Aandoeningen en Oedeem

Vocht vasthouden of oedeem, wat zijn de oorzaken?

Vocht vasthouden of oedeem, wat zijn de oorzaken?

Oedeem is het officiële woord voor het vasthouden van vocht in het lichaam. U kunt dikke enkels of onderbenen hebben, maar ook benauwdheid kan wijzen op het vasthouden van vocht. Hoe ontstaat oedeem en wat zijn de risico’s en wat kunt u er tegen doen?


De meest voorkomende signalen van vocht vasthouden zijn dikke enkels, voeten en/of onderbenen… Oedeem bij vocht vasthouden bevindt zich altijd aan twee kanten, dus bijvoorbeeld aan beide benen en/of beide voeten. (Oedeem aan een kant heeft een andere reden, bijvoorbeeld trombose, trauma of andere oorzaken). Bij vocht vasthouden in de benen zit er dus vocht in beide benen, niet aan een kant. Bij dikke voeten ontstaat er een kussentje bovenop de voet. Bij vocht vasthouden in de enkels zijn de enkels dik. Bij vocht in de onderbenen worden de onderbenen dikker en ze kunnen strak aanvoelen. Om te controleren of er sprake is van oedeem gaat u als volgt te werk: druk met uw vingertoppen op de huid en druk stevig, zodat de vingertoppen er een deukje in maken. Druk ongeveer vijf a tien seconden en haal dan uw vingertoppen van de drukplek af. Als de vingertoppen als putjes in uw huid blijven staan, dan houdt u vocht vast.

Benauwdheid en vocht vasthouden

Vocht vasthouden kan ook benauwdheid tot gevolg hebben. Er wordt dan vocht vastgehouden wat rondom de longen zit. De verschijnselen van vocht vasthouden in combinatie met benauwdheid zijn:

  • Benauwdheid
  • Kortademig of kortademig bij inspanning
  • Snel moe of steeds vermoeid
  • Bij plat liggen wordt het erger (longinhoud wordt samengedrukt)
  • Gewichtstoename

Niet alle verschijnselen hoeven even duidelijk aanwezig te zijn. Raadpleeg wel altijd uw arts bij benauwdheid.

Wat zijn de oorzaken van oedeem of vocht vasthouden?

Er zijn een aantal oorzaken te noemen die oedeem of vocht vasthouden kunnen veroorzaken.
  • De pompfunctie van het hart in combinatie met de nierfunctie
  • Bepaalde aandoeningen aan nieren en lever
  • Bloedvaten in de benen functioneren niet optimaal als het aankomt op het afvoeren van bloed naar het hart
  • Oedeem in lymfebanen als gevolg van erfelijke ziekten (lymfevocht)
  • Beschadigingen weefsel (bijvoorbeeld door ongelukken of operaties).
  • Bijwerkingen sommige medicijnen (overleg dan met uw arts over deze bijwerkingen)

Behandeling bij oedeem

Behandeling van oedeem is afhankelijk van de oorzaak. Oedeem wat is ontstaan door problemen met het hart of de vaten wordt meestal bestreden met plastabletten of in acute gevallen met een injectie met een vochtafdrijvend middel. Dergelijke medicijnen zorgen ervoor dat overtollig zout in het lichaam door de nieren wordt afgedreven en omdat zout ervoor zorgt dat het lichaam vocht vasthoudt, wordt het vocht ook afgedreven. De zoutregulatie is van grote invloed op de vochtregulatie. U zult bij het gebruik van plastabletten vaak moeten plassen. Vandaar de naam plastabletten. Het oedeem in de enkels en benen enzovoorts neemt dan meestal snel af.

Vocht vasthouden voorkomen, hoe?

