Kanker, hoe herken je kanker?

Omdat er zoveel verschillende soorten kanker zijn, die elk hun eigen kenmerken (kunnen) hebben, is het niet eenvoudig om kanker te herkennen. Er zijn echter wel signalen en kenmerken die bij de meeste vormen van kanker gelden. Welke zijn dat? Kanker, hoe herken je het? Er gaan meestal verschillende soorten onderzoeken aan vooraf voordat de diagnose kanker gesteld wordt. Er zijn namelijk meer dan 100 verschillende soorten kanker. Toch zijn er wel verschijnselen die bij veel vormen van kanker kunnen optreden en waarop u dus alert kunt zijn. De meest voorkomende vormen van kanker zijn:

• Borstkanker
• Baarmoederkanker
• Darmkanker
• Longkanker
• Prostaatkanker

Borstkanker symptomen

Bij borstkanker is er lang niet altijd sprake van pijnklachten. Pijn in (een van de ) borsten kan echter wel voorkomen als symptoom. Neem altijd contact op met de huisarts als u klachten heeft. Klachten bij borstkanker kunnen zijn:

• knobbeltje in de borst
• zwelling in (of van) de borst
• knobbeltje onder de oksel
• zwelling onder de oksel
• verschil zien tussen twee borsten, wat er eerst niet was
• veranderingen aan de tepel, zoals: dikker/schilferig/of ingetrokken tepel
• verlies van vocht uit de tepel
• verlies van bloed uit de tepel
• deukjes in de borst
• plooien in de borst
• rode vlekken op de borst
• Overige symptomen die u niet vertrouwt

Baarmoeder(hals)kanker symptomen

In een vroeg stadium zijn deze symptomen niet duidelijk waarneembaar. Veranderde afscheiding die rozig of bruinig van kleur is, kan een signaal zijn, bijvoorbeeld bij vrouwen in of na de menopauze. Maar ook bloedverlies tussen de menstruatie door, of vloeien kunnen symptomen zijn. Vaak kunnen ook andere oorzaken de klachten veroorzaken. Een uitstrijkje laten maken is wenselijk bij klachten.

Darmkanker symptomen

Bij dikke darmkanker kunnen een aantal zaken opvallen:

• De samenstelling van de ontlasting is veranderd en dit hersteld zich niet en/of uw ontlastingspatroon is veranderd
• Slijm en/of bloed in de ontlasting kan voorkomen
• Afvallen zonder dat er een dieet gevolgd is
• Buikpijn, darmkrampen, opgeblazen of opgezette buik
• Vermoeidheid
• Aandrang om naar de wc te gaan terwijl er geen ontlasting komt of weinig
• Het gevoel dat u de darm niet geheel kunt ontlasten
• Overige klachten bij stoelgang

Het is niet zo dat een of meerdere van deze klachten direct altijd meteen kanker is, maar als u een of meerdere van deze klachten heeft, bezoek dan altijd uw huisarts en vraag om advies.

Symptomen bij longkanker

Longkanker kan lange tijd onopgemerkt blijven. Onduidelijke klachten zoals sneller moe zijn, afvallen in gewicht of hoesten komen regelmatig voor. Longkanker kan ook pijn op de borst veroorzaken, bloed ophoesten, terugkerende luchtweginfecties zoals bronchitis, longontsteking, heesheid, en/of kortademigheid. Rokers lopen veel meer kans op longkanker dan niet rokers, maar passief meeroken is ook een extra risico, ook voor niet-rokers.

Prostaatkanker symptomen

Prostaatkanker geeft vaak in beginsel geen duidelijke klachten. Er kunnen klachten zijn bij plassen. Deze klachten komen echter ook vaak oor bij prostaatvergroting of andere oorzaken. De huisarts kan door middel van een rectaal onderzoek voelen hoe de prostaat aanvoelt. Via bloedonderzoek kan meer informatie verkregen worden. Bij klachten is het verstandig om altijd naar de huisarts te gaan

Wat is kanker?

