Tenenlopen bij kinderen

Sommige kinderen lopen op hun tenen. Dit kan continu zijn of een gedeelte van de tijd dat ze lopen. De oorzaak van het op de tenenlopen is vaak onbekend. Wel is er een verband met het familiair voorkomen van tenenlopen. Een verkorte achillespees kan daarnaast ook bijdragen aan het ontstaan van tenenlopen. In de meeste gevallen is het een variant van de normale ontwikkeling van het onafhankelijk lopen. Bij de meeste kinderen die op hun tenen lopen, zie je een normaal looppatroon ontstaan voor

Wat zijn tenenlopers?

Wanneer er geen onderliggende oorzaak is voor het persisterend (aanhoudend) lopen op de tenen, spreekt men van habitueel teenlopen. Kinderen die nog maar net lopen, kunnen in deze eerste fase van de ontwikkeling van het onafhankelijk lopen, op de tenen lopen. Dit is dan meestal de eerste 3-6 maanden dat een kind loopt. Dit verschijnsel kan beschouwd worden als een normale variant van het looppatroon. Wanneer kinderen aanhoudend op hun tenen blijven lopen na de leeftijd van twee jaar en dit ook meer dan 50% van de looptijd doen, spreekt men van idiopathisch lopen op de tenen. Het idiopathisch lopen op de tenen, wordt beschouwd als afwijkend.

Wat is de oorzaak van het lopen op de tenen?

Hoe het idiopathisch lopen op de tenen precies ontstaat, is niet duidelijk. Wat men wel weet is, dat er verschillende factoren zijn die een bijdrage kunnen leveren aan het ontstaan van idiopathisch tenenlopen. Zo kan een verkorte achillespees in enkele gevallen het tenenlopen (mede) veroorzaken. Wanneer kinderen gedurende een langere