Ontlasting: bloed bij ontlasting, slijm, diarree, geur-kleur

Ontlasting: slijm en bloed bij ontlasting. De geur van poep is sterk afhankelijk v/h voedsel dat genuttigd is. De normale kleur van ontlasting is bruin. Bijzondere kenmerken zijn o.a. pus (etter), slijm of bloed in de ontlasting of wormen. Wanneer duidelijk rood bloed of rood slijm te zien is in de ontlasting, dan duidt dit op een (milde) bloeding in de onderste delen v/h spijsverteringskanaal. Gele ontlasting of geel slijm bij ontlasting duidt vaak op overmatig alcoholgebruik

Ontlasting

• 1. Ontlasting en ontlastingspatroon
• 2. Verschillende aspecten van ontlasting (feces)
• 2.1. De consistentie of stevigheid van ontlasting
• 2.2. De geur van ontlasting (uitwerpselen of poep)
• 2.3. De kleur van ontlasting (uitwerpselen of poep)
• 2.4. Bijzondere kenmerken van ontlasting
• 3. Bloedingen, spijsverteringskanaal: melaena
• 4. Bloed bij ontlasting
• 5. Stopverfontlasting
• 6. Steatorroe of vetdiarree
• 7. Diarree
• 8. Obstipatie: verstopping

1. Ontlasting en ontlastingspatroon

In het ongeveer 7 meter lange spijsverteringskanaal, bestaande uit mond, keel, slokdarm, maag, dunne- en dikke darm, endeldarm en anus, wordt het voedsel afgebroken. Aan het einde van de spijsvertering blijven afvalproducten over, dat als ontlasting ons lichaam verlaat. De samenstelling van de ontlasting wordt bepaald door de werking van het maagdarmkanaal en is afhankelijk van wat we eten. Afwijkingen kunnen duiden op aandoeningen.

Tijdens de vertering van het voedsel, worden alle bruikbare stoffen eruit gehaald. Deze stoffen worden via de wand van de dunne darm opgenomen in het bloed. In de dikke darm wordt het geheel ingedikt tot een steviger massa, dat wat wij ontlasting, poep, uitwerpselen, fecaliën of feces noemen, gevormd. Vervolgens wordt de ontlasting verzamelt zich in de endeldarm. Als de endeldarm voldoende is gevuld, ontspant de inwendige kringspier zich en ontstaat een aandrang zich te ontlasten doordat de ontlasting doorschuift tot aan de uitwendige kringspier. Deze aandrang kan worden genegeerd, omdat deze spier onder controle te houden is. Als de ontlasting opgehouden wordt, zal het terugschuiven tot boven de inwendige kringspier.

Een volwassene produceert dagelijks zo'n 200-300 gram ontlasting. De ontlasting is als alles goed is donkerbruin gekleurd door de aanwezigheid van galkleurstof. Het ontlastings- of defecatiepatroon verschilt van persoon tot persoon. De meeste mensen krijgen gemiddeld eenmaal per dag ontlasting. Sommigen echter twee keer per dag en weer anderen slechts om de dag. Vuistregel is dat de frequentie niet zo heel veel uitmaakt, zolang de consistentie van de feces normaal is.

Afwijkingen van de ontlasting en het ontlastingspatroon kunnen wijzen op mogelijke aandoeningen. In het onderhavige artikel bespreken we de kwaliteit en de verschillende aspecten van de ontlasting, de feces. In een ander artikel gaan we in op het ontlastingspatroon, oftewel het defecatiepatroon.

2. Verschillende aspecten van ontlasting (feces)

De kwaliteit van de ontlasting wordt bepaald door verscheidene criteria, zoals:

1. de consistentie of stevigheid;
2. de geur;
3. de kleur; en
4. bepaalde bijzondere kenmerken.

2.1. De consistentie of stevigheid van ontlasting

De consistentie of stevigheid kan variëren, doch toont onmiskenbaar de darmfunctie en tevens de hoeveelheid vocht en vezels in het eten. Een vezelrijk dieet met veel groente, fruit en brood en minder verzadigd vet en voldoende vochtinname en dagelijkse lichaamsbeweging, zorgt voor een goede stoelgang en feces van prima kwaliteit: een aaneengesloten donkerbruine worst - soms wat smaller, soms wat dikker en soms wat langer en soms wat korter - die gemakkelijk geloosd kan worden. De ontlasting is pas echt van goede kwaliteit, als de persoon geen wc-papier nodig heeft.

De hoeveelheid water die er in de darm aan de ontlasting onttrokken wordt, bepaald de hardheid van de feces. Blijft de ontlasting te lang in de darm, dan is de ontlasting te hard en ontstaan er worstvormige brokken of kleine harde keutels, scybala genaamd. Als de darm te weinig tijd krijgt om vocht aan de ontlasting te onttrekken, dan wordt de ontlasting zacht, dun en waterig. Te veel vet in de ontlasting, maakt de feces brijiger.

