Emetofobie: extreme angst voor overgeven (braken)

Iedereen heeft wel eens overgegeven in zijn leven. Niemand vindt dit prettig op het moment dat dit gebeurt, maar de meeste mensen staan er naderhand verder niet meer bij stil. Er zijn echter mensen met grote angst om te moeten overgeven, zo groot dat die is uitgegroeid tot een fobie: dit wordt emotofobie genoemd. Het beheerst het hele leven van mensen die hiermee te maken hebben. Wat is emotofobie precies, hoe ontstaat deze fobie en wat kan eraan gedaan worden?

Wat is emetofobie?

Emetofobie betekent een fobie, dus een extreme angst om te moeten overgeven ofwel braken, kotsen. Ook zijn lijders hieraan vaak bang voor het zien braken door andere mensen. Emetofobie staat op de zevende plaats in de top tien van fobieën, over de hele wereld gezien. Toch is deze fobie relatief onbekend. In Nederland en België samen lijden er tenminste 115.000 mensen aan, en meestal gaat het om (jonge) vrouwen (90%). Omdat deze aandoening in het algemeen niet zo bekend is denken mensen met angst om te braken vaak dat zij de enige zijn, en durven het niet te vertellen aan hun omgeving. Ook medici zoals huisartsen herkennen deze fobie vaak niet.

Wat voor verschijnselen ontstaan door emetofobie?

Zoals bij een fobie het geval is doen mensen er alles aan om datgene waar ze angstig voor zijn uit de weg te gaan. Dat betekent voor mensen die lijden aan emetofobie dat zij alle situaties waarin ze zelf kunnen gaan overgeven of dat eventueel anderen kunnen zien doen vermijden. Dat betekent dat ze het volgende gedrag kunnen vertonen/hebben:

• Voedsel dat ze als een risico beschouwen om te gaan overgeven niet eten
• Niet naar cafés, feesten e.d. gaan waar dronken mensen kunnen zijn, die kunnen gaan overgeven
• Zelf ook geen alcohol drinken om die reden
• Paniekaanvallen, straatvrees: niet uit eten gaan of naar een winkel durven
• Smetvrees, en daardoor overdreven hygiënisch zijn, bang om bijvoorbeeld buikgriep te krijgen
• Om dezelfde reden voedsel vaak weggooien, uit angst dat het bedorven is
• Afvallen vanwege nauwelijks eten of eenzijdig voedingspatroon
• Maag-darmstoornissen en zich steeds misselijk voelen
• Niet reizen vanwege de kans op reisziekte

De gevolgen van emetofobie

Als gevolg van deze fobie gaan mensen hun leven aanpassen en dat gaat heel ver. Mensen die hieraan lijden zijn vaak bang dat ze niet tijdig weg kunnen als ze zouden kunnen gaan overgeven. Ze zijn dus erg veel energie kwijt met zich constant afvragen of de keuzes die ze maken wel veilig zijn. Waar gaan ze heen? Wat gaan ze eten? Maar bijvoorbeeld ook: wat voor beroep kan ik uitoefenen? Niet zwanger willen worden vanwege de kans op ochtendmisselijkheid. De angst voor overgeven, het zien overgeven of het mogelijke contact met braaksel bepaalt hun hele leven. Als emetofoben zichzelf dwingen om zich in bepaalde 'gevaarlijke' situaties te begeven kunnen ze in paniek misselijk van angst worden, waarna ze bevestigd worden in hun angst voor misselijkheid. Een vicieuze cirkel dus.

Het ontstaan en de instandhouding emetofobie

Bij lijders aan emetofobie is ooit overgeven met angst gekoppeld geraakt. Dat is dan naar aanleiding van een traumatisch voorval in hun kindertijd gebeurd. Daarna zijn ze de kans op overgeven gaan vermijden vanwege een lichte angst. De angst wordt daarna alleen maar groter, tot een extreme angst, dus een fobie is ontstaan. Hoewel hun leven in het teken van misselijk zijn en de angst voor overgeven staat hebben deze mensen vaak ironisch genoeg al jarenlang niet meer overgegeven.

Waaruit bestaat de behandeling van emetofobie?

Emetofobie kan worden behandeld met cognitieve gedragstherapie, soms in combinatie met medicijnen zoals antidepressiva of kalmerende middelen. Eerst moet via gesprekken duidelijk worden waar de angst voor overgeven vandaan komt: waaruit de fobie is ontstaan en hoe die vervolgens in stand wordt gehouden. Staat de fobie bijvoorbeeld symbool voor andere problemen? Voordat er daadwerkelijk wordt behandeld wordt eerst een behandelplan gemaakt.

Een andere therapie die wordt toegepast is de zogenaamde exposure, waarbij iemand stapsgewijs, in een veilige omgeving wordt blootgesteld aan datgene dat de angst oproept, zodat deze stapje voor stapje beheersbaar kan worden gemaakt. In dit geval kan het gaan om foto's en filmpjes van overgevende mensen, waarbij het getoonde steeds 'erger' wordt.
Er zijn ook nog andere mogelijkheden zoals hypnotherapie of ontspanningstherapie. Vaak zal er in de praktijk een combinatie worden toegepast. In ieder geval is het nodig om de confrontatie met de angst aan te gaan om er van af te raken.

Informatie over emetofobie

Er is een vereniging die zich bezig houdt met alles wat met emetofobie te maken heeft. Die organiseert ook elk jaar een infodag, met als doel het verkrijgen van informatie en contact tussen lotgenoten. Dit jaar is deze dag gepland op zaterdag 25 september in Driebergen.

Stichting Emetofobie