Dikke darm ontsteking (colitis): diarree + bloed en buikpijn

Colitis staat voor dikke darmontsteking. De symptomen van dikke darmontsteking zijn: buikpijn en diarree. Andere verschijnselen die zich kunnen voordoen zijn: bloed in de stoelgang; tenesmus: pijnlijke en krampachtige aandrang om te poepen (ontlasten); de buikpijn pijn komt in golven en na de diarree neemt het weer af; er kan ook sprake zijn van constante pijn; koorts (verhoging), koude rillingen, en eventueel andere tekenen van infectie en ontsteking, afhankelijk van de oorzaak.

Dikke darm ontsteking (colitis): diarree + bloed en buikpijn (symptomen)

• 1. Wat is colitis?
• 2. De oorzaken van colitis of ontsteking van de dikke darm
• 2.1. Infectieuze colitis of gastro-enteritis
• 2.2. Antibiotica geassocieerde diarree / pseudomembraneuze colitis
• 2.3. Ischemische colitis
• 2.4. Inflammatoire darmziekten
• 2.5. Lymfocytaire of Microscopische Colitis
• 3. De symptomen en verschijnselen van colitis
• 4. Wanneer medische bijstand inschakelen?
• 5. De behandeling van colitis

1. Wat is colitis?

Colitis is de medische term voor dikke darmontsteking. Er zijn verschillende oorzaken van colitis, waaronder infecties, verminderde bloedtoevoer en auto-immuun reacties waarbij het afweer- of immuunsysteem antistoffen produceert tegen lichaamseigen stoffen.

De dikke darm is verantwoordelijk voor het de opname van voedselresten in het lichaam die de dunne darm niet heeft kunnen verwerken. Wat overblijft zijn onverteerbare resten en die komen vervolgens terecht in het laatste gedeelte van het spijsverteringskanaal, het rectum of de endeldarm die uitmondt in de anus. Als de anus zich ontspant kan ontlasting uit de endeldarm het lichaam verlaten.

De dikke darm is gelegen in de buikholte en is verdeeld in de volgende delen: de blindedarm, de dikke darm in engere zin (het colon, ook wel karteldarm genoemd) en de endeldarm. De wand van de dikke darm bestaat uit vele lagen.

2. De oorzaken van colitis of ontsteking van de dikke darm

Ontsteking van de dikke darm kan worden veroorzaakt door een veelheid van aandoeningen en ziektes. Enkele van de meest voorkomende oorzaken worden hieronder besproken.

2.1. Infectieuze colitis of gastro-enteritis

Virussen en bacteriën kunnen dikke darm infecties veroorzaken. De besmetting kan worden opgelopen door besmet voedsel of water (voedselvergiftiging), of kan worden verspreid onder mensen die nauw met elkaar in contact staan, vooral als de hygiënische omstandigheden abominabel zijn. Veelvoorkomende bacteriële oorzaken zijn Shigella, E. coli, Salmonella en Campylobacter. Deze infecties zorgen vaak voor bloederige diarree, misselijkheid en braken (overgeven), krampen in de buik en koorts dat vaak gepaard gaat met hoofdpijn. Aanhoudende diarree kan leiden tot uitdroging (dehydratie).

Gastro-enteritis komt meer voor bij baby’s en kinderen, maar kan op iedere leeftijd voorkomen. Een slechte voedingshygiëne en abominabele sanitaire voorzieningen zijn niet te onderschatten risicofactoren.

2.2. Antibiotica geassocieerde diarree / pseudomembraneuze colitis

Pseudomembraneuze colitis wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium difficile (C. difficile). Deze aandoening wordt vaak aangetroffen bij patiënten die onlangs zijn behandeld met antibiotica voor een infectie. Door het antibioticum gaan ook nuttige bacteriën in de darmen die slechte bacteriën verdrijven dood, met als gevolg een overmatige groei van de Clostridium bacteriën. Clostridium bacteriën produceren een toxine dat diarree veroorzaakt. Vaak gaat dit gepaard met koorts. De diarree is meestal niet bloederig.

2.3. Ischemische colitis

Ischemische darmontsteking ontstaat doordat (een deel van) de dikke darm te weinig zuurstof krijgt vanwege een belemmering in de bloedtoevoer. Het treft vooral mensen die ouder zijn dan 50 jaar. Ischemie of een gebrek aan bloedtoevoer veroorzaakt aanzienlijke pijn, koorts en bloederige ontlasting.