  • Het allerbelangrijkste: matig uw gebruik van zout. Door zoutgebruik stijgt de bloeddruk en zout zorgt ervoor dat er meer vocht wordt vastgehouden. (Dikke mensen lopen nog eens extra risico om veel vocht vast te houden door overmatig zoutgebruik!)
  • Beweeg regelmatig. Dit stimuleert de bloedsomloop en daardoor kan vocht makkelijker afgevoerd worden
  • Als u te zwaar bent loopt u meer risico

Plotselinge benauwdheid, wat nu?

Plotselinge benauwdheid of acute benauwdheid kan vele oorzaken hebben. U moet het wel altijd zeer serieus nemen. Het vasthouden van (veel) vocht rondom de longen is een van de mogelijke oorzaken. In dat geval is er sprake van een verminderde pompfunctie van het hart. Bij plotselinge benauwdheid of toenemende benauwdheid moet u altijd direct een arts raadplegen. Stel dit niet uit. Is de benauwdheid ernstig en kunt u de arts niet bereiken, dan kunt u bellen met alarmnummer 112.
© 2009 - 2010 Kisses, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op 15-05-2009, laatst gewijzigd op 08-07-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Kisses is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Vocht vasthouden of oedeem, wat zijn de oorzaken?"


Door Ch.H.Bartelings op 30-01-2010

Bij mijn linker enkel is oedeem geconstateerd. wat is de volgende stap ter genezing?
Bedankt en vriendelijke groet,
Ch.H.Bartelings

Door Riët op 28-01-2010

Beste infoteur, er is niets uit de echo van de bovenbuik gekomen. Komende dinsdag heb ik een afspraak met de huisarts. Inmiddels ben ik maar gaan sporten, om te kijken of dat de klachten zal verminderen. De tips die je gaf over het eten zijn voor mij bekend, ik heb altijd geprobeerd die leefregel aan te houden. Maar sinds de kinderen de deur uit zijn ben ik daar minder consequent mee. Niet slim, blijkt wel. Bedankt in ieder geval voor je belangstelling. Ik laat je nog wel weten wat er dinsdag uit het gesprek met de huisarts komt. M.v.g. Riët

Door Riët op 21-01-2010

Bedankt voor de reactie. Mijn arts heeft me nog niets aangeraden. De echo is gemaakt en de uitslag daarvan verwacht ik met een paar dagen. Toen ik met mijn klachten bij de huisarts kwam, heeft hij alleen naar mijn longen geluisterd. Niet naar mijn hart en hij heeft ook de bloeddruk niet gemeten. Dat vond ik eigenlijk wel vreemd, want het lijkt me dat je dat als eerste doet bij zulke klachten. Volgende week zal ik een nieuwe afspraak maken met de huisarts. Ik ga ook gelijk beginnen met het verminderen van mijn zoutgebruik. Reactie infoteur op 22-01-2010:Beste Riet,

U kunt het zoutgebruik het beste minderen door gewoon te blijven eten maar de zoutpot wat vaker laten staan. En zoutjes (chips, zoute pinda's en dergelijke) liever helemaal niet eten. Ook roomijs bevat veel zout, ondanks de zoete smaak. Kant en klaar maaltijden en ingeblikt eten *(ook soepen) zijn zoutbommen.
Eet eens een paar dagen extra gezond, drie boterhammen per dag met weinig zout beleg, twee of drie stuks fruit, twee ons groenten, een paar aardappels of een paar lepels rijst of pasta zonder zout gekookt, met een saus of just die met wat minder zout is gemaakt, en een stukje vlees of vis, niet te vet en niet te zout. Als je wilt snacken kies dan eens voor zoete popcorn in plaats van chips. Drink gewoon voldoende water overdag. Als je een paar dagen minder zout binnen gekregen hebt, kunnen je nieren vocht uit je lichaam beter en sneller afvoeren. Vaak helpt dit. Het is natuurlijk wel afhankelijk van de oorzaak. Als je vocht vasthoudt en benauwd bent, dan kan minderen van zoutgebruik vaak enorm opluchten.
Hou ook je gewicht in de gaten, val je af als je minder zout eet? Dat wijst erop dat je veel vocht vasthoudt en dat je dus afvalt als je zoutgebruik beperkt. Je valt dan vocht af, geen vet, en dat vocht kan je benauwd gemaakt hebben. Dat kan soms zomaar een paar kilo of meer, in gewicht schelen. Een beetje zout per dag hebben we allemaal nodig, maar we krijgen snel te veel zout binnen.
Ben ook benieuwd wat er uit de echo naar voren komt omdat de dokter natuurlijk eerst wil weten hoe het daarmee zit. Dat moet ook eerst uitgezocht worden. Misschien laat u me dat nog eens weten.

