Schimmelnagels / onychomycose / kalknagels behandelen

Een schimmelnagel of kalknagel is een schimmelinfectie van de vinger- of teennagels die zeer moeilijk te genezen is. Het is een zeer veel voorkomende aandoening - vooral bij ouderen. Het wordt veroorzaakt door een schimmel. Vaak gaat voetschimmel eraan vooraf. Zodra schimmel zich in de nagels nestelt, is het zeer moeilijk te behandelen. Orale behandeling kan na een kuur van vele maanden effect sorteren. Uitwendige middelen zijn niet bepaald effectief bij voetschimmel.

Schimmelnagels / kalknagels / onychomycose: behandelen (tips + behandeling)?

• Wat zijn schimmelnagels?
• Hoe vaak komt het voor en wat zijn de risicofactoren?
• Hoe ontstaat het?
• Wat zijn de symptomen en verschijnselen?
• Hoe wordt de diagnose gesteld?
• Hoe worden schimmelnagels behandeld?
• Wat kunt u zelf doen aan schimmelnagels?

Wat zijn schimmelnagels?

Schimmelnagels (medische term: onychomycose), ook wel kalknagels genoemd, is een zeer veel voorkomende schimmelinfectie van de teennagels of vingernagels. De infectie zorgt ervoor dat de teennagels dikker worden en gaan verkleuren, vervormen, en splijten. Kalk- of schimmelnagels lijken slechts een cosmetisch probleem, doch zonder adequate behandeling kunnen de teennagels zo dik worden dat ze tegen de binnenkant van de schoenen drukken met irritatie en pijn als gevolg. Een geïnfecteerde vingernagel kan leiden tot schaamte en psychische problemen.

Hoe vaak komt het voor en wat zijn de risicofactoren?

Het is de meest voorkomende nagelaandoening bij volwassenen; iedereen kent het fenomeen dan ook wel. De helft van alle nagelaandoeningen bestaat uit schimmelnagels. Teennagels hebben meer kans op besmetting dan vingernagels. De incidentie van schimmelnagels is toegenomen en is gerelateerd aan (ernstige) diabetes, een verzwakt immuunsysteem en toenemende leeftijd. Volwassenen hebben zo'n 30 keer meer kans op schimmelnagels dan kinderen. In feite hebben slechts 2,6% van de kinderen jonger dan 18 jaar last van schimmelnagels, terwijl maar liefst 90% van de ouderen schimmelnagels hebben.(1)

De incidentie van schimmelnagels in Noord-Amerika is 2-13%. Studies in het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Finland vonden prevalentiecijfers van schimmelnagels van 3-8%.(2/3)

Hoe ontstaat het?

Schimmelnagels worden veroorzaakt door een schimmelinfectie. Schimmels gedijen goed bij vocht en warmte en beschadigde nagels kunnen gemakkelijk gekoloniseerd worden door schimmels. De schimmel nestelt zich onder de top van de nagel, koloniseert de omgeving en verspreidt zich allengs neerwaarts. Zonder behandeling breidt de schimmel zich in veel gevallen steeds verder uit. In het ergste geval kan de nagel dusdanig aangetast zijn, dat deze afbreekt waardoor de nagel of een gedeelte van de nagel verloren kan gaan. De pathogenese (de wijze van ontstaan en ontwikkeling) van schimmelnagels is afhankelijk van het type infectie.

Wat zijn de symptomen en verschijnselen?

Bij de meest voorkomende vorm, is de geïnfecteerde nagel in eerste instantie geel-wit van kleur en in een later stadium kan deze verkleuren naar ondoorzichtig geel-bruin, waarbij de gehele nagelplaat is aangetast. De nagel verhard, wordt dik, en raakt verbrokkelt - vooral de rand van de nagel - en wordt bobbelig. De nagel komt op den duur los van het bed en kan geheel of gedeeltelijk loslaten. In sommige gevallen treedt tegelijk een ontsteking van de nagelriem op: paronychia genaamd. Aangedane vingers en/of tenen kunnen verdikt raken.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Schimmelnagels kunnen worden geïdentificeerd door hun uiterlijke verschijning, ofschoon andere aandoeningen zoals psoriasis of eczeem, ook problemen kunnen veroorzaken in de nagels die er uitzien als schimmelnagels. De diagnose moet daarom worden bevestigd door laboratoriumonderzoek. Een monster van de nagel kan op kweek worden gezet en daarna worden onderzocht onder een microscoop.