• Bij kanker is er sprake van een op hol geslagen deling van de cellen, ook wel ongeremde celdeling genoemd. Ons lichaam bevat ontelbare cellen die dagelijks nieuwe cellen aanmaken door zich te delen. Deze deling vindt plaatst om de oude cellen te vervangen voor nieuwe. Het DNA in de cellen zorgt ervoor dat dit goed gaat en dat het delingsproces niet ontremd raakt. Het DNA regelt alle functies in de cellen, dus ook de delingen van de cellen zijn daarin geprogrammeerd. Als er in dat proces van delingen echter iets fout gaat en de delende cellen zich vervolgens onttrekken aan het controlemechanisme van de andere cellen (afweercellen bijvoorbeeld) dan kan de groei van cellen zonder remmingen doorgaan en dan spreekt men vaak van kanker. Virussen liggen ook vaak aan de basis van kanker, omdat bepaalde virussen de celdeling op termijn kunnen verstoren. Zo wordt baarmoederkanker vaak door een HPV (humane papuloma virus) in gang gezet.

Tumor, hoe ontstaat dat?

Door de celdeling die op hol gelagen is ontstaat er een gezwel van cellen, een tumor. Afhankelijk van de plek waar de tumor zich bevindt, kan er bijvoorbeeld pijn of druk of een bult ontstaan. Soms heeft een gezwel echter zoveel ruimte om zich heen dat de patiënt er niet snel iets van merkt. Kanker kan al jaren in een lichaam groeien voordat klachten worden opgemerkt. Het komt ook voor dat het wel snel wordt opgemerkt. Het is afhankelijk van de plaats waar het zit, de groeisnelheid en of er klachten zijn.

Kwaadaardig of goedaardig gezwel, wat is het verschil?

• Een kwaadaardige tumor blijft doorgroeien en zoekt vaak wegen om zich sneller te verspreiden, bijvoorbeeld door het aanmaken van bloedvaten zodat er extra voeding naar de kankercellen toekomt en de kanker dus kan uitzaaien. De celdeling is losgeslagen en het groeit door alles heen. Het drukt op weefsels om de tumor(en) heen en zaait zich uit. Tumorcellen verspreiden zich door het hele lichaam als ze de kans krijgen. Zolang ze herkenbaar zijn (als vreemde cellen) door het afweersysteem zal het afweersysteem ze aanvallen, maar bepaalde cellen worden door het afweersysteem niet als vreemde cellen herkend en groeien door. Niet alle kankercellen groeien dus uit tot tumoren omdat die op tijd door het afweersysteem worden vernietigd.
• Een goedaardige tumor neigt ernaar om zich af te kapselen en blijft daardoor vaak beperkt tot een plek. Een goedaardig tumor wat op een plaats zit waar het risico’s vormt, bijvoorbeeld op een plek in de hersenen waar niet geopereerd kan worden, kan helaas ook tot zeer ernstige complicaties leiden en soms zelfs tot de dood. Maar in het merendeel van de gevallen zijn goedaardige tumoren operabel.

Hoe kanker herkennen?

Er zijn heel veel verschillende soorten kanker en ze hebben allemaal hun eigen kenmerken. Kanker is dus niet altijd zomaar te herkennen. Er zijn wel enkele kenmerken die op een bepaald moment bij een groot deel van alle kankersoorten kunnen optreden:

• Gewichtsverlies
• Zeer vermoeid zijn
• Geringe eetlust

Dit hoef echter niet altijd het geval te zijn. Neem bij klachten altijd contact op met uw huisarts. Alles wat onverklaard is, kan een signaal zijn. Ga naar uw dokter bij de geringste twijfel. Kanker heeft tijd nodig om zich uit te zaaien dus hoe eerder u naar de huisarts gaat, hoe beter.

Lees verder

• Opgezette klieren, is het kanker?