InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Urine: moeilijk urineren (plassen), retentie, incontinentie

Urine: moeilijk urineren (plassen), retentie, incontinentie

Urine: moeilijk urineren (plassen), retentie, incontinentie In het artikel 'Urine: bloed (oorzaak), uitdroging, problemen, aandoeningen', hebben we de kwaliteit en de verschillende zichtbare aspecten van urine besproken, zoals de kleur en hoeveel urine of plas die we dagelijks uitscheiden. In twee artikelen gaan we in op het plaspatroon, dat wil zeggen hoe vaak en de wijze waarop de blaas geleegd wordt. In een eerder artikel bepraken we pijn bij het plassen. Nu bespreken we andere aspecten van een verstoord mictiepatroon: moeilijk urineren, urineretentie en incontinentie.

Moeilijk kunnen plassen


Nycturie: 's nachts het bed uit moeten om te plassen/urineren

Nycturie is een veel voorkomend verschijnsel wanneer we een feestje hebben gehad of als we vlak voor het slapen gaan, nog wat hebben gedronken Bij het drinken van normale hoeveelheden, is een nachtelijk toiletbezoek niet nodig. Alleen zwangere vrouwen die ver in hun zwangerschap zijn, kunnen last hebben van nycturie als gevolg van druk van de baarmoeder op de blaas. Verhoogde urinelozing gedurende de nacht kan een onschuldig verschijnsel zijn, maar het kan ook het gevolg zijn van bepaalde aandoeningen zoals:
  • hartfalen (= hartinsufficiëntie, decompensatio cordis);
  • bij mannen: een goedaardige vergroting van de prostaat (= BPH, Benigne Prostaat Hyperplasie);
  • een blaas- of een nieraandoening.

Moeilijk plassen door vergrote prostaat (symptomen)

Heel veel oudere mannen hebben vaak moeite met plassen en dit hangt dan samen met een steeds groter wordende prostaat, die op den duur de urinebuis kan afknellen en vervormen. De volgende klachten en symptomen zijn kenmerkend voor een vergrote prostaat:
  • het traag en langzaam op gang komen van het plassen;
  • lang over het urineren doen vanwege een zwakke, slappe straal;
  • soms wel minutenlang nadruppelen van urine;
  • niet volledig kunnen uitplassen en daarom blijft men aandrang houden.

Een dergelijk klachtenpatroon kan ook duiden op een vernauwing van de blaasuitgang (= urethrastrictuur), in de meeste gevallen veroorzaakt door een complicatie bij een ontsteking (postinfectieuze urethrastrictuur) of door een verwonding (posttraumatische urethrastrictuur). Bij deze aandoening kan men ook last krijgen van hematurie (= bloed in de urine).

Urine-retentie: niet kunnen plassen/urineren

Urine-retentie is het ongewild ophouden van de urine. Retentie betekent letterlijk 'vasthouden'. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
  • acute retentie; en
  • chronische retentie.

Acute retentie ontstaat een plotselinge, pijnlijke ophoping van urine; de blaas zit op een gegeven ogenblik vol met urine. De symptomen zijn buikpijn en een zeer pijnlijke aandrang om te urineren zonder daartoe in staat te zijn. Het blijkt dat vooral mannen met een prostaatzwelling kwetsbaar zijn voor het ontwikkelen van acute retentie. Acute retentie kan de volgende oorzaken hebben:
  • in korte tijd veel (alcohol) drinken;
  • lang zitten in een diepe stoel (denk aan een lange autorit zonder te pauzeren);
  • seksuele opwinding;
  • verstopping (obstipatie/constipatie) met ophoping van ontlasting in de endeldarm;
  • het zeer lang ophouden van urine, terwijl men steeds grotere wordende aandrang heeft ('hoge nood');
  • het gebruik van sommige medicijnen.

Deze aandoening kan worden verholpen door blaaskatheterisatie.

Chronische retentie ontstaat zeer langzaam, doordat de blaasspier niet voldoende kracht heeft om de blaas volledig leeg te plassen. De hoeveelheid urine die in de blaas achterblijft, wordt allengs groter. De symptomen en verschijnselen van chronische retentie zijn:
  • een frequente aandrang tot plassen;
  • een opgezette buik;
  • het urineren komt moeizaam op gang;
  • zwakke urinestraal, eindgend in druppelen;
  • soms kan er een overloopblaas ontstaan, de blaas wordt steeds voller waardoor incontinentie optreedt.