2.2. De geur van ontlasting (uitwerpselen of poep)

De geur van de feces is enerzijds sterk afhankelijk van het voedsel dat genuttigd is. Anderzijds hangt het af van de vertering. Rottingsgeur ontstaat bij het ontbinden van eiwitten - een overmaat aan eiwit levert veel stinkende zwavelverbindingen op. Te veel suiker in het eten veroorzaakt gisting in de darm en een zure lucht van de feces. Een zure geur ontstaat ook bij te veel vet. Bepaalde medicijnen kunnen veranderingen in de geur van ontlasting teweegbrengen.

2.3. De kleur van ontlasting (uitwerpselen of poep)

De normale kleur van ontlasting is bruin. Deze kleur wordt verkregen door het afvalproduct bilirubine - bestanddeel van gal. Door aandoeningen aan de gal, lever of alvleesklier, ontstaat er een vettige, plakkerige ontlasting - grijswit van kleur - ook wel 'stopverfontlasting' genoemd. Zwarte ontlasting kan wijzen op een bloeding in de maag of dunne darm. Bij vernauwing of afsluiting van de galwegen of onvoldoende galproductie, kan de ontlasting ook (donker)groen, donkerbruin, lichtbruin of oker kleuren.(1)

Zo kan bijvoorbeeld licht gekleurde ontlasting in combinatie met donkerbruin gekleurde urine en een gele verkleuring van het oogwit en tandvlees (slijmvliezen) en de huid, wijzen op geelzucht (icterus). Geelzucht is geen ziekte of aandoening, doch een verschijnsel bij verschillende aandoeningen van de lever en galblaas/galwegen. Klik hier voor meer informatie over geelzucht.

Gele ontlasting komt vaak door overmatig alcoholgebruik. De gele kleur ontstaat doordat de lever meer afvalstoffen maakt.

2.4. Bijzondere kenmerken van ontlasting

Bij bijzondere kenmerken kunnen we denken aan pus (etter), slijm of bloed in de ontlasting of de aanwezigheid van wormen. Witte slijm bij de ontlasting is op zich volkomen normaal, aangezien de ontlasting langs het slijmvlies van de darm vervoerd wordt. Ontlasting is dus bedekt met een glanzend laagje slijm. Bij onvoldoende slijm kan verstopping optreden en een overmaat aan slijm, al dan niet in combinatie met bloed, is een teken van ontsteking.

3. Bloedingen, spijsverteringskanaal: melaena

Melaena is een bloeding hoog in het spijsverteringskanaal en geeft een teerzwarte, pikzwarte, glanzende, glimmende en plakkerige ontlasting met een specifieke stinkende geur. Des te donkerder de kleur van de ontlasting, des te verder ligt de oorzaak van de bloeding bij de anus vandaan. Er kunnen meerdere oorzaken zijn. We noemen er een paar:

• stoornissen in de slokdarm;
• aandoeningen van de maag, zoals Gastritis (maagontsteking), een maagzweer of een gezwel in de maag.

Bij malaena is het van belang onverwijld de huisarts in te schakelen, aangezien het kan wijzen op een ernstige aandoening. Vaak berust het op een bloeding uit de maag.

4. Bloed bij ontlasting

Wanneer duidelijk rood bloed te zien is in de ontlasting, dan duidt dit op een bloeding in de onderste delen van het spijverteringskanaal. Mogelijke oorzaken zijn:

• bloeding uit het onderste gedeelte van de dunne darm of het eerste gedeelte van de dikke darm, veroorzaakt door acute ontstekingen als tyfus en ernstige bacteriële infecties;
• een ontsteking bij de ziekte van Crohn.

Bij helderrood bloed dat zichtbaar is op de ontlasting, kunnen we denken aan de volgende oorzaken:

• een afwijking in het onderste deel van de dikke darm, de endeldarm of aan afwijkingen rond de anus, zoals aambeien, abcessen, fistels en scheurtjes.

Dikwijls gaan deze klachten gepaard met pijn bij het ontlasten en is er ook bloed zichtbaar op het toiletpapier. Kenmerkend voor ontstekingen aan de dikke darm, zijn naast bloed ook pus en slijm bij de ontlasting. Dit komt voor bij onder andere diverticulose (de aanwezigheid van kleine uitstulpingen in de darmwand) en bacteriële infecties.

Blijf nooit doorlopen met bloed in de ontlasting, maar ga naar de huisarts. Bij bloedverlies in de ontlasting, zal de huisarts altijd op zoek gaan naar de oorzaak van de aandoening. Klik hier voor een uitgebreid artikel over bloed bij ontlasting.