2.4. Inflammatoire darmziekten

Er zijn twee inflammatoire darmziekten: Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Het gaat hierbij om een chronische ontsteking van de darm.

Colitis ulcerosa wordt beschouwd als een auto-immuun ziekte waarbij het afweer- of immuunsysteem anti-stoffen aanmaakt tegen lichaamseigen stoffen, hetgeen ontstekingen veroorzaakt. Colitis ulcerosa begint in de endeldarm (vlak boven de aars) en kan zich geleidelijk verspreiden en de gehele dikke darm aantasten. De tekenen en symptomen zijn over het algemeen buikpijn en bloederige ontlasting.

De Ziekte van Crohn is het tweede type van inflammatoire darmziekten en hierbij wordt meestal het laatste deel van de dunne darm aangetast. Soms zijn er ook ontstekingen van de dikke darm en/of van de aars met eventueel abcessen en fistels. In feite kan de ziekte in alle delen van het maag-darmstelsel voorkomen, doch zelden in de mond, slokdarm, maag en twaalfvingerige darm.

2.5. Lymfocytaire of Microscopische Colitis

Bij deze vorm is de ontsteking niet zichtbaar met het blote oog, maar alleen door biopten te onderzoeken onder de microscoop. Vandaar de naam Microscopische Colitis. Bij Microscopische Colitis is er een verhoogde aanwezigheid van collageen of lymfocyten.

Dit is een weinig voorkomende ziekte die vaker wordt aangetroffen bij oudere vrouwen. De oorzaak is onbekend, maar een auto-immuun potentieel kan bestaan. Het belangrijkste symptoom van Microscopische Colitis is een waterige diarree, maar er kan ook sprake zijn van abdominale pijn (dat is pijn in het abdominale gebied, het gebied tussen de borst en de lies, vaak genoemd als de maag of buik), slijm in de ontlasting, en soms gewichtsverlies. De ziekte kan jaren duren en kan spontaan verdwijnen.

3. De symptomen en verschijnselen van colitis

Over het algemeen zal colitis meestal gepaard gaan met buikpijn en diarree. Andere symptomen die zich kunnen manifesteren:

• bloed in de stoelgang;
• tenesmus: pijnlijke en krampachtige aandrang om te poepen;
• de abdominale pijn komt in golven en na de diarree neemt het weer af;
• er kan ook sprake zijn van constante pijn;
• koorts, koude rillingen, en andere tekenen van infectie en ontsteking kunnen aanwezig zijn, afhankelijk van de oorzaak van colitis.

4. Wanneer medische bijstand inschakelen?

De huisarts moet worden ingeschakeld bij een van de volgende klachten:

• aanhoudende diarree;
• uitdroging;
• (hoge) koorts;
• hevige abdominale pijn;
• bloed in de stoelgang.

5. De behandeling van colitis

De behandeling van colitis is afhankelijk van de oorzaak. Een milde aanval van gastro-enteritis gaat normaalgesproken vanzelf over. Het is van belang veel te drinken teneinde uitdroging te voorkomen. In ernstige gevallen kan de arts antibiotica voorschrijven als een bacteriële oorzaak is vastgesteld. Ernstige uitdroging moet direct in het ziekenhuis worden behandeld met intraveneuze toediening van zouten en vocht.

Behandeling van de chronische vormen bestaat in principe uit medicijnen die de aandoening niet genezen, maar wel voor een vermindering van de klachten kunnen zorgen. Een klein deel van de patiënten komt ooit in het ziekenhuis terecht, vanwege een hevige opvlamming van colitis die niet goed reageert op een behandeling met medicijnen.

Wanneer medicijnen niet voldoende werken, is een operatie soms onvermijdelijk. Het ontstoken deel van de dikke darm wordt dan door de chirurg verwijderd, waarna de twee uiteinden aan elkaar worden gehecht. In sommige gevallen in een tijdelijke stoma nodig.

Klik hier voor een special over allerlei darmaandoeningen.

Klik hier voor een special over ontlasting en klik hier voor een special over diarree.

Lees verder

• Ontlasting: bloed bij ontlasting, slijm, diarree, geur-kleur
• Ontlasting: pijn, tumor/ontsteking/abces, stoelgang klachten
• Buikpijn: pijn in buik en onderbuik links/rechts vrouw + man
• Acute diarree: oorzaken, diarree stoppen & diarree baby/kind