Hoe worden schimmelnagels behandeld?

Schimmelnagels zijn moeilijk te behandelen, voornamelijk doordat nagels langzaam groeien en er heel weinig bloedtoevoer is. De behandeling is van schimmelnagels is duur, heeft bepaalde risico's, en recidief (terugkeer) is geenszins uitgesloten. Gelukkig zijn schimmelnagels onschuldig en is een behandeling slechts in enkele gevallen geïndiceerd. Behandeling kan worden verwogen bij ernstige klachten of bij een uitbreiding van de infectie naar het nagelbed.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen inwendige en uitwendige middelen bij de bestrijding van een kalknagel. Vaak duurt genezing drie tot vier maanden, soms langer. De duur is mede afhankelijk van de groeisnelheid van de nagel. Een voorbeeld van een geneesmiddel voor inwendig gebruik is Trisporal, met als werkzame stof itraconazol. Bijwerkingen die op kunnen treden zijn maag-darmklachten (zoals misselijkheid, buikpijn, zuurbranden, diarree), hoofdpijn of duizeligheid - die meestal na verloop van tijd vanzelf overgaan. Ook kan er overgevoeligheid optreden: huiduitslag, jeuk, galbulten.

Er zijn ook uitwendige middelen, zoals stift, tinctuur of olie, die de schimmelnagel kunnen bestrijden. Deze middeltjes zijn te koop bij de drogist of apotheek. Het kan een tijd duren voor de nagel is hersteld.

Vaak gaat een schimmelnagel gepaard met voetschimmel. Bij voetschimmel wordt nogal eens Daktarin voorgeschreven, die als werkzame stof miconazol heeft. Het is te verkrijgen in zalf, strooipoeder, crème en tinctuur. Gebruik de crème of zalf bij huidinfecties, de tinctuur op schimmelnagels.

De bijsluiter van Daktarin vermeld dat het wel acht maanden kan duren voordat een nagelinfecties volledig is genezen en een gezonde nagel is aangegroeid:

• "Schimmelnagels: houd de nagels zo kort mogelijk. Vóór elke toepassing goed schoonmaken. Na twee tot drie weken behandelen komt de nagel los, maar zet de behandeling voort totdat een nieuwe, gezonde nagel is aangegroeid (dat duurt acht maanden)."

Het is aan te raden om gelijktijdig de sokken en de schoenen met de schimmeldodende poeder te behandelen, aangezien er altijd sporen van schimmels achterblijven - zelfs na het herhaaldelijk wassen van de sokken, Indien deze sporen aanwezig blijven, kan er keer op keer besmetting plaatsvinden.

Wat kunt u zelf doen aan schimmelnagels?

Neem zelf de volgende maatregelen in acht:

• droog te allen tijde uw voeten goed af, aangezien schimmelsporen graag tussen de tenen verblijven;
• draag sokken en schoenen die niet broeierig zijn, want in een vochtig en broeierige atmosfeer voelen schimmels zich thuis;
• draag te allen tijde slippers in openbare bad- en wasgelegenheden;
• gebruik matig zeep en spoel de zeepresten daarna altijd goed af.

Klik hier voor een special over nagels en nagelaandoeningen.

Noten

1. Onychomycosis: http://www.emedicinehealth.com (voor de laatste keer geraadpleegd op 7 september 2009)
2. Onychomycosis: http://emedicine.medscape.com (voor de laatste keer geraadpleegd op 7 september 2009)
3. Incidentie is het percentage nieuwe gevallen gedurende een bepaald jaar. Prevalentie is het percentage ziektegevallen op een specifiek moment in de bevolking.

Lees verder

• Kalknagels behandelen, genezen, bestrijden en oorzaak
• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid
• Psoriasis aan de nagels, nagelpsoriasis: putjes, groeven
• Erosio interdigitalis: schimmelinfectie tussen tenen/vingers
• Voetschimmel, schimmel aan de voet, behandeling, azijn, zalf