toneel opgaan of bij een lezing, zich voor het publiek bevinden verdwijnt deze spanning en kunnen ze overal scherp op reageren en weten ze precies wat ze moeten doen of zeggen. Deze angst wordt ‘plankenkoorts’ genoemd en werkt eigenlijk alleen maar positief. Want daar ís angst eigenlijk voor. Om je alert te maken. Zodat je in een panieksituatie wéét hoe te handelen. En daarom is angst ook heel nuttig en zelfs heel hard nodig in je leven. Als je geen angst zou kennen, zou je niet weten wat te doen als er ineens iets heel vreselijks gebeurt. Dus in die zin, is angst onmisbaar in je leven.

Wat doet angst eigenlijk bij je?

Als angst zich voordoet is dat voor het lichaam een teken voor bepaalde reacties. Dat is eigenlijk juist heel goed, want het lichaam zorgt ervoor dat je zonder na de denken kunt reageren. Als er zich iets vreselijks voordoet waarbij onmiddellijk Aktie moet worden ondernomen dan moet je zonder nadenken kunnen handelen. En wat het lichaam dan doet is dat, doordat je hart ineens sneller gaat kloppen de bloedsomloop sneller gaat en het lichaam stuurt dan meer bloed naar de armen en benen zodat je snel en sterk kunt reageren. Doordat het bloed dus voornamelijk naar armen en benen gaat, wordt er minder bloed gestuurd naar de hersenen, wat duizeligheid teweeg brengt en naar de maag en darmen wat er voor zorgt dat je last krijgt van je maag. Dat brengt allemaal een warmte in je teweeg en dan treedt automatisch het afkoelsysteem weer op gang en daardoor ga je dan zweten. Maar… als die angst dus niet ontstond door iets reëels maar door een angst om te falen en je die armen en benen dus helemaal niet nodig hebt om te reageren dan ga je trillen, je krijgt trillende knieën of trillende handen, je voelt je dan duizelig worden en je gaat zweten, je maag voelt week aan en je darmen gaan werken. Dat alles zorgt ervoor dat je, je razendsnel heel erg naar voelt worden. De stof die hiervoor zorgt is adrenaline. En het duurt toch wel weer een tijdje eer het bloed weer gestabiliseerd is en uit het bloed verdwenen. Van oorsprong is de adrenaline nodig voor de prestatie die je in nood zou moeten kunnen verrichten. Het geeft je bijvoorbeeld een ongekende kracht.

Mensen die plotseling in een noodsituatie zonder nadenken reageren hebben kracht, die ze normaal gesproken niet zouden hebben. Je ziet dus dat als een angstsituatie zich voordoet zonder de noodzaak om lichamelijke Aktie te ondernemen dat je al deze kenmerken waar de adrenaline voor zorgt heel bewust voelt en ondergaat en dat geeft vaak aanleiding om weer angst te ontwikkelen dat het nog eens zal gebeuren. en dat noemt men ‘angst voor de angst’. Het is dus eigenlijk een irreële angst die ontstaat in je denken maar wel zorgt voor een lichamelijke reactie omdat het lichaam perfect reageert op het sein die het krijgt. Het is dus zaak om de angst voor die angst te overwinnen.

Dat is gemakkelijk gezegd en niet zomaar te doen, maar niet onmogelijk. - En daar kan ik van meepraten, want ik heb het zelf ondervonden met straatangst – maar het kan dus en één belangrijk gegeven is de angst te onderkennen en tegen die angst te zeggen: ‘Ik wil niet dat jij voor me gaat staan zodat ik niet meer verder kan. Je kunt wel met me meelopen maar dan gewoon opzij. En ook niet achter mij want dan heb ik het gevoel dat ik in de rug word aangevallen. Maar gewoon naast me, zodat ik je kan zien. maar, ik láát me niet meer blokkeren door jou angst!’