Retentie kan het gevolg zijn van de volgende aandoeningen:
  • een verstopping (bijvoorbeeld door een blaassteen);
  • een vergrote prostaat bij mannen;
  • zenuwbeschadiging (bij multipele sclerose of door ruggenmergletsel);
  • door vernauwing van de voorhuid van de penis (= fimosis);
  • door een plasbuisvernauwing; en
  • bij vrouwen in het begin van hun zwangerschap doordat de groeiende baarmoeder druk op de plasbuis uitoefent (later kan deze druk verdwijnen omdat de baarmoeder hoger in de buikholte komt te liggen).

Urine-incontinentie: het niet meer kunnen ophouden van de plas/urine

Bij een geheel of gedeeltelijk verlies van de beheersing van de blaasfunctie, spreekt men van urine-incontinentie. Er worden vier hoofdtypen onderscheiden:
  • inspanningsincontinentie;
  • aandrangincontinentie;
  • overloopincontinentie; en
  • totale incontinentie.

Inspanningsincontinentie

Inspanningsincontinentie wordt ook wel 'stressincontinentie' genoemd. Het woord 'stress' verwijst naar een verhoogde buikdruk; het heeft in dit geval niets met psychische stress of spanning te maken. Het wordt veroorzaakt door zwakke bekkenbodemspieren. Doordat deze spieren aan kracht verliezen, kan de blaashals zakken hetgeen tot onbeheerst en ongewild verlies van kleine hoeveelheden urine kan leiden bij inspanning, alsook bij hoesten of niezen. Deze vorm van incontinentie treft vaak vrouwen, maar soms ook mannen na een prostaatoperatie. Inspanningsincontinentie komt vaak voor tijdens en na de zwangerschap als de sluitspier is beschadigd, als de bekkenbodem is verslapt door hormonale veranderingen - door vermindering van het hormoon oestrogeen na de overgang - of veroudering, baarmoederverzakking, endeldarmverzakking, of een verzakte blaas. Obesitas en chronisch hoesten zijn risicofactoren. De behandelmogelijkheden zijn bekkenfysiotherapie, een pessarium (ring) of een operatie ten einde de plasbuis een nieuwe ondersteuning te geven.

Aandrangincontinentie

Aandrangincontinentie wordt ook wel 'urge-incontinentie' genoemd. Het houdt in dat de persoon herhaaldelijk urineverlies heeft, voorafgegaan door een plotseling zeer dringende neiging en aandrang tot plassen. Het kan variëren in ernst. Sommige personen halen nog net op tijd het toilet om hun blaas te legen en weer anderen laten de urine voortijdig ongewild stromen. De oorzaak van deze aandoening is vooralsnog onbekend. Overactiviteit van de blaas lijkt een rol te spelen. Men spreekt daarom ook wel van een prikkelbare of hyperactieve blaas. Zodra de blaas een bepaalde vulling heeft bereikt, voelt de persoon aandrang en moet hij direct naar de wc. Het komt vaker voor bij vrouwen en bij het ouder worden. De behandelmogelijkheden zijn bekkenfysiotherapie (blaastraining) en eventueel medicatie.

Overloopincontinentie

Overloopincontinentie wordt ook wel 'druppelincontinentie' genoemd. Bij deze vorm van incontinentie verliest de persoon urine, zonder van tevoren aandrang te hebben gevoeld. Dit urineverlies ontstaat door een overvolle blaas als gevolg van een vergrote prostaat bij mannen of een verzakte blaas bij vrouwen. Men spreekt van een overloopblaas: iedere keer blijft er wat urine achter in de blaas nadat de persoon naar de wc is gegaan, er ontstaat chronische retentie en de blaas vult zich steeds meer. Op een gegeven moment is de druk zo groot, dat de sluitspier zich ontspant en de urine spontaan wegloopt. De behandelmogelijkheden zijn bekkenfysiotherapie, medicatie en/of een operatie.

Neurogene incontinentie

Bij neurogene incontinentie of neurogene blaas is er sprake van een niet adequaat werkende blaas als gevolg van beschadiging van een gedeelte van het zenuwstelsel. Deze aandoening kan het gevolg zijn van ziekten van het zenuwstelsel,zoals dwarsleasies, multiple sclerose (MS), spina bifida ('open ruggetje'). Er worden drie vormen neurogene incontinentie onderscheiden:
  • De ontremde neurogene blaas: de aandrang wordt bij een volle blaas wel gevoeld, maar de plas kan niet worden opgehouden; als in een reflex wordt de urine geloosd.
  • De atonische neurogene blaas: als gevolg van een aandoening in het zenuwstelsel is de spier van de blaas verslapt en reageert het niet meer op prikkels. De raakt steeds overvol, dit wordt niet gevoeld door de persoon en de blaas loop bij maximale vulling leeg.
  • De spastische neurogene blaas: aandrang wordt niet meer waargenomen en bij een bepaalde vulling )150-300 ml), zal lediging van de blaas plaatsvinden.

