InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Longaandoeningen: longkanker symptomen, oorzaak, behandeling

Longaandoeningen: longkanker symptomen, oorzaak, behandeling

Longaandoeningen: longkanker symptomen, oorzaak, behandeling Longaandoeningen: oorzaken en symptomen longkanker. In 2008 is kanker voor het eerst de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. Voorheen was dit hart- en vaatziekten, aldus de gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Bij mannen is longkanker de meest voorkomende vorm van kanker, gevolgd door prostaatkanker. Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Wat zijn de oorzaken en symptomen van longkanker en hoe kan longkanker worden behandeld?

Longkanker


Incidentie van longkanker in Nederland

De incidentie (= het aantal nieuwe gevallen van longkanker in een jaar) van longkanker is 0,76 per 1.000 mannen en 0,35 per 1.000 vrouwen. In absolute aantallen kregen in 2003 6.126 mannen en 2.888 vrouwen longkanker. Bij personen jonger dan 30 jaar komt longkanker slechts sporadisch voor. Daarna stijgt de incidentie snel met het klimmen der jaren.

Niet-kleincellige en kleincellige longkanker

Longkanker wordt meestal onderverdeeld in twee grote groepen of vormen, die goed zijn voor ongeveer 95% van alle gevallen. De indeling berust op de belangrijkste kenmerken van de cellen. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de kleincellige en de niet-kleincellige vorm van longkanker. De niet-kleincellige vorm van longkanker heeft in tegenstelling tot de kleincellige vorm, vrij grote cellen. Deze indeling zegt ook iets over de groeisnelheid van de tumor en de snelheid waarmee deze tumor zich uitzaait (metasteert) door het lichaam. Beide vormen bevatten verschillende subtypen van tumoren.

Kleincellige longkanker komt minder vaak voor en groeit sneller en heeft meer kans op uitzaaiingen dan niet-kleincellige longkanker. Vaak heeft kleincellige longkanker zich al verspreid naar andere delen van het lichaam, wanneer de kanker wordt gediagnosticeerd.

Ongeveer 5% van de longkankers zijn van zeldzame soorten cellen, met inbegrip van carcinoïd tumor (een zeldzame en langzaam groeiende kwaadaardige tumor), lymfoom (een vorm van kanker uitgaande van de lymfocyten, een type cel van het immuunsysteem), en andere.

De belangrijkste specifieke vormen van primaire longkanker zijn als volgt:
  • Een adenocarcinoom, een niet-kleincellige vorm van longkanker dat ontstaat in klierweefsel, is de meest voorkomende vorm van longkanker. Het maakt 30% -40% van alle gevallen uit.
  • Plaveiselcelcarcinoom, ook een niet-kleincellige vorm van longkanker, uitgaande van plaveiselcellen, een cel in het epitheel, dat is het weefsel dat organen en andere weefsels bedekt, is de tweede meest voorkomende vorm van longkanker. Deze vorm maakt ongeveer 30% van alle longkankers uit.

De belangrijkste oorzaak van longkanker: het roken van sigaretten

Het roken van sigaretten is de belangrijkste oorzaak van een longtumor. Ongeveer 90% van longkanker ontstaat ten gevolge van het gebruik van tabak. Sigarettenrook bevat meer dan 4000 chemische stoffen, waarvan er vele zijn geïdentificeerd als veroorzaker van kanker. Een persoon die meer dan een pakje sigaretten per dag rookt, heeft een 20 tot 25 keer groter risico op het ontwikkelen van longkanker dan iemand die nooit een sigaret heeft aangeraakt. Het risico voor het krijgen van longkanker voor een persoon die gedurende 20 jaar twee pakjes sigaretten per dag rookt, is zelfs 60 tot 70 maal zo hoog als voor iemand die nooit heeft gerookt.(1) Wanneer een persoon stopt met roken, zal het risico op longkanker geleidelijk afneemt. Ongeveer 15 jaar na het uitdrukken van de laatste sigaret, daalt het risico voor longkanker tot het niveau van iemand die nooit heeft gerookt. De risico's hangen samen met het aantal sigaretten dat wordt gerookt, de leeftijd waarop iemand begint met roken en de duur dat iemand rookt of heeft gerookt doordat hij ermee stopte.

