InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Baarmoederhalskanker: symptomen, oorzaken en behandeling

Baarmoederhalskanker: symptomen, oorzaken en behandeling

Baarmoederhalskanker: symptomen, oorzaken en behandeling Baarmoederhalskanker: symptomen, oorzaken en behandeling. Baarmoederhalskanker, ook wel cervixkanker of cervixcarcinoom genoemd, is kanker die ontstaat in het slijmvlies van de baarmoedermond of -hals (cervix), het onderste deel van de baarmoeder dat uitsteekt in de schede (vagina) en circa 2 cm lang is. Belangrijkste symptomen van baarmoederhalskanker zijn bloedverlies na geslachtsgemeenschap en abnormale vaginale afscheiding. Er zijn verschillende behandelingen bij baarmoederhalskanker mogelijk.

Baarmoederhalskanker


Wat is baarmoederhalskanker?

Baarmoederhalskanker, ook wel cervixkanker of cervixcarcinoom genoemd, is kanker die ontstaat in het slijmvlies van de baarmoedermond of -hals (cervix), het onderste deel van de baarmoeder dat uitsteekt in de schede (vagina) en circa 2 cm lang is. Het is één van de meest voorkomende kankersoorten bij vrouwen; jaarlijks wordt bij ongeveer 1.200 vrouwen de diagnose gesteld. De kanker ontwikkelt zich gewoonlijk langzaam (10-15 jaar).

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Door middel van een bevolkingsonderzoek op baarmoederkanker, waarbij vrouwen tussen de 30 en 60 jaar om de vijf jaar worden uitgenodigd een uitstrijkje van de baarmoedermond te laten maken, kan deze kanker vroegtijdig worden opgespoord. Bij sommige vrouwen veranderen de cellen van de baarmoederhals (cervix) langzaam van normaal naar mogelijk kwaadaardig, hetgeen cervicale dysplasie wordt genoemd. Er worden drie gradaties onderscheiden: licht, matig en ernstig. Lichte en matige dysplasie kunnen weer normaal worden, doch ernstige dysplasie kan in sommige gevallen het voorstadium vormen van baarmoederhalskanker. Door deelname aan het bevolkingsonderzoek kan kanker(vorming) voortijdig opgespoord worden.

Oorzaken, incidentie en risicofactoren baarmoederhalskanker

Wereldwijd is baarmoederhalskanker de derde meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. In Nederland komt bij vrouwen borstkanker het vaakst voor.

In 2007 waren er volgens het Nationaal Kompas Volksgezondheid van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) ongeveer 690 nieuwe patiënten met baarmoederkanker (incidentie). In hetzelfde jaar overleden 204 vrouwen met baarmoederhalskanker als primaire doodsoorzaak; dat zijn 2,5 per 100.000 vrouwen. Baarmoederhalskanker komt het meest voor bij vrouwen tussen 30 en 39 jaar; bij deze groep staat baarmoederhalskanker op de derde plaats.

Bij ongeveer 95% van de gevallen van baarmoederhalskanker is er sprake van plaveiselcarcinomen en de resterende 5% wordt gevormd door andere carcinomen, waarvan het adenocarcinoom het meest voorkomt. Van de plaveiselcarcinomen wordt 99,7% veroorzaakt door het Humaan Pappiloma Virus (HPV), een seksueel overdraagbaar virus. Een infectie met bepaalde typen HPV kunnen veranderingen in cellen veroorzaken, hetgeen kan leiden tot kanker. HPV is een veel voorkomend virus dat wordt verspreid door middel van geslachtsgemeenschap. Er zijn vele verschillende typen HPV; wel meer dan honderd. Sommige stammen leiden tot baarmoederhalskanker. Andere soorten kunnen genitale wratten veroorzaken.

Risicofactoren voor baarmoederhalskanker zijn onder meer:
  • infectie met bepaalde soorten HPV;
  • seks op jonge leeftijd (zonder condoom);
  • (veel) wisselende seksuele partners;
  • een verzwakt immuunsysteem; en
  • roken.

HPV wordt vrijwel altijd overgedragen via geslachtsverkeer. Derhalve wordt het seksueel gedrag van de vrouw als een risicofactor voor baarmoederhalskanker gezien. Des te eerder vrouwen beginnen met seksuele geslachtsgemeenschap, des te groter de kans op baarmoederhalskanker. Dit komt doordat met meer mannen vrijen en vroeg beginnen met vrijen, de kans wordt verhoogd om een infectie op te lopen met een humaan papillomavirus (HPV) met een verhoogd risico. De kans op een infectie met HPV blijkt gerelateerd aan het aantal seksuele partners.

