InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Mond (tong) aandoeningen: aften/zweertjes/ontsteking/ (pijn)

Mond (tong) aandoeningen: aften/zweertjes/ontsteking/ (pijn)

Mond (tong) aandoeningen: aften/zweertjes/ontsteking/ (pijn) Mond, tong aandoeningen: aften, zweertjes, ontsteking, (pijn). In de mond begint de spijsvertering. In de mond zitten speekselklieren en door het eten te kauwen met de kiezen en het te mengen met behulp van de tong met speeksel, begint de vertering van het voedsel. Door de substantie door te slikken, komt het in de slokdarm terecht. Via spierbewegingen wordt het naar de maag geleid. Mond, tong en slokdarm staan voortdurend bloot aan allerlei (ziekmakende) deeltjes in het voedsel en de lucht.

'Mondaandoeningen en tongaandoeningen: aften/zweertjes/ontsteking/kanker (pijn) mond en tong'

We bespreken de volgende mondaandoeningen en tongaandoeningen:


1.1 Aften: pijnlijke zweertjes van het mondslijmvlies

Iedereen heeft wel eens last gehad van een afte in de mond. Ongeveer 20% van de bevolking wordt op gezette tijden geplaagd door een afte of mondzweertje. Vaak genezen ze na één tot twee weken spontaan. Het zijn grijswitte, ondiepe puntjes met een rode rand. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kleine en grote aften.

1.2 Kleine aften en grote aften

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen grote en kleine aften.

  • Kleine aften komen in ongeveer 90% van alle gevallen voor. De zweertjes zijn >1 cm, zijn een beetje pijnlijk en genezen normaliter op spontane wijze binnen 1-2 weken zonder littekenvorming. Deze aften komen vaak terug.

  • Grote aften zijn ernstiger en komen bij ongeveer 10% van alle gevallen voor. Ze zien er hetzelfde uit, doch ze zijn groter en dieper. Ze genezen slechts langzaam in een periode van circa 10-30 dagen en ze laten een litteken achter. Deze grote aften kunnen gepaard gaan met veel pijn, koorts, opgezette lymfklieren en een gevoel van algemene malaise. Soms verschijnen er bij deze patiënten ook aften op de geslachtsorganen (bij mannen: penis, scrotum; bij vrouwen: schaamlippen, vagina) of rond de anus.

1.3 Oorzaken en uitlokkende factoren

De oorzaak van aften is nochtans onbekend. Wel komen ze vaak voor bij mensen die (over)vermoeid of een verminderde weerstand hebben door ziekte. Ze kunnen ook voorkomen bij vrouwen voorafgaande aan de menstruatie. Er worden de volgende mogelijke uitlokkende factoren onderscheiden:
  • beschadiging van het mondslijmvlies door bepaald voedsel of tanden poetsen;
  • emotionele stress en spanning;
  • hormonale factoren samenhangende met de menstruatie cyclus van de vrouw;
  • virussen en bacteriën;
  • erfelijke factoren, in sommige families komen aften vaker voor;
  • overgevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen, conserveermiddelen en kleurstoffen;
  • geneesmiddelen, bijvoorbeeld door medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken.

Grote aften kunnen samenhangen met de ziekte van Behçet, bloedziekten door gebrek aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur, ingewandsaandoeningen zoals de ziekte van Crohn en coeliakie (overgevoeligheid voor gluten), colitis ulcerosa, alsook auto-immuunziekten.

1.4 Behandeling van aften

De behandeling bestaat door de uitlokkende factor op te sporen en te neutraliseren. In 90% van de gevallen zal de oorzaak niet te achterhalen zijn. Zij moeten zich tevreden stellen met symptomatische therapie. Er zijn mondspoelingen, gels en zalven te krijgen.

2.1 Stomatitis: ontsteking van het slijmvlies in de mond

Een algemene ontsteking van de mondslijmvliezen inclusief de tong, is een pijnlijke ontsteking die gewoonlijk wordt veroorzaakt door een infectie. Als de tong ontstoken is, dan wordt dit glossitis (zie hieronder) genoemd. Ontstoken tandvlees heet ginggivitis. Stomatitis duurt doorgaans kort en is meestal niet zo ernstig. De meest gebruikelijke oorzaken zijn:
  • slechte mondverzorging;
  • slecht passend gebit;
  • cariës of tandbederf;
  • xerostomie (droge mond, meestal veroorzaakt door een af­name van de speekselproductie);
  • slechte algemeen lichamelijke conditie of toestand;
  • slechte voeding, of een gebrek aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur in het dieet;
  • infecties (viraal, bacterieel, schimmelinfectie);
  • ontsteking van het tandvlees (gingivitis/parodontitis);
  • Sjögren Syndroom (SS), een ziekte waarbij de traan- en speekselklieren chronisch ontstoken zijn;
  • als gevolg van sommige medicijnen zoals antibiotica of bij het inhaleren van steroïden tegen astma.