Andere oorzaken van longkanker

Andere oorzaken van longkanker zijn:
  • passief roken of meeroken;
  • luchtverontreiniging van motorvoertuigen, fabrieken en andere bronnen verhogen waarschijnlijk het risico op longkanker;
  • blootstelling aan asbest verhoogt het risico op longkanker met factor negen;
  • longziekten, zoals tuberculose (tbc) en chronische obstructieve longziekte (Chronic Obstructive Pulmonary Disease - COPD), verhogen ook het risico op longkanker;
  • blootstelling aan radon (een radioactief edelgas dat men niet kan zien, ruiken of proeven en dat vrijkomt uit bouwmaterialen en uit de bodem) vormt een ander risico.(2)
  • bepaalde beroepen waar men langdurig blootstaat aan arseen, chroom, nikkel, aromatische koolwaterstoffen en ethers, kunnen het risico op longkanker vergroten.
  • een persoon die longkanker heeft doorgemaakt, heeft meer kans om voor de tweede keer longkanker te krijgen dan de gemiddelde persoon kans heeft om voor de eerste keer longkanker te krijgen.

De verschijnselen en symptomen van longkanker

Tot een vierde van alle mensen met longkanker vertoont geen symptomen op het moment dat de kanker wordt vastgesteld. De tumor wordt in zulke gevallen vaak bij toeval gevonden, ofschoon er achteraf in een aantal gevallen wel wat vage, algemene symptomen zijn aan te wijzen, zoals zich niet helemaal fit en lekker voelen, verminderde eetlust en soms ook wat vermagering (gewichtsverlies). De symptomen van longkanker kunnen sterk variëren en zijn mede afhankelijk van de plaats en de grootte van de tumor en van eventuele uitzaaiingen (metastasen). Longkanker verspreidt zich meestal naar de lever, de bijnieren, de botten en de hersenen.

Symptomen van de primaire longkanker zijn hoesten, een veranderd hoestpatroon, ophoesten van bloed, pijn op de borst (pijn in de borstkas), terugkerende luchtweginfecties, zoals longontsteking (zie onder) en (toename van de) kortademigheid. Bij uitzaaiingen kan er elders in het lichaam pijn optreden.

Hieronder volgt een korte bespreking van de symptomen:
  • Iedere nieuwe hoest bij een roker of een ex-roker kan op longkanker duiden.
  • Een hoest die niet verdwijnt of na verloop van tijd erger wordt, moet aan de huisarts worden voorgelegd.
  • Het ophoesten van bloed (hemoptoë of bloedspuwing) komt bij een aanzienlijk aantal mensen voor die longkanker ontwikkelen. Het ophoesten van bloed kan het gevolg zijn van het krachtig hoesten en dat is niet verontrustend. Het kan echter ook een teken zijn een ernstige aandoening of ziekte, zoals longkanker.
  • Ongeveer een kwart van de mensen met longkanker krijgt pijn op de borst. De pijn is dof en hardnekkig.
  • Kortademigheid kan duiden op een verspreiding van de tumor in de longen.
  • Een piepende ademhaling of heesheid kunnen duiden een ontsteking in de longen die veroorzaakt wordt door de kanker.
  • Herhaaldelijke luchtweginfecties, zoals bronchitis of longontsteking, kunnen een teken zijn van longkanker.

Tevens worden regelmatig bijzondere verschijnselen beschreven, zoals trommelstokvingers (verdikking van het uiteinde van de vingers) en gewrichtsklachten gezien bij longkanker. Door de tumor geproduceerde stoffen veroorzaken deze typische verschijnselen.

Behandeling van longkanker

De behandeling die ingezet wordt, is mede afhankelijk van de plaats en de grootte van de tumor, van eventuele uitzaaiingen en van de conditie van de patiënt. De behandelingsmogelijkheden bij longkanker zijn: chirurgie (operatie), chemotherapie en bestraling (radiotherapie).

Klik op afbeelding voor vergroting
Klik op afbeelding voor vergroting
Bij een operatie wordt de tumor met het omringende longweefsel verwijderd. Bij radiotherapie worden de tumor en de aangrenzende lymfeknopen bestraald hetzij om te proberen genezing te bereiken (curatief) hetzij om de klachten te verminderen (palliatief). Chemotherapie houdt in behandeling met celdodende geneesmiddelen. Dit kan ingezet worden wanneer de ziekte reeds uitzaaiingen heeft (palliatief) of in combinatie met andere behandelingsmodaliteiten zoals:
  • chemotherapie gevolgd door chirurgie;
  • chemotherapie gevolgd door radiotherapie; of
  • chirurgie gevolgd door radiotherapie.

Overlevingskansen van longkanker

Over het algemeen - dus met inbegrip van alle typen en stadia van longkanker - geldt een vijfjaarsoverleving van circa 13%. Voor de vijfjaars relatieve overleving bij niet-kleincellig en kleincellig longcarcinoom, zie figuur (klik erop voor vergroting).