Hier kun je meer lezen over allerlei blaasaandoeningen.

Operatie bij urine-incontinentie effectiever dan fysiotherapie
Vrouwen met matige tot ernstige inspanningsurine-incontinentie hebben meer baat bij een operatie dan fysiotherapie. Dat blijkt uit onderzoek van het UMC Utrecht, waar 460 vrouwen van 35 jaar en ouder met matige tot ernstige inspannings (‘stress‘) urine-incontinentie aan meededen. De helft van de vrouwen werd behandeld met bekkenfysiotherapie en dan de andere helft kreeg een operatie. De operatie bestond uit het plaatsen van een kunststof bandje (’mid-urethral sling’) onder de urinebuis. Deze band biedt ondersteuning en gaat ongewenst urineverlies tegen. Fysiotherapie is op dit moment de standaardbehandeling voor deze aandoening. Het onderzoek laat zien dat het roer om moet. Als het aan de onderzoekers ligt, moeten patiënten kunnen kiezen tussen bekkenbodemfysiotherapie en een operatie. (Bron: www.ziekenhuis.nl, 20 september 2013)

Lees verder

© 2009 - 2014 Tartuffel, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde links
EHEC bacterie symptomen, Teelbalkanker en Suikerziekte.
Gerelateerde artikelen
Wat als je 's nachts vaak moet plassen? Oorzaken en tipsWat als je 's nachts vaak moet plassen? Oorzaken en tips's Nachts vaak moeten opstaan om te gaan plassen: is dat normaal? Een nachtelijk toiletbezoek kan je slaap erg verstoren…
Vaak plassen man en vrouw + 's nachts en overdag: oorzakenVaak plassen man en vrouw + 's nachts en overdag: oorzakenVaak plassen: oorzaken. Moet je de hele tijd naar het toilet om te plassen? Plasproblemen –zoals heel vaak naar het toil…
Prostaatproblemen? Zittend plassen is beter!Prostaatproblemen? Zittend plassen is beter!Er wordt gesuggereerd dat het uitmaakt hoe je je lichaam houdt tijdens het plassen. De ene houding is namelijk 'urodynam…
Prostaatproblemen behandelenProstaatproblemen behandelenHet prostaat maakt deel uit van het mannelijk geslachtsorgaan. Prostaat problemen komen vaak voor bij mannen met de leef…
Blaasontsteking: oorzaken en symptomen van blaasontstekingBlaasontsteking: oorzaken en symptomen van blaasontstekingBlaasontsteking uit zich in het erg vaak moeten gaan plassen en in een brandende, stekende pijn. De ontsteking van de bl…
Bronnen en referenties
  • C. van Heycop ten Ham, H.J.C. Hendriks, J.H. in de Bosch, J.H.M. Schormans, J.W. van der Krans (redactie): Basisboek Pathologie, ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, eerste druk, tweede oplage, 2000, p. 279.
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • http://www.isala.nl
  • http://www.azm.nl
  • http://www.medgle.nl/rw/symptoms/causes/rokerige+bruine+urine

Reageer op het artikel "Urine: moeilijk urineren (plassen), retentie, incontinentie"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Jan Gh van Dien, 26-08-2013 14:27 #6
Ik merk dus dat er vele oorzaken bestaan. Ik heb enkele dagen met een catheter gelopen geregeld via de huisarts, catheter is nu verwijderd. Maar als ik er voor ga zitten dan komt er wat urine. Is het verstandig als een vervolg om om een verwijskaart te vragen om wegwijs te worden in verder handelen? Reactie infoteur, 26-08-2013
Het is inderdaad verstandig om dit met uw huisarts te bespreken.