2.2 Symptomen en klachten van stomatitis

De symptomen en verschijnselen zijn:
  • pijn, irritatie of branderig gevoel in de mond of keel, die kan verergeren bij eten, drinken en spreken;
  • slechte adem (uit de mond stinken);
  • soms aften;
  • toegenomen gevoeligheid voor de temperatuur van eten en drinken en voor zure of gekruide spijzen en dranken;
  • smaakveranderingen (eten en drinken smaakt anders dan normaal);
  • droge mond;
  • taai of plakkerig speeksel;
  • snel bloedend tandvlees
  • in ernstige gevallen koorts.

In geval van tandvleesontsteking kan het tandvlees pijnlijk zijn en gaan bloeden bij poetsen.

2.3 Behandeling van stomatitis

Naast het verlichten van de pijnklachten, is behandeling van de onderliggende oorzaak geboden. Een infectie kan met antibiotica bestreden worden. Virusinfecties verdwijnen meestaal spontaan. De huisarts kan ook antivirale middelen voorschrijven. Voorlichting over goede mondverzorging kan ook tot de behandeling horen. Het is verstandig minimaal viermaal per dag minimaal 20 seconden 20 ml zoutoplossing door de mond laten gaan (spoelen).

3.1 Glossitis: ontsteking van de tong

Bij glossitis raakt de tong ontstoken waardoor deze glad en rood wordt en opzwelt. Het is doorgaans en tijdelijke aandoening die meestal vrij snel geneest. Doordat de tong gewoonlijk opzwelt , wordt het spreken en slikken bemoeilijkt. Tongontsteking gaat vaak samen met ontsteking van het mondslijmvlies (stomatitis, zie boven).

3.2 Symptomen van glossitis

De symptomen zijn:
  • een pijnlijk, gezwollen en gevoelige tong;
  • glad en rood worden van de tong (zie afbeelding bovenaan artikel);
  • het beslaan van de tong (bijvoorbeeld bij een herpes simplex-infectie gladde witte plekjes op de tongen bij candidiasis pijnlijke witachtige plekjes op de tong);
  • barstjes in de tong.

3.3 Behandeling van glossitis

De behandeling bestaat uit het wegnemen of bestrijden van de achterliggende oorzaak. Bij candidiasis bijvoorbeeld wordt er een schimmelbestrijdend middel gegeven. Ook hierbij geldt dat en goede mondverzorging van kardinaal belang is.

Lees verder

© 2009 - 2014 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Tongontsteking: symptomen, diagnose, behandeling en oorzakenTongontsteking: symptomen, diagnose, behandeling en oorzakenEen ontstoken tong is een vervelende aandoening, doordat de tong flink opzwelt en glad en rood wordt. Deze infectie staa…
Slechte adem: het gebruiken van de tongschraperSlechte adem: het gebruiken van de tongschraperWanneer iemand last heeft van slechte adem kan dit een enorme impact hebben op zijn of haar leven. Het kan een belemmeri…
Pijn aan de tong? Oorzaken en tips tegen tongaandoeningenPijn aan de tong? Oorzaken en tips tegen tongaandoeningenAls je problemen hebt aan de tong, dan kan het moeilijker worden om eten te proeven, te slikken en zelfs te spreken. De…
Wat is een landkaarttong?Wat is een landkaarttong?Een landkaarttong (lingua geographica) is de benaming voor een aandoening aan de tong. Wat is een landkaarttong en is er…
De blauwe bes en de invloed op aftenDe blauwe bes en de invloed op aftenDe blauwe bes heeft stoffen in zich die ervoor zorgen dat er na verloop van tijd geen aften meer in de mond kunnen ontst…
Bronnen en referenties
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • Hans Koch & Peter van Druenen. Diagnosewijzer - 200 aandoeningen: symptomen, diagnose, behandeling. Terra Lannoo BV, Arnhem, 2009.
  • Prof. dr. D.H. Ford, prof. dr. J.P. Schadé, dr. J. Tomson (hoofdredactie). Het grote medische handboek. Rebo Productions, Lisse, 2009.
  • www.huidinfo.nl/aften.html

Reageer op het artikel "Mond (tong) aandoeningen: aften/zweertjes/ontsteking/ (pijn)"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Klkielstra, 05-09-2013 11:21 #2
Geachte,
Ik heb een pijnlijke mondholte en een opgezwollen pijnlijke tong. Het eten doet allemaal pijn en ik kan enkel heel zacht voedsel eten. Slikken doet GEEN pijn. Ik krijg binnenkort een nieuwe prothese, kan dat ook van invloed zijn?
Bij voorbaat dank voor uw reactie.
Hoogachtend Mw.J.Kielstra-de Lange

Dario, 26-04-2013 23:01 #1
Beste, ik zit nu sinds 2 dagen met een vervelende keelpijn aan de linkerkant. Gwn als ik slik of als ik eet heeft het een branderig gevoel. Nu heb ik vandaag gekeken in mijn mond of daar iets te zien was en idd er zat een blaasje achter in mn keel. Nu maakt ik mij zorgen, want heb een beetje bang voor ernstige ziektes, dat het een keelkanker is. Kan dat of is dit gwn een typische aft. Want het lijkt echt op een blaar. En naar de dokter ga ik niet want 9/10 gaat hij me uitlachen en zeggen dat ik mijn gedachten niet moet focussen op ziektes maar op positieve dingen.

Groetjes en alvast bedankt

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Mondaandoeningen
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!