Longkanker: onderzoeksnieuws

Hieronder een greep uit de berichtgeving wereldwijd met betrekking tot het ontstaan, de screening en behandeling van longkanker.

Screening vermindert aantal doden longkanker
Het aantal longkankerdoden kan fors verminderd worden als oudere rokers en ex-rokers elk jaar een CT-scan laten maken. Dat blijkt uit Nederlands-Amerikaans onderzoek uitgevoerd in opdracht van een adviesraad van de Amerikaanse overheid. De resultaten zijn zo positief, dat de raad adviseert de screening in te voeren. Oudere rokers en ex-rokers zouden daarvoor ieder jaar een CT-scan moeten laten maken. Longkanker is een goede kandidaat voor screening, omdat de ziekte vrijwel altijd wordt veroorzaakt door roken en de patiënten vaak laat klachten krijgen. (Bron: Volkskrant, 06 januari 2014.)

Behandeling op maat bij longkanker dichtbij
Door het DNA van de longtumor te analyseren kan bepaald worden op welke kankerbehandeling de patiënt het beste reageert. Dit blijkt uit onderzoek van het RadboudMC. Hierdoor kan een behandeling op maat worden aangeboden. Vroeger werd DNA-bepaling gedaan met een hapje lymfeklier, dat onder narcose werd weggehaald. Zo’n extra operatie is nu niet meer nodig. Het DNA-materiaal worden verzameld tijdens een echo-endoscopie dat elke longkankerpatiënt met verdenking op uitzaaiingen in de lymfeklieren krijgt. Onder verdoving brengt de arts een flexibele buis met daarop een cameraatje in de keel. Deze gaat via de luchtpijp of slokdarm naar de lymfeklieren. Aan de flexibele buis zit vaak ook een grijpertje waarmee verdacht materiaal kan worden weggenomen. Aan de hand van de tumorcellen kan het stadium van de ziekte worden bepaald. Daarnaast levert het ook genoeg DNA om te testen om welk afwijking het precies gaat en welke behandeling daarbij het beste past. (Bron: www.ziekenhuis.nl, 18 december 2013.)

Kind in China krijgt longkanker door vervuilde lucht
Bij een 8-jarige meisje in China is longkanker vastgesteld. Volgens haar artsen is de kanker veroorzaakt door de luchtvervuiling in het land, die steeds meer een gevaar voor de volksgezondheid vormt. Het meisje woont dicht bij een belangrijke provinciale weg in de provincie Jiangsu en heeft volgens haar artsen lange tijd te veel fijn stof ingeademd, meldt de Franse krant Le Monde op 5 november 2013. Longkanker komt normaal gesproken voor bij oudere mensen.

Door de ernstige luchtvervuiling in China sterven jaarlijks honderdduizenden mensen vroegtijdig. In 30 jaar tijd is het aantal patiënten met longkanker verviervoudigd, erkennen de autoriteiten. In de hoofdstad Peking is kanker de belangrijkste doodsoorzaak. Fijn stof is een belangrijke veroorzaker van longkanker. In veel Chinese steden komt geregeld 40 keer meer fijn stof voor dan volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) nog gezond is. In China wordt nog vooral op kolen gestookt. Bovendien telt het land de meeste auto's ter wereld. (Bron: SpitsNieuws, 5 november 2013.)

Vuile lucht oorzaak longkanker
Vervuilde buitenlucht die wordt ingeademd, is officieel aangemerkt als veroorzaker van longkanker. Dat heeft het kankerinstituut IARC van de Wereldgezondheidsorganisatie van de VN wereldkundig gemaakt. De onderzoekers van de WHO plaatsen luchtvervuiling voortaan in dezelfde categorie als kankerverwekkende stoffen als tabak, plutonium en ultraviolette straling. Dat vervuilde lucht hart- en longziekten veroorzaakt was al bekend, maar voor kanker ontbraken de bewijzen. Het IARC vermoedt ook een verband tussen luchtvervuiling en blaaskanker. (Bron: nos.nl, 17 oktober 2013.)

'Chemo wordt te lang doorgezet'
Patiënten met het niet-kleincellig longcarcinoom lijken steeds langer te worden doorbehandeld met chemotherapie. Dat is slecht voor de kwaliteit van leven in de laatste fase, zeggen de longarts Jan Willem van den Berg en anderen van de Isala-klinieken in Zwolle in het tijdschrift Medisch Contact. De afdeling Longziekten van de Isala klinieken (vereniging van Zwolse ziekenhuizen) onderzocht dit fenomeen en bedacht een oplossing.