Door 23 jarige op 20-01-2010

Ik ben 23 jaar oud en heb veel last van vocht in mijn onderbenen. Ik let al heel goed op met het eten van zout en drink minimaal 1 liter water per dag. Wat kan ik nog meer doen? is er bijvoorbeeld eten wat goed is? Reactie infoteur op 20-01-2010:Hoi, 23jarige, je bent nog erg jong om die klachten te hebben. Wat zegt de huisarts ervan? Ik hoop dat je het uit laat zoeken. Zelf blijven dokteren is niet zo verstandig. Je moet eerst weten of alles goed functioneert in je lichaam.

Door Riët op 19-01-2010

Ik ben 52 en houd sinds enkele weken vocht vast. Ik voel me opgeblazen en ben kortademig. Na bloedonderzoek blijkt er een leverwaarde niet goed te zijn en moet ik een echo van de bovenbuik laten maken. Maar wat heeft de lever met vochtvasthouden te maken? Ik drink niet, maar ben wel iets te zwaar Reactie infoteur op 19-01-2010:Vocht vasthouden geeft benauwdheid omdat vocht zich opstapelt in de weefsels als het niet snel genoeg wordt afgevoerd. Het is moeilijk te zeggen wat het verband is met uw leverwaarden, maar ieder orgaan wat betrokken is bij de stofwisseling kan in principe een verstoring van de zoutbalans geven waardoor u vocht kunt vasthouden. Verstoorde leverwaarden kunnen echter ook betrekking hebben op problemen met de gal of iets anders. Laat ik het zo zeggen, de leverwaarden kunnen om meerdere redenen verstoord raken. Het is iets wat echt nog verder uitgezocht zal worden en dan kan beoordeeld worden in hoeverre het samenhangt met uw klachten. Op een echo van de bovenbuik wordt gekeken naar de lever en pancreas en gal e.d.
U kunt de vragen het beste stellen aan de arts bij wie u onder behandeling bent. Die kent uw medisch dossier.
Heeft uw arts u niet aangeraden om niet te veel zout te gebruiken?

Door A.N. van der Hoeven op 26-10-2009

Ben al onder behandeling bij mijn huisarts en gebruikt een combinatie van medicijnen namelijk:1 tabletje Aprovel 150 mg bestemd voor de bloeddruk, en een tabletje Furosemide 40 plastabletje.
Nu wil ik daarnaast SOLIDAGO van Forte van A.Vogel er aan toevoegen. Ik heb geen verslaving rookt niet, en gebruik een glaasje rode wijn per dag. Verder is mijn hobby lekker koken. Uiteraard met zo min mogelijk zout.

Mijn hartelijk groet

Door A.Theunisse op 14-10-2009

Ik heb alléén in mijn rechterbeen vocht; de huisarts heeft me daarvoor een elastische kniekous gegeven. Ik ben gauwer moe dan vroeger, maar dat zal de leeftijd (83) welzijn.. Graag zou ik van dat vocht af willen, want je weet niet hoe zich dat verder ontwikkelt... Reactie infoteur op 14-10-2009:Ik kan me goed voorstellen dat u ervan af wilt. Maar gelukkig loopt u al bij de huisarts. Die kent uw situatie het beste. U kunt daar ook vragen hoe het nu verder gaat. Het beste gewenst:)

Wat leuk dat met internet bezig bent op uw 83e.:)