Iemand met een verzwakt immuunsysteem heeft een meer dan gemiddelde kans om kanker te krijgen, waaronder dus ook baarmoederhalskanker. Mensen met hiv/aids, of mensen die medicijnen voorgeschreven krijgen om hun immuunsysteem te onderdrukken na een orgaantransplantatie (het gebruik van immunosuppressiva), hebben een grotere kans om baarmoederhalskanker te ontwikkelen. Het immuunsysteem beschermt je in normale omstandigheden tegen cellen in je lichaam die abnormaal zijn geworden. Het immuunsysteem ruimte zulke cellen op en voorkomt daarmee dat ze kwaadaardig worden (dat wil zeggen ongecontroleerd beginnen te woekeren).

Roken vergroot de kans om baarmoederhalskanker te krijgen. Onderzoekers hebben kankerverwekkende stoffen afkomstig uit sigarettenrook, aangetroffen in het slijmvlies van de baarmoederhals bij vrouwen die roken. Deze stoffen zouden de baarmoederhals kunnen aantasten. Er zijn cellen op de wand van de baarmoederhals, de zogeheten 'Langerhanscellen', die een specifieke rol spelen bij het bestrijden van ziekten. Deze cellen zijn bij rokers minder effectief gebleken. Een vrouw die een HPV-infectie heeft (met een verhoogd risico) en tevens rookt, heeft meer kans op precancereuze cellen en dus meer kans om baarmoederhalskanker te krijgen. Dit komt doordat de Langerhanscellen het virus minder goed bestrijden en de cellen in de baarmoederhals minder goed beschermen tegen de genetische veranderingen in de cellen die tot kanker kunnen leiden.

Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker

HPV kan op lange termijn uitgroeien tot baarmoederhalskanker. Ter preventie van voorstadia van baarmoederhalskanker zijn er twee HPV-vaccins op de markt. Deze voorkomen dat er een HPV besmetting kan plaatsvinden. Het zogenaamde HPV-vaccin is in 2009 opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma voor twaalfjarige meisjes.

Klachten en symptomen baarmoederhalskanker

Aanvankelijk geeft baarmoederhalskanker weinig tot geen symptomen. Verschijnselen die kunnen optreden zijn onder andere:
  • abnormale afscheiding: bleke, waterige, roze, bruine, bloederige of stinkende afscheiding;
  • abnormaal bloedverlies: tussen de menstruaties, na geslachtsgemeenschap of na de overgang;
  • periodes zijn zwaarder en duren langer dan normaal.

In een vergevorderde stadium kunnen klachten optreden die worden veroorzaakt door doorgroei van de tumor in de omringende weefsels of als gevolg van metastering (uitzaaiingen) elders in het lichaam. Symptomen van vergevorderde baarmoederhalskanker kunnen onder meer bestaan uit:
  • verlies van eetlust;
  • gewichtsverlies;
  • vermoeidheid en algehele malaise;
  • pijn in het bekken;
  • pijn in de rug;
  • pijn in het been;
  • een opgezwollen been
  • hevig bloedverlies tijdens en na het vrijen;
  • pijn bij het urineren en dan vooral in combinatie met pijn in de onderbuik; en
  • urineverlies.

Er worden de volgende vier stadia onderscheiden bij baarmoederhalskanker:

StadiumOmschrijvingVijfjaarsoverleving
IHet het kanker weefsel bevindt zich alleen nog maar in de baarmoederhals.80%
IIHet kankerweefsel is al wat doorgegroeid in de vagina en/of in het omringende steunweefsel.70%
IIIDe doorgroei van de kanker is verder naar beneden in de vagina en/of het steunweefsel.35%
IVDoorgroei in de blaas of endeldarm, of er zijn uitzaaiingen vastgesteld in andere organen, bijvoorbeeld in de longen, de lever of de botten.10%

Diagnose en behandeling baarmoederhalskanker

Bij vermoeden van baarmoederhalskanker zal de arts een colposcopie uitvoeren. Dat is een onderzoek met een soort microscoop die wordt gebruikt om de baarmoederhals vergroot in beeld te kunnen krijgen, zodat deze onderzocht kan worden op onregelmatigheden en afwijkende plekken. Soms kan een biopsie nodig zijn: het wegnemen van weefsel dat door de patholoog onderzocht wordt op de aanwezigheid van kankercellen. Als kanker is vastgesteld, zal nader gynaecologisch onderzoek plaatsvinden om te kijken hoe ver de kanker is uitgebreid. Daarna zal er gekeken worden of er uitzaaiingen elders in het lichaam aanwezig zijn. Onderzoeken die daarbij gebruikt kunnen worden, zijn diverse beeldvormende onderzoeken zoals een CT- scan van de buik om lymfeklieren en lever te beoordelen en een röntgenfoto van de borstkas en de longen. Er zal ook bloedonderzoek plaatsvinden.