Ilona, 30-11-2012 16:46 #5
Vandaag ben ik wezen sporten (fitnessen) en kreeg spontaan last van incontinentie. Ik voelde het wel maar kon er niks aan doen. Dit is nog nooit gebeurd, ik ben nu erg bang dat het misschien nog een keer gebeurd. vraag me af wat ik moet doen. Ik ben een vrouw van 21 jaar dus ik denk dat ik nog iets te jong ben voor de standaardvormen van incontinentie. Wat kan ik nu het beste doen? Reactie infoteur, 15-12-2012
Urineverlies (incontinentie) is niet iets dat alleen bij oudere vrouwen voorkomt. Zo is bekend dat ongeveer de helft van alle vrouwen hier in meer of mindere mate last van heeft tijdens het sporten. De Atletiekunie heeft hier een verhelderend artikel over geschreven: http://www.atletiekunie.nl/index.php?page=842

In het betreffende artikel wordt besproken dat deze klachten bij de meeste vrouwen goed verholpen kunnen worden door relatief eenvoudige maatregelen, zoals het goed uitplassen en het uitvoeren van versterkende oefeningen voor de spieren van de bekkenbodem.

Grace Methorst, 14-08-2011 12:50 #4
In dec. 2010 heeft mijn man mij in huis gevonden, ben naar het ziekenhuis gebracht waar ik 5dagen in coma lag. Eerst dacht men een hersenbloeding maar dat was allemaal goed en werd er een ernstige blaasontsteking ontdekt waar ik nooit iets van heb gemerkt. heb 2maanden een katheter gehad om de blaas weer in vorm te krijgen, nu katheteriseer ik mezelf alweer 5maaden iedere 4uur, gaat snachts ook door erg vermoeiend, plas nog steeds niet zelf doe heel veel therapyen hoop dat nog goed komt, is er iemand die dit ook heeft meegemaakt en wat is haar ervaring kan dit nog verbeteren. Al word dit katheteriseren wat minder zou al een hele verbetering zijn. Ben 72jaar. Ik doe bekkenbodum therapy accupunctuur hoop dat iemand mij iets kan vertellen. Reactie infoteur, 18-08-2011
In sommige gevallen is elektrostimulatie de aangewezen therapie. Bij elektrostimulatie worden de zenuwvezels van de bekkenbodemspieren gestimuleerd met milde elektrische prikkels. Vraag uw bekkenfysiotherapeut om advies.

N. Bakker, 02-08-2011 06:39 #3
Ik heb circa 4 jaar gelopen met een te volle urineblaas (volume groter dan 500 ml). Recent werd een blaasontsteking bij mij vastgesteld. Hoe valt dit te rijmen met de talloze waarschuwingen dat men de blaas moet legen bij een volume van 400 ml? Dan was er toch eerder blaasontsteking bij mij opgetreden? Reactie infoteur, 04-08-2011
Dat vergroot het risico.

Probleempje, 15-07-2011 00:38 #2
Ik heb een afspraak bij de dokter op woensdag volgende week en dat duurt nog wel even. Nu heb ik al een aantal dagen dat ik niet kan plassen. Heel af en toe als ik goed pers komen er een paar druppeltjes. Ik ben een vrouw van 21 jaar. Ik maak me zorgen, ik kan niets op internet vinden alleen uw artikel over acute retentie. Ik heb inderdaad heel lang in de auto gezeten en erna een tijd in het vliegtuig. Ook heb ik het gevoel dat het GEEN blaasontsteking is, heb dat eerder gehad en toen kon nik nog wel plassen. Ik hoop op een antwoord, alvast bedankt. Reactie infoteur, 15-07-2011
Ik adviseer u telefonisch contact op te nemen met de huisarts, uw klachten aan hem/haar voor te leggen en niet te wachten tot woensdag.

Mevr M. Komen, 08-12-2009 22:52 #1
Na een oiderwetse galblaasoperatie heeft de verpleging er nietop gelet dat ik 30 uur niet heb geurineerd. Eindelijk ontdekte men mijn opgezette onderbuik. Er werd 1400cc urine uitge kathetirizseerd. Daarna kon iok niet meer plassen en de uroloog zei dat ik een uitgerekte slappe blaaswand had, waarschijnlijk door mijn ouderdom (86) Ok heb nu al 14 dagen een cad. Ik geloog niets in zijn verhaal en ik wil ervan af, want ik heb voor ddie tijd nog nooit een blaasontsteking gehad. Wel had ik soms moeite om de plas op gang te laten komen, maar ik denk dat dat komt door de medicijnen die ik slik voor hartritme stoornis. Kunt U hier iets over zeggen? Graag uw reactie. Reactie infoteur, 09-12-2009
Hall mevrouw M. Komen,

Ik raad u aan de bijsluiter te lezen van het medicijn dat u slikt. Verder kunt u deze vraag voorleggen aan uw (behandelend) arts.

Succes ermee, Tartuffel.

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Urine
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!