Door Floor op 09-10-2009

Ik ben een vrouw van 43 jaar. De laatste jaren heb ik vooral 's zomers bij het warme weer veel last van vocht vasthouden in de voeten. Deze zomer werd het wel heel erg en hield ik meer dan normaal vocht vast in mijn rechter been en vooral enkel/voet. (Links niet). Ik ging naar de huisarts en kreeg zo nodig een plaspil voorgeschreven. Hydrochloorthiazide 25 mg. Hiervan mocht ik dan een halve tablet nemen. Het oedeem nam niet af en ik heb eigenhandig mijn dosering opgeschroefd naar zo nodig 1 tablet a 25 mg. Het oedeem verdween fors maar nog niet helemaal. Ik moet zeggen: ik speel wat met deze medicatie en neem het niet iedere dag. Nu heb is sinds afgelopen zondag weer veel last van mijn been. Ik liep 3 dagen rond met een zwaar band gevoel om mijn rechter knie. (buigen en op mijn knieën zitten is moeilijk). Toen toch gedacht aan misschien vocht in het been? Rondom de knie? (van buitenaf geen zwelling bij de knie te zien). Wederom de plaspil a 25 mg genomen en na 2 dagen neemt bandgevoel wel af maar knie buigen en bewegen blijft meer dan gevoelig. (traplopen bijvoorbeeld ook). Daarnaast heb ik ook kramp in mijn rechter onderbeen (rechts opzij van mijn kuit). Het zijn scheuten. Rusten helpt niet. Als ik mijn tenen naar mijn neus trek of mijn kuiten strek (zoals hardlopers doen) dan verlicht de pijn iets. Wat kan dit toch allemaal zijn? De eerlijkheid gebied mij te zeggen dat ik wel overgewicht heb. BMI van 30. Reactie infoteur op 09-10-2009:Beste Floor,

Uw klachten kunnen allerlei oorzaken hebben, inderdaad kan overgewicht ook zeker een rol spelen ivb overbelasting van de knie gewrichten. U kunt ook gewoon weinig bewegen waardoor spieren en gewrichten steeds moeizamer hun werk doen. Oedeem in een been of voet is altijd een reden om de huisarts te vragen. Op eigen houtje dosering van plastabletten verhogen is niet verstandig. Wat weerhoud u om even langs de huisarts te gaan om te vertellen dat uw klachten niet over zijn gegaan?

Door Ineke van Fulpen op 05-10-2009

Op vakantie had ik steeds vocht in voornamelijk mijn linkerbeen, vooral de voet en enkel werden steeds erg dik. Rechterenkel werd maar zelden iets dikker. Als het warmer werd of als ik te veel zat werd het erger. Als ik veel wandelde ging het steeds beter. Ik ben 54 jr. en heb een ICD na een hartstilstand in 2007 waarvoor nooit een oorzaak gevonden is. Moet ik hiermee naar de huisarts? Reactie infoteur op 06-10-2009:Dag Ineke,

ja, ik raad u zeker aan om dit met de huisarts te bespreken. Het is belangrijk om te benadrukken dat u regelmatig oedeem heeft in een been.
veel succes:)

Door Mellany op 04-10-2009

Eigenlijk weet ik niet of ik last van oedeem heb, de dikte van mijn kuiten is constant wisselend. Ene dag kan mijn laars wel dich en de andere niet. Als ik mijn vingertoppen er in druk dan heb ik wel 4 a 5 sec deukjes in mijn benen, heel licht weliswaar.Mijn linker been is altijd dikker dan de rechter. Moet ik hier nu wel of niet mee naar een huis arts of is dit normaal voor een vrouw, ik hoor nl nog meer mensen hier over. Reactie infoteur op 05-10-2009:Hoi, k heb geen idee hoe oud je bent, maar vocht vasthouden in een been is zo en zo altijd een reden even langs de huisarts te gaan. Normaal gesproken komt oedeem in elk been even sterk voor. Daarom is het belangrijk om de huisarts te vragen wat de oorzaak zou kunnen zijn dat jij het in het ene been erger hebt dan in het andere.
Vocht vasthouden in beide benen, met deukjes bij drukken, lijkt me ook een goede reden om even langs de huisarts te gaan.