De behandeling van baarmoederhalskanker is afhankelijk van het stadium van de kanker, de grootte en vorm van de tumor, de leeftijd en de algemene gezondheid van de vrouw, en haar verlangen om kinderen te krijgen in de toekomst.

Mogelijke behandelingen bij baarmoederhalskanker zijn:
  • operatieve ingreep: verwijdering van een gedeelte van de baarmoederhals of van de hele baarmoeder, eventueel met inbegrip van de eierstokken en eileiders, en lymfklieren in het bekken;
  • radiotherapie (bestraling);
  • chemotherapie en/of hormoontherapie;
  • warmtebehandeling (hyperthermie); of
  • een combinatie van deze behandelingen.

Indien baarmoederhalskanker niet meer te genezen is, wordt palliatieve behandeling voorgesteld waarbij de groei van de kanker zo veel mogelijk geremd wordt en/of waarbij de klachten worden verminderd.

Minder genitale wratten door vaccin
Het HPV-vaccin dient niet alleen voor het voorkomen van baarmoederhalskanker. Het vaccin heeft een daling in het aantal genitale wratten tot gevolg, zo blijkt uit onderzoek.(Bron: www.nationalezorggids.nl, 9 september 2014.)

Prik tegen baarmoederhalskanker lijkt succes
Het vaccinatieprogramma tegen het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken, lijkt zijn vruchten af te werpen. Het risico op gevaarlijke typen van het humaan papillomavirus (HPV) daalt sterk bij meisjes die zijn gevaccineerd. Dat blijkt uit een onderzoek dat het VUmc heeft gepubliceerd. (Bron: VUmc, 17 april 2014.)

HPV-screening voorkomt meer kanker dan uitstrijkje
HPV-screenings voorkomen meer gevallen van baarmoederhalskanker dan het afnemen van uitstrijkjes. Onderzoekers kunnen dit voor het eerst statistisch aantonen. Dit meldt het VUmc. De onderzoekers baseren zich op bestaande studies uit Engeland, Italië, Nederland en Zweden, over de verschillen in effectiviteit tussen uitstrijkjes en screenings. Hun bevindingen zijn gepubliceerd in The Lancet.

Onder 175.000 vrouwen bleken na tweeënhalf jaar de minste kankergevallen voor te komen bij vrouwen die HPV-screening hadden ondergaan. De onderzoekers schatten dat HPV-screening 50 tot 70 procent meer vrouwen beschermt tegen kanker dan het uitstrijkje. Volgens de onderzoekers is een interval van minimaal vijf jaar het beste voor de screening. "Wij pleiten voor het implementeren van de screening voor vrouwen vanaf dertig jaar oud, om de vijf jaar", zegt Chris Meijer, hoogleraar Pathologie bij VUmc en laatste auteur van de studie.

Er waren al wel aanwijzingen dat HPV-screenings effectiever waren dan uitstrijkjes, maar dit was nog niet wetenschappelijk aangetoond. De onderzoeksresultaten steunen de plannen van minister Schippers van VWS om HPV-screening vanaf 2016 in te voeren. (Bron: VUmc, 4 november 2013.)

Klik hier voor een artikelenserie over de vrouwelijke geslachtsorganen.

Klik hier voor een special over aandoeningen aan de baarmoeder.

