Vulvakanker (kanker/tumoren vulva: schaamlippen, clitoris)

Vulvakanker - Alle uitwendige schaamdelen v/d vrouw, d.w.z. de huid rond de schede bestaande uit de kleine en grote schaamlippen en clitoris, worden vulva genoemd. Kanker aan de vulva zorgt jaarlijks voor ongeveer 70 sterfgevallen. Vulvakanker is kankersoort die aan de buitenzijde van het lichaam groeit; het zou dus in een vroegtijdig stadium ontdekt moeten worden, maar dat is niet het geval. Dat deze kankersoort in veel gevallen niet tijdig wordt onderkend, komt de behandeling niet ten goede.

Inhoudsopgave 'Vulvakanker (kanker/tumoren vulva: schaamlippen, clitoris)'

• Vulvakanker - inleiding
• Oorzaken en risicofactoren
• De symptomen en verschijnselen van vulvakanker
• De diagnose en behandeling van vulvakanker
• De prognose van vulvakanker

Vulvakanker - inleiding

Vulvakanker komt niet zo heel vaak voor. De frequentie wordt geschat op 2 per 100.000 en deze kankersoort is verantwoordelijk voor 70 sterfgevallen per jaar.(1) Ongeveer 80% van de patiënten is ouder dan 65 jaar. Ondanks het feit dat de vulva gemakkelijk toegankelijk is voor diagnose en goed gecontroleerd en nagekeken kan worden door de vrouw op onregelmatigheden, is de periode tussen he ontstaan van symptomen en klachten en de uiteindelijk diagnose in veel gevallen lang. In 60% van de gevallen is er sprake van patient-delay en in 30% van de gevallen is er sprake van docter's delay.(2)

Oorzaken en risicofactoren

Leefwijze en erfelijkheid zijn geen factoren van betekenis in de ontwikkeling van vulvakanker. Roken is wel een risicofactor. Voorts geeft het humaan papillomavirus (HPV) geeft een verhoogde kans op het ontstaan van kanker. Zo is er niet alleen een relatie met vulvakanker, maar ook met vaginakanker, baarmoederhalskanker, peniskanker, anuskanker en huidkanker.(3) HPV en sommige geslachtsziekten (granuloma inguinale), leiden tot chronische vulvitis, dat is een ontsteking van de vulva - de uitwendige schaamdelen van de vrouw - met de volgende kenmerken:

• de vulva is rood en gezwollen;
• de vulva is vaak pijnlijk er is sprake van jeuk;
• soms is er meer vaginale afscheiding dan normaal;
• er kunnen huidkloofjes (ragaden) in de kleine schaamlippen ontstaan.(4)

Er lijkt een verband te bestaan tussen uitwendige en chronische prikkeling en tumoren van de vulva. Deze prikkeling kan naast bovengenoemde aandoeningen, ook voortkomen uit wat men noemt: dystrofie van de vulva. Dat is een aantasting van de bovenste huidlagen van de vulva als gevolg van het schrompelen van weefsel of juist door bovenmatige weefselgroei. Dystrofie van de vulva zien we bijvoorbeeld optreden bij de huidaandoening 'lichen sclerosus'. Deze aandoening, alsook sommige andere huidafwijkingen kunnen een voorbode zijn van kwaadaardige aandoeningen. Zij worden premaligne aandoeningen genoemd.

De volgende preventieve maatregelen kunnen worden genomen:

• voorkomen en adequaat behandelen van geslachtsziekten;
• het in acht nemen van een goede hygiëne zonder daarbij gebruik te maken van irriterende middelen;
• het tijdig en adequaat behandelen van dystrofie en vulvitis.

De symptomen en verschijnselen van vulvakanker

De verschijnselen en klachten die kunnen optreden, zijn:

• jeuk en irritatie;
• (bloederige) afscheiding;
• pijn of branderigheid bij het plassen;
• aanhoudende pijn in de vulvastreek
• mogelijk een voelbare zwelling c.q. een oppervlakkige verdikking of een zweer in de vulvastreek.

De diagnose en behandeling van vulvakanker

De diagnose wordt geseld naar aanleiding van weefselonderzoek, aangezien het verschil tussen vulvakanker en een goedaardige aandoening soms moeilijk te zien is. De specialist zal een stukje weefsel weghalen dat er afwijkend uitziet (biopsie) en laten onderzoeken.

Behandeling is afhankelijk van de ernst van de aandoening. Een operatie is in veel gevallen de eerst aangewezen behandeling. Hierbij kan het nodig zijn om de kleine en grote schaamlippen en/of de clitoris te verwijderen. Deze operatieve ingreep wordt radicale vulvectomie genoemd. Indien mogelijk probeert men 'sparend' te opereren, waarbij en zoveel mogelijk gezond weefsel probeert te behouden. Ook is een combinatietherapie mogelijk, bestaande uit een operatie en bestraling. Radiotherapie (bestraling) wordt dan ingeze als adjuvante (aanvullende) behandeling ten einde eventueel achtergebleven kankercellen te vernietigen. Soms worden ook de nabijgelegen lymfeklieren (uit de liezen) weggenomen.

De prognose van vulvakanker

De vijfjaarsoverleving voor vrouwen bij wie een kleine tumor is weggenomen zonder uitzaaiingen, is ongeveer 90%. Dat is een zeer gunstige prognose. Bij uitzaaiingen daalt dit percentage onder de 60% - waarbij rekening gehouden moet worden met de ernst en uitbreiding van de ziekte.

---

Verder lezen:
Klik hier voor een artikelenreeks over kanker: anale kanker, tumoren (gezwellen) in de bijnieren, blaaskanker, darmkanker - dikkedarmkanker/endeldarmkanker, humaan papillomavirus en risico (genitale) kanker (HPV), leverkanker, lipkanker, maagkanker, mondkanker, tongkanker, mondholte-carcinomen, peniskanker, prostaatkanker, teelbalkanker/zaadbalkanker, tumoren (kanker) van neus/neusbijholten - neuskanker, vaginakanker en vulvakanker (kanker/tumoren vulva: schaamlippen, clitoris).

Klik hier om verder lezen over aandoeningen vulva (schaamlippen/clitoris/urinebuis), vagina, baarmoeder:

• Aandoeningen/afwijkingen: clitoris/vagina/schaamlippen/vulva
• Humaan papillomavirus en risico (genitale) kanker (HPV)
• Ontsteking vulva (schaamlippen/clitoris/vagina) + jeuk
• Vaginakanker: kanker vagina/vaginacarcinoom/aandoeningen
• Vulvakanker (kanker/tumoren vulva: schaamlippen, clitoris)
• Vagina-verzakking: baarmoeder + vaginale verzakking
• Cyste of abces klieren van Bartholini/Bartholin (vagina)

Noten

1. C.J.H. van de Velde (redactie): Oncologie; zevende herziene druk, Bohn Stafleu van Loghum, 2005, p. 378.
2. Ibid.
3. http://www.rivm.nl/infectieziektenbulletin/bul123/transmissiedag_papillomavirus.html
4. http://nl.wikipedia.org/wiki/Vulvitis