Depressie; niet direct antidepressiva

Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en het Kwaliteits Instituut voor de Gezondheidszorg (CBO) zijn beiden van mening dat bij de eerste vorm van milde depressie de huisarts niet direct voor medicatie moet kiezen. De keuze voor medicatie is van belang wanneer de klachten enige maanden volhouden.

De eerste stappen bij lichte depressie

Veel huisartsen grijpen bij milde depressie systematisch naar medicatie. Echter in veel gevallen zal een keuze voor psychotherapie beter zijn. Echter is het probleem voor de keuze van psychotherapie niet goed toegankelijk is. De psychotherapie is vaak te duur of er zijn te veel wachttijden. Daarbij wordt ook van de huisarts gevraagd om de patiënt regelmatig te zijn om te kunnen beoordelen of het ziektebeeld verslechterd, en of de klachten van chronische aard zijn.
Wanneer er al enige maanden een milde vorm van depressie aanwezig is of bij patiënten met een matige of ernstige depressie is een directe behandeling noodzakelijk.

Werkt psychotherapie?

Bij psychotherapie worden over het algemeen de depressieve klachten minder. Helaas heeft psychotherapie minder snel effect. Indien psychotherapie goed wordt uitgevoerd is de kans dat de depressie terugkomt nihil. De nadelen van psychotherapie is dat deze therapie confronterend kan zijn en indien de psychotherapie te vroeg stopt is er kans op het terugkomen van de depressie.

Werkt medicatie

Bij minder dan de helft werkt medicatie en duurt het vaak twee weken of zelfs langer wanneer met er effect van merkt
Als men medicatie gebruikt kunnen de klachten toenemen in het begin van de behandeling. Vooral in de eerste weken kan men nare en ernstige bijwerkingen ervaren. Bij sommige antidepressiva kan de patiënt ook lichamelijke klachten krijgen met name in combinatie met andere medicijnen. Het nadeel van medicatie is dat het stoppen vaak moeilijker is. Bijvoorbeeld kan men onthoudingsverschijnselen krijgen en indien de onderliggende problemen niet worden aangepakt zal de kans er zijn om weer opnieuw depressief te raken.

Acute medicatie

Aanbevolen wordt als eerste keuze een SSRI gesteld. De omdat de SSRI's even doeltreffend zijn als tricyclische antidepressiva. Toch wordt de huisarts vaak in de keuze gelaten tussen SSRI of een tricyclisch of aanverwant antidepressiva. Dit is vooral afhankelijk van de andere aandoeningen, contra-indicaties, ongewenste bijwerkingen, eerdere ervaringen maar ook de voorkeur van de patiënt. Een reden van de keuze voor een SSRI is dat een overdosis tricyclische antidepressiva veel gevaarlijker is. Echter worden bij SSRI´s ongewenste effecten zoals diarree en misselijkheid en angst, slapeloosheid en hoofdpijn vaker gemeld.

Stoppen van medicatie

Na de acute periode zal de patiënt nog zo´n vier á zes weken het geneesmiddel moeten gebruiken om het resultaat te kunnen beoordelen. Om de kans op een hernieuwde depressie te halveren zal bij de patienten die goed reageren op de antidepressiva nog zes maanden te worden voorgezet. Geadviseerd wordt om de dosis medicatie voort te gaan die gelijk is aan de dosis in het begin van de acute periode. Het stoppen zal daarna over een periode van tenminste 6 á 8 weken moeten worden afgebouwd. Bij plotseling stoppen van de medicatie kunnen er ontwenningsverschijnselen voordoen en kan men terugvallen in depressie.