De tijd tussen de laatste chemokuur en het moment van overlijden is korter geworden. Het langer doorbehandelen leidt niet tot langer overleven, ontdekten Van den Berg en zijn collega's. Het nadeel van lang doorbehandelen is dat patiënten zich niet goed kunnen voorbereiden op de stervensfase. De onderzoekers vinden het dan ook nodig dat er meer aandacht komt voor de negatieve kanten van chemotherapie, zoals meer ziekenhuisopnames en minder tijd tussen behandeling en overlijden.

In de Isala-klinieken is naar aanleiding van deze constatering een verpleegkundig specialist opgeleid, die zich bezighoudt met palliatieve zorg (de zorg aan mensen die ongeneeslijk ziek zijn). Die zorg moet volgens Van den Berg al beginnen als de diagnose wordt gesteld, niet pas op het moment dat de chemotherapieën niet meer zinvol zijn.

De trend van het langer doorbehandelen komt volgens de onderzoekers onder meer door te veel optimisme bij oncologen (dat zijn artsen die zijn gespecialiseerd in de diagnose, behandeling en het onderzoek van kanker) en patiënten. Artsen overschatten ook vaak de levensverwachting, aldus Van den Berg. (Bron: Chemo wordt te lang doorgezet. In Medisch Contact Nr. 39 - 26 september 2013, door Jan Willem van den Berg, Gerdien Venema, Steven Uil, Corinne Kloosterziel, Pagina's 1974-1975.)

Longkankerbehandeling met de Da Vinci robot
De laatste tien jaar is het gebruik van kijkoperaties binnen de borstkas gegroeid. Dit wordt minimale invasieve thoraxchirurgie genoemd. Sinds kort is het mogelijk om de kijkoperaties te verbeteren met inzet van de Da Vinci operatierobot. Zo hebben hart-longchirurgen van het Maastricht UMC+ in 2012 voor het eerst in Nederland met de Da Vinci-robot een longkwab verwijderd. Het voordeel van de Da Vinci Robot is gelegen in ze hoge mate van wendbaarheid, secuurheid en 3Dimensionale zicht van de operateur achter de bedieningsconsole. Zo wordt de robot in Maastricht ook al gebruikt bij het verwijderen van tumoren achter het borstbeen. De robot heeft het voordeel dat de chirurg moeilijke operaties in kortere tijd kan doen. Bovendien is er minder bloedverlies en daarmee minder gebruik van bloedproducten.

De verwachting is dat patiënten straks na gemiddeld twee dagen het ziekenhuis kunnen verlaten, in plaats van na vijf. Dat is niet alleen financiële winst, maar een kortere herstelperiode van de patiënt betekent ook dat vervolg-therapie eerder kan starten. Daarnaast geven de patiënten aan beduidend minder pijn te hebben met dit type ingrepen. (Bron: persbericht academisch ziekenhuis Maastricht d.d. 02-02-2012.)



pleuritis carcinomatosa

Pleuritis is een ontsteking van de pleura (borstvlies of longvlies). Er zijn twee vliezen rond de long, een longvlies, en een borstvlies. Daartussen zit een klein beetje vocht, zodat bij ademhaling de vliezen makkelijk over elkaar heen kunnen glijden. Pleuritis kan worden veroorzaakt door een virusinfectie, zoals griep die het borstvlies aantast. Vaak is deze aandoening een reactie op beschadiging van de longen vlak onder het borstvlies, veroorzaakt door longontsteking of longembolie. Het borstvlies kan ook aangedaan zijn door longkanker of door uitzaaiingen van kanker elders in het lichaam en in dat geval spreekt men van pleuritis carcinomatosa. Dit is een zeer kwaadaardige aandoening vanuit de longvliezen, waarbij er tumorcellen op de vliezen zitten. De cellen kunnen daar terecht komen via de bloedbaan vanuit een tumor in de long of vanuit andere organen. Dit proces wordt metastering of uitzaaiing genoemd.

Het meest kenmerkende symptoom van pleuritis is pijn in de borst. Dit kan zich voordoen als een oppervlakkig onaangenaam gevoel, maar het kan ook een hevig stekende pijn zijn. De pijn kan steeds aanwezig zijn of zich alleen optreden bij diep ademhalen of hoesten optreden. Soms is er uitstralingspijn naar de buik, nek of schouder. Andere symptomen zijn: snelle en oppervlakkige ademhaling, minder beweeglijkheid van spieren aan de pijnlijke zijde en ademhalingsproblemen, het gevoel hebben dat ademhalen moeilijk is.

