Wat je moet weten over depersonalisatie

Depersonalisatie is een ervaring die moeilijk te verklaren is. Het is een benaming voor een vreemd, wazig en griezelig gevoel van onwerkelijkheid. Veel mensen voelen zich los van hun lichaam en de wereld om hen heen. In de meeste gevallen duurt het depersonaliseren nooit lang, meestal enkele seconden of minuten. Bij sommige mensen pakt dit anders uit en is het gevoel van onwerkelijkheid dagenlang of zelf jarenlang onderdeel van hun bestaan. Depersonalisatie is een bewuste ervaring waarin een persoon zichzelf of zijn eigen lichaam als vreemd, niet vertrouwd of onecht ervaart. Veel mensen beschrijven deze ervaring als: angstaanjagend, het idee hebben dat je niet echt leeft, levend dood zijn, leven als een automaat, vervreemd zijn van je eigen lichaam en je gevoelens, denken dat je gek wordt, toeschouwer van jezelf zijn, jezelf horen praten alsof je iemand anders bent of jezelf nauwelijks herkennen in de spiegel.

Depersonalisatie, waarbij het geen onderdeel is van een psychische stoornis, komt in de meeste gevallen voor bij mannen tussen de 30 en 40 jaar met een hoge opleiding. Vaak is de oorzaak een te stressvol zakelijk bestaan i.c.m eenzaamheid in de privesfeer.¹

Geen stoornis

Depersonalisatie treedt over het algemeen op tijdens angstaanvallen, hyperventilatieaanvallen en in tijden van uitputting en stress. Depersonalisatie staat bij de meeste mensen los van psychische problematiek of het feit dat je psychotisch bent. Het is dus geen stoornis dat op zichzelf staat. Het heeft dus ook niets te maken met wanen die bij bepaalde stoornissen voorkomen.

Wel is het zo dat ongeveer 40% van opgenomen psychiatrische patiënten en één op de drie mensen met een posttraumatische stress-stoornis geven aan last te hebben van depersonalisatie. Het is dus vaak wel een van de klachten bij specifieke stoornissen.Depersonaliseren komt ook voor bij mensen die veel alcohol en drugs gebruiken, bij mensen met een depressie en bij het borderline syndroom. Ook kan depersonalisatie een bijwerking zijn van het gebruiken van bepaalde medicatie waaronder Citalopram en Buspiron.

Pathologie

Depersonaliseren wordt pas pathologisch beschouwd als de episodes regelmatig voorkomen, lang aanhouden en in zeker mate verontrustend zijn. Als het depersonaliseren het werk of de studie aantast of de interactie met andere mensen verstoort, is het raadzaam om een arts of psycholoog te waarschuwen.

Vitamine B12 tekort

Depersonalisatie kan ook onderdeel zijn van een vitamine B12 tekort. Bij een bloedwaarde onder de 250 pmol/l (picomol per liter) kan het depersonaliseren zonder enige psychische aanleiding voorkomen. Als je dus het idee hebt af en toe te depersonaliseren en er is geen sprake van psychische problematiek dan adviseer ik je om via je huisarts bloed af te laten nemen. Mogelijk heb je een vitamine B12 tekort.

Men spreekt over een vitamine B12 tekort als je bloedwaarde onder de 200 pmol/l ligt, hoewel veel huisartsen een lagere waarde hanteren. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen al last kunnen krijgen bij waarden onder de 300 pmol/l.