Een te nauwe vagina hoeft niet op vaginisme te wijzen

Sommige vrouwen zijn niet in staat tot geslachtelijke gemeenschap, omdat de opening naar de vagina te nauw is. De meest voorkomende, psychische, oorzaak hiervoor is vaginisme. Hierbij spant de vrouw de bekkenbodemspieren, die rond de vagina liggen, zo sterk aan, dat de opening te nauw wordt voor penetratie. Er kan echter ook een lichamelijke oorzaak zijn, waarbij de opening naar de vagina werkelijk te nauw is voor het inbrengen van een penis. Dit kan operatief verholpen worden.

Onmogelijke penetratie

Sommige vrouwen zijn niet in staat tot geslachtelijke gemeenschap, omdat de opening naar de vagina te nauw is voor penetratie van de penis. De oorzaak van een (te) nauwe vagina is vaak psychisch, maar kan ook lichamelijk zijn. De psychische oorzaak wordt vaginisme genoemd. In dit geval hoeft er fysiek niets aan de hand te zijn met de vagina of de opening daarheen.

Psychische oorzaak: Vaginisme

Er is sprake van vaginisme als de vrouw tijdens het vrijen onwillekeurig haar bekkenbodemspieren zo sterk aanspant dat de opening naar de vagina erg nauw wordt en de penis daardoor niet ingebracht kan worden. In sommige gevallen gebeurt het spannen al bij de gedachte aan penetratie, in andere alleen als de vagina wordt aangeraakt. Er zijn diverse soorten van vaginisme te onderscheiden.

• Apareunie - hierbij spannen de vrouwen alleen wanneer de penis de vagina nadert. De vingers van de vrouw zelf of van haar partner kunnen wel in de vagina gebracht worden.
• Compleet vaginisme - in dit geval kan niets naar binnen, geen vinger van de vrouw zelf, van haar partner of van een arts, ook geen tampon.
• Situatief vaginisme - hierbij spant de vrouw alleen in bijzondere gevallen, maar niet in andere. Bijvoorbeeld wel met haar man, maar niet met haar minnaar.
• Primair en secundair vaginisme - bij primair vaginisme is geslachtelijke gemeenschap nooit mogelijk geweest, bij secundair vaginisme wel.

Oorzaken voor vaginisme
Psychisch
In verreweg de meeste gevallen heeft vaginisme een psychische oorzaak. Deze kunnen zijn:

• Angst voor pijn, bijvoorbeeld veroorzaakt door een trauma (b.v. seksueel geweld) of een pijnlijke medische ingreep
• Angst om zwanger te worden
• Angst voor geslachtsziekten
• Bang voor de reacties van ouders of anderen
• Negatieve reacties van partner op vaginistische reacties die het vaginisme versterken

Lichamelijk
Soms heeft vaginisme een lichamelijke oorzaak. Er kan bijvoorbeeld een ontsteking in de vagina zitten, of het maagdenvlies is erg taai.

Het aanspannen van de bekkenbodemspieren kan ook af en toe gebeuren als een vrouw om de een of andere reden erg gespannen is. Zij mag dan niet vaginistisch genoemd worden. Vaginistisch is iemand pas als penetratie bij de gemeenschap onmogelijk is omdat zij systematisch bij elke benadering of aanraking van de vagina de bekkenbodemspieren aanspant. Dit aanspannen is een natuurlijke, onwillekeurige lichaamsreactie op pijngevoel of angst voor pijn en kan bij herhaling leiden tot een reflex. Aangezien een reflex een lichaamsreacties is buiten de wil om, kan de vrouw die niet tegenhouden, hoe goed ze haar best ook doet.

Lichamelijke oorzaak: Een te nauwe opening naar de vagina

Soms is er geen sprake van vaginisme, dus het onwillekeurig aanspannen van de bekkenbodemspieren, maar kan penetratie niet gebeuren, omdat de opening naar de vagina werkelijk te nauw is. Helaas wordt dit niet altijd herkend, ook niet bij onderzoek door de huisarts/gynaecoloog. Daardoor wordt al snel geoordeeld dat de vrouw vaginistisch is. De partner, echter, kan soms voelen dat de vrouw haar bekkenbodemspieren niet strak aanspant en dat "iets" zijn penis tegenhoudt als hij probeert te penetreren. Het is daarom van belang dat hij meegaat naar de huisarts/gynaecoloog om dit te vertellen.

Behandeling

Vaginisme
De behandeling van vaginisme verloopt op twee manieren, die naast elkaar worden uitgevoerd:

• Gesprekken met een seksuoloog of psycholoog om de diepergelegen oorzaken van de vaginistische reactie uit te vinden.
• Leren ontspannen van de bekkenbodemspieren door stapsgewijze oefeningen

Te nauwe opening naar de vagina
Dit probleem is operatief te verhelpen, d.m.v. een zogenaamde introïtusplastiek, ook wel verwijdingsplastiek genoemd. Dit is een kleine ingreep die ongeveer een kwartier duurt en waarvoor iemand niet hoeft te worden opgenomen. Voor de verdoving kan men kiezen uit een ruggeprik of narcose. Sommige vrouwen kunnen napijn krijgen, anderen krijgen dat niet. Na ongeveer drie weken is de wond meestal goed genezen en kan voorzichtig met geslachtelijke gemeenschap begonnen worden.

Opmerking

Er wordt wel gedacht dat vaginistische vrouwen geen zin zouden hebben in seks. Dit is een misvatting: deze vrouwen hebben vaak juist wel zin, maar het lukt niet.