5. Stopverfontlasting

Zoals hierboven reeds opgemerkt, ontstaat er door aandoeningen aan de gal, lever of alvleesklier, een vettige, plakkerige ontlasting - grijs-wit van kleur - ook wel 'stopverfontlasting' genoemd. De galkleurstof bilirubine kan dan niet vanuit de lever in de darm komen. Dit zien we vaak optreden bij een leverontsteking (hepatitis), of door afsluiting van de grote galwegen naar de darm door een steen of een gezwel. Bij al deze aandoeningen, ontstaat ook geelzucht doordat er te veel bilirubine in het bloed aanwezig. Bilirubine is toxisch en door een hoge concentratie ervan in het bloed, wordt de persoon moe en lusteloos. Ook wordt hij misselijk, verliest hij zijn eetlust en ontstaat er een hardnekkige jeuk waardoor de persoon steeds aan zijn huis krabt.

6. Steatorroe of vetdiarree

Verteringsstoornissen in de darm kunnen er de oorzaak van zijn dat de ontlasting te veel vet bevat. Deze grote hoeveelheid vet zorgt voor een dunne ontlasting, veelal licht van kleur (lichtgrijs) en vettig. Deze ontlasting heeft een zeer doordringende geur en is moeilijk weg te spoelen vanwege de vettigheid - vet blijft immers op water drijven. De belangrijkste oorzaak van steatorroe is de aandoening malabsorptie: verminderde opname van voedingsstoffen door de dunne darm.

7. Diarree

Er is sprake van diarree wanneer iemand meerdere keren per dag grotere hoeveelheden dunne, waterige en niet-gebonden ontlasting wordt uitgescheiden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen acute en chronische diarree. Er zijn zeer veel mogelijke oorzaken van diarree. Acute diarree wordt dikwijls veroorzaakt door bacteriële of virale infecties, voedselvergiftiging, medicijnvergiftiging, buikgriep of het gebruik van laxeermiddelen. Chronische diarree kan het gevolg zijn van een dikke darm ontsteking, een spijsverteringsstoornis of een infectie door wormen of bacteriën.

In de volgende gevallen moet een huisarts worden geraadpleegd:

• bij aanhoudende, chronische diarree;
• als de diarree zeer dun (waterdun) is en langer dan drie dagen aanhoudt;
• als de diarree gepaard gaat met bloed- en slijmverlies, koorts (38° C of hoger), (ernstig) braken, sufheid en verwardheid, voortdurende buikpijn en niet meer plassen;
• zuigelingen en baby's met diarree moeten te allen tijde door een arts worden onderzocht;
• kinderen jonger dan 2 jaar ls de diarree niet binnen 12 uur aanzienlijk vermindert;
• ouderen boven de 70 jaar als de diarree binnen 24 uur niet aanzienlijk vermindert.

8. Obstipatie: verstopping

Bij obstipatie of verstopping blijft de darminhoud te lang in de dikke darm, waardoor de ontlasting zeer hard en droog kan worden. De symptomen van obstipatie zijn onder andere klagen over verstopping, een opgeblazen gevoel, steeds strakker zittende kleren en afname eetlust.

Obstipatie kan de volgende oorzaken hebben:

• onjuiste voeding, dat wil zeggen vezelarm, te weinig drinken en een tekort aan beweging waardoor de darmen te traag werken;
• darmziekten, zoals ontstekingen, poliepen en gezwellen;
• ziekten van het zenuwstelsel, zoals multiple sclerose;
• medicijngebruik: sommige medicijnen hebben obstipatie als bijwerking;
• hormonen, bij zwangerschap en bij een traag werkende schildklier;
• een verkeerde ontlastingsgewoonte door de ontlasting te lang op te houden.

Voor een goede werking van de darmen is regelmatige lichaamsbeweging, een vezelrijk dieet met o.a. zemelen, bruin brood en peulvruchten, voldoende drinken en frequente maaltijden zeer belangrijk. Ook toegeven aan de drang tot defecatie is aan te raden. Neem ook ruim de tijd om te ontlasten. Ga nooit persen! Bij hardnekkige verstopping, kunnen laxeermiddelen uitkomst bieden. Als een aandoening of ziekte aan de obstipatie ten grondslag ligt, moet deze bestreden worden.

Er bestaan natuurlijke laxerende (voedings)middelen, zoals:

• karnemelk
• yoghurt
• vruchtensap
• ontbijtkoek
• zemelen (deze zijn los te koop, verwerk het door de yoghurt);
• gebroken lijnzaad (deze zin ook los te koop en eveneens te verwerken door de yoghurt);
• geweekte of gewelde pruimen; en
• stroop.

Verder is een dagelijkse wandeling aan te raden. Dit geeft niet alleen ontspanning en rust, maar zogt tevens voor een goede darmwerking.


Klik hier voor een special over ontlasting en klik hier voor een special over aandoeningen aan de anus.

Noot

1. http://nl.wikipedia.org/wiki/Ontlasting

Lees verder

• Ontlasting: pijn, tumor/ontsteking/abces, stoelgang klachten
• Baby ontlasting kleur (grijs, geel, groen), poepen & diarree
• Wormen bij mensen: wormen in ontlasting symptomen & klachten
• Pijnlijke stoelgang: pijn bij poepen & bloed bij ontlasting
• PDS: buikpijn, opgeblazen gevoel, slijm bij ontlasting, pijn