Door Laura op 24-09-2009

Ik ben 36 jaar en heb sinds 2 jaar nu last van oedeem in onderbenen en voeten... in zulke mate dat ik "gewone" schoenen niet aan kan... Nu zijn er 2 jaar geleden ook al onderzoeken gedaan naar nieren en hart en tevens is er een vaatonderzoek gedaan... zonder afwijking te vinden!

Nu begint het echt zwaar te worden en zou ik graag weten wat ik eraan kan doen of bij wie ik moet zijn om dit probleem op te lossen. Ik heb geen overgewicht. Mijn benen en voeten zijn al dik bij het opstaan in de ochtend en omhoog leggen heeft geen enkel resultaat gehad. Ik hoor graag van U. Reactie infoteur op 24-09-2009:Beste Laura,

Ik raad u aan om toch weer opnieuw naar de dokter te gaan. Soms komen dingen later aan het licht. Een paar vragen:

Bent u ooit in de tropen geweest?

Komen deze klachten vaker in uw familie voor?

Heeft u klachten die u twee jaar geleden niet had?

Heeft u op andere plaatsen in uw lichaam zwellingen?

Men heeft twee jaar geleden niets gevonden. De klachten zijn echter niet over gegaan en zelfs erger geworden. Daarom moet u echt weer naar de huisarts terug gaan.

Door Ciska van de Leur op 17-09-2009

Onze dochter van 13 kamt al jaren met benauwdheid, waardoor ze vaak problemen op school heeft en met sport. Momenteel heeft ze behoorlijk de griep, en zien we eigenlijk pas hoeveel vocht ze al die jaren al vasthoud. Haar handen, voeten, benen en gezicht zijn ineens veel minder opgezet dan normaal, wat betekend dat ze altijd veel vocht vasthoud en wellicht daarom altijd zo vermoeid en benauwd is.
Als ze binnenkort van de griep genezen is willen we er natuurlijk voor zorgen dat ze niet weer al het vocht gaat vasthouden. Uit onderzoeken is in het verleden al gebleken dat haar lever en nieren niet optimaal functioneren, maar nooit hebben we geweten dat die benauwdheid en vochtophopingen daar ook mee te maken kunnen hebben. Zijn er homeopatische middelen die hierbij zouden kunnen helpen?
We zijn benieuwd naar uw reactie. Bij voorbaat dank. gr.Ciska Reactie infoteur op 17-09-2009:Beste Ciska,

Ik raad u aan om meteen contact op te nemen met de huisarts omdat hier sprake zou kunnen zijn van een hart/long probleem. Alles wat u in deze situatie doet, doet u het beste in overleg met een arts. Ook het feit dat ze op het moment grieperig is, is juist geen reden om af te wachten. Neem daarom meteen contact op met uw huisarts en stel het niet uit. Verder onderzoek is gezien uw verhaal, echt nodig. Ik hoop van u nog te vernemen hoe het verder is gegaan.:)

Door Peters op 01-09-2009

Heb per dag een plas pil en toch is mijn linkervoet dil bij de enkel smorgens valt het wel mee maar als ik over dag loop dan is hij savods dik graag uw reactie Reactie infoteur op 01-09-2009:Beste Peters,

Als slechts een voet dik is, moet u zeker de huisarts bezoeken of vragen om bij u langs te komen. Bij vocht vasthouden aan een kant van uw lichaam, moet de huisarts uitzoeken waar dat door komt en de huisarts moet daarvan op de hoogte worden gesteld, zodat hij/zij kan zoeken naar de mogelijke oorzaak. Maak aan de huisarts duidelijk dat slechts een voet dik is/wordt.

Hartelijke groet.:)