Het is een onderdeel van je lichaam, het heeft een functie alleen gebruik je die functie op een verkeerde manier. Faalangst kan dus ontstaan doordat mensen teveel druk op je leggen en dat doen ze misschien helemaal niet met opzet, maar ze doen het wel. Een voorbeeld:

Quote: Bij mij is faalangst ontstaan doordat mijn ouders meer van mij vroegen dan dat ik waar kon maken. Ze verwachtten dat ik heel goed op school presteerde. Elke kwaliteit die ik had werd gelijk vertaald in een volwassen beroep. Ik hield erg van de natuur. Dus: werd ik bioloog. Ik kon goed mijn mening verkondigen en anderen overtuigen. Dus: werd ik advocaat. Dit maakte me zó onzeker, omdat er altijd een hogere prestatie van mijn verlangd werd dan ik op dat moment leverde. Dus alleen het ontdekken en ontwikkelen van mijn kwaliteiten was niet goed genoeg. Ik kreeg opeen gegeven moment geen zin meer in school, ik presteerde slecht en ik kreeg nog minder zin in school en ik kreeg eigenlijk een hekel aan alle leraren die er waren en na een tijdje mochten zij, mij ook niet meer. En zo kwam ik in een neerwaartse spiraal terecht. Ik voelde me niet meer prettig. Thuis niet en op school ook niet. Ik kreeg problemen met de andere kinderen uit de klas, viel daardoor buiten de groep en werd daardoor veel gepest. Ik voelde me helemaal niet meer veilig op school en ik ging aan de drugs om te vergeten.

En dat kun je dus als ouder doen met je kinderen helemaal onbewust natuurlijk want iedere ouder is houdt van zijn kind en wil alleen het beste voor zijn kind. Bij faalangst is het vaak angst voor iets bepaalds zoals spreken in het openbaar of het maken van een examen. Als je eenmaal het gebied welk gebied het bij jou is dan is het beste dit te onderkennen en te accepteren. Ga de situatie niet uit de weg. Kijk je angst in de ogen. Het zal dan misschien niet weggaan, maar de lichamelijke reacties zullen dan minder zijn of uitblijven.

Tot slot

Het ontstaat of je bent ermee geboren. En het enige wat je ermee kunt doen – ook met angst en onzekerheid – erkennen dat het er is. En je zult merken dat doordat je het erkent, die lichamelijke reacties niet zo sterk komen. Maar de ontkenning – dus het niet willen hebben – doet de lichamelijke reacties versterken. En daardoor komen de black-outs en de trillende handen en trillende knieën. Maar het voelen van: oké, mijn angst slaat toe, ik weet dat ik het heb, maar ik zet het naast me neer en ik doe wat ik me voorgenomen heb. En je zult merken, dat je nog steeds onzeker bent maar je krijgt niet de reacties van dat je hersens niet meer werken of dat je gaat trillen of bibberen of wat dan ook. Je ademhaling blijft gewoon. En zo kun je met angst en onzekerheid een vriend worden. En doordat het je vriend wordt kan het je nooit meer blokkeren. © 2009 - 2010 Annabell, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op 21-03-2009, laatst gewijzigd op 21-03-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Annabell is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Faalangst bij kinderen: Faalangst is een speciale vorm van angst die kan voorkomen in (taak)situaties waarin prestaties verlangd worden. Faalangst is een heel normaal verschijnsel. Iedereen kan zich er wel w…
• Bang voor de tandarts, wat kun je er tegen doen?: Angst voor de tandarts komt zeer veel voor. Het is zelfs zo dat vrijwel iedereen wel wat angst heeft voor een behandeling bij de tandarts, maar veel mensen w…
• Vliegangst wat en hoe?: Vliegangst komt veel voor, bijna 3.000.000 Nederlanders hebben er last van. Dit uit zich in zweten, trillen, hartkloppingen en meer. Wat is vliegangst nu precies wie hebben hier nu la…
• Faalangst, een vervelend iets!: Faalangst is een angst, een angst om te falen. Heb je faalangst, dan ben je bang om te falen en blokkeer je helemaal. Wat is het precies, hoe herken je het en wat kun je eraan…
• Als angst je leven beheerst: Angst waarschuwt je voor naderend onheil en is dus een goede reactie. Als angst zonder aanleiding je leven beheerst is dit niet gezond. Dit wordt een angststoornis genoemd. Wat z…

Bronnen en/of referenties

• www.hatsjepsoet.nl
• Daisha Bol