Lees verder

© 2010 - 2014 Tartuffel, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde links
Symptomen & behandeling.
Gerelateerde artikelen
Vaccinatie tegen baarmoederhalskankerVaccinatie tegen baarmoederhalskankerIn Nederland worden meisjes vanaf twaalf jaar ingeënt tegen baarmoederhalskanker. De vaccinatie bestaat uit 3 prikken. N…
Baarmoederhalskanker: symptomen, behandeling, uitstrijkjeBaarmoederhalskanker: symptomen, behandeling, uitstrijkjeBaarmoederhalskanker: oorzaak, symptomen, kenmerken, uitstrijkje, behandeling en prognose. Jaarlijks krijgen 700 vrouwen…
Gezondheid: BaarmoederhalskankerGezondheid: BaarmoederhalskankerHet komt relatief veel voor en daarom is er vanaf je 30ste levensjaar een mogelijkheid om je eens per vijf jaar te laten…
Baarmoederhalskanker: oorzaak, klachten, behandelingBaarmoederhalskanker: oorzaak, klachten, behandelingBaarmoederhalskanker treft in Nederland per jaar ongeveer 650 vrouwen, en hiervan overlijden er gemiddeld 250 van aan de…
Thuistest virus baarmoederhalskankerThuistest virus baarmoederhalskankerVoor alle vrouwen in Nederland is het mogelijk om een online thuistest te bestellen waarmee zelf in alle privacy onderzo…
Bronnen en referenties
  • Cancer Research UK
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • Het Nationaal Kompas Volksgezondheid van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Reageer op het artikel "Baarmoederhalskanker: symptomen, oorzaken en behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Pita, 24-06-2014 18:59 #3
De oorzaken van baarmoederhalskanker zijn:
Infectie met bepaalde soorten HPV
Roken
Slechte voeding
Een verzwakt immuunsysteem
Ook de anticonceptiepil is volgens recente onderzoeken een risicofactor.

Dat dit door onbeschermde seks komt of door wisselende sekspartners is hele grote onzin. Het zou wel zo kunnen komen dat je partner een SOA heeft, en jouw imuunsysteem dropt door besmetting. Ik kan geen andere bronnen vinden waarin onbeschermde seks wordt genoemd als directe mogelijke oorzaak en het lijkt me ook erg sterk. Nog sterker lijkt me, letterlijke genoemd, 'wisselende seks partners'. Een penis is een penis, dus of die wisselt of niet zal weinig uitmaken. Reactie infoteur, 25-06-2014
In het artikel staat niet dat onbeschermde seks of het hebben van wisselende partners baarmoederhalskanker veroorzaakt, maar het zijn risicofactoren. Ik zal uitleggen waarom dit zo is.

Bij ongeveer 95% van de gevallen van baarmoederhalskanker is er sprake van plaveiselcarcinomen, waarvan 99,7% wordt veroorzaakt door het Humaan Pappiloma Virus (HPV). HPV wordt vrijwel altijd overgedragen via geslachtsverkeer. Derhalve wordt het seksueel gedrag van de vrouw als een risicofactor voor baarmoederhalskanker gezien. Des te eerder vrouwen beginnen met seksuele geslachtsgemeenschap, des te groter de kans op baarmoederhalskanker. Dit komt doordat met meer mannen vrijen en vroeg beginnen met vrijen, de kans wordt verhoogd om een infectie op te lopen met een humaan papillomavirus (HPV) met een verhoogd risico. De kans op een infectie met HPV blijkt gerelateerd aan het aantal seksuele partners.

Ik heb het artikel aangevuld met een toelichting op de risicofactoren.

Sabrina, 16-04-2014 16:38 #2
Halo, ik heb een vraag
ik heb voor het eerst een uitstrijking gedaan, en de verpleegster zei me dat waarschijnlijk me baarmoederhals is ontstoken of de vagina is geirriteerd. 2 dagen daarvoor had ik wat bloedverlies tijdens het vrijen ondanks ik de pil gebruikt ( ik heb de pil na 3 jaren weer gebruikt ) zo kreeg ik door last van vaginale afscbeiding die wat rozig is of beetje bruin, ondanks ik de pil gebruikt. Ik heb pas na 2 weken een afspraak met de gynaecoloog. Ik zit vol twijfels en wil weten of er iets mis is met mijn gezondheid. Ik wil ook weten of stress ook een belangrijke rol kan spelen, want ik zit al een tijdej in een stress situatie. Voorheen toen ik de pil niet gebruikte had ik gewoon een regelmatige menstruatie cyclus. Ik voel geeen enkel pijnen of jeuk dus ik wil echt weten wat er aan de hand is, dit brengt mij in heel veel spanningen.

mvgr

sabrina

Diana, 13-09-2013 15:39 #1
Hallo,

ben niet iemand die gauw naar huisarts gaat. ben net 44 jaar en heb al 4 jaar last van een beetje bloed verlies bij slijm tijdens ovulatiedagen, het is dus altijd rond de 12e a 14 dag
omdat het zo regelmatig is en ik verder geen andere klachten heb denk ik dat dit gewoon bij mij hoort (lees wel vaker dat mensen wat beetje bloedverlies tijdens deze dagen). ik heb last van vaginisme dus ben ontzettend bang voor een uitstrijkje of naar dokter gaan. Het is echter niet veel dat ik verlies maar toch schrik je ieder maand terwijl je weet vandaag is de dag weer.

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Kanker, gezwellen en tumoren
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 3
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!