Symptomen longontsteking (pneunomie)

Longontsteking (pneumonie) is een ontsteking van de longblaasjes en het omringende weefsel. Een longontsteking ontstaat meestal na besmetting met een bacterie of virus en is dikwijls het gevolg van een verkoudheid of griep. Het is van belang dat de ziekte tijdig onderkend wordt, aangezien de longblaasje flink aangetast kunnen worden waardoor de longinhoud steeds kleiner wordt. Dit kan de dood tot gevolg hebben. Wat zijn de kenmerken en symptomen van longontsteking?
  • veel hoesten en het opgeven van slijm, die soms roestkleurig of bloederig is.
  • hoge koorts, koude rillingen, delirium - dat is een plotseling optredende verwardheid.
  • kortademigheid, een snelle oppervlakkige ademhaling, in rusttoestand.
  • pijn op de borst die erger wordt bij (diepe) ademhaling.
  • algehele malaise: vermoeidheid, lusteloosheid, klam/zweten, spierpijn, verminderde eetlust, hoofdpijn.
  • cyanose: blauwe lippen en/of gelaat en vingers (onder de nagels).

Bij een longontsteking die door organismen, maar niet door bacteriën wordt veroorzaakt, zijn er minder specifieke symptomen en zullen de ziekteverschijnselen geleidelijker verschijnen. Klik hier om het artikel over longontsteking verder te lezen.

Klik hier voor een artikelenreeks over kanker: tumoren (gezwellen) in de bijnieren, humaan papillomavirus en risico (genitale) kanker (HPV), anale- of anus-, blaas-, darm-. dikkedarm-, endeldarm-, lever-, lip-, maag-, mond, tong, mondholte-, penis-, prostaat-, teelbal- of zaadbal-, vagina- en vulvakanker, en tumoren van neus/neusbijholten - neuskanker.

Noten:
  1. Knol, K. et al: Tabaksgebruik: gevolgen en bestrijding; Lemma BV, Utrecht, 2005.
  2. Radon - Vraag en antwoord: http://www.vrom.nl/pagina.html?id=12340; Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM).

Lees verder

© 2009 - 2014 Tartuffel, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Asbestose informatieAsbestose informatieAsbestose wordt veroorzaakt door het inademen van asbeststof. De stofdeeltjes wordt door witte bloedcellen ´opgegeten’,…
Longkanker: oorzaken, verschijnselen en behandelingLongkanker: oorzaken, verschijnselen en behandelingLongkanker is een vorm van kanker die in meer dan 90% van de gevallen verband houden met zelf roken of passief meeroken…
Longemfyseem, moeite met ademenLongemfyseem, moeite met ademenLongemfyseem is een chronische aandoening aan de luchtwegen, waarbij steeds meer longblaasjes verloren gaan. Tegenwoordi…
Leven met kanker: LongkankerLeven met kanker: LongkankerOngeveer 11.000 mensen per jaar krijgen longkanker (cijfers gelden alleen voor Nederland). Bij mannen komt prostaatkanke…
Asbestose: ademhalingsproblemen door asbestAsbestose, de naam zegt het al, is een aandoening die veroorzaakt wordt door de inademing van asbest. De longen worden m…
Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org
  • Knol, K. et al: Tabaksgebruik: gevolgen en bestrijding; Lemma BV, Utrecht, 2005.
  • Radon - Vraag en antwoord: http://www.vrom.nl/pagina.html?id=12340; Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM).
  • www.longkanker.info/
  • www.emedicinehealth.com
  • www.azm.nl
  • www.bureau-identificatie.nl

Reageer op het artikel "Longaandoeningen: longkanker symptomen, oorzaak, behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Sahan, 18-08-2013 07:02 #2
Mijn vader heeft sinds 2010 leveranker. aantal dagen geleden is hij kortademig geworden. we begrepen dat er vocht achter de longen zat dat wordt nu weggehaald. hij heeft geen eetlust maar hoest niet. er wordt een echo gemaakt om te kijken of er uitzaaiing is. als dit zo is wat voor behandeling is er mogelijk voor iemand die al lever kanker heeft.?
Bij voorbaat dan.

N. Loontjens, 04-02-2013 12:55 #1
Bij mij is nu 13 maanden geleden mijn linker long verwijderd. Wat ik graag zou willen weten hoe ze de long verwijderen. Ik heb een litteken van ongeveer 15 cm onder mijn linker borst, maar onder mijn borst heb ik ook nog ribben. Mijn vraag is hoe krijgen ze de long naar buiten? Kunt U dit naar aanleiding van mijn vraag laten zien door middel van een tekening? Bij voorbaat dank. Reactie infoteur, 16-02-2013
Op deze site wordt door een chirurg uitgelegd hoe een longoperatie in zijn werk gaat: http://goo.gl/Wbmza

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Longaandoeningen symptomen
Bronnen en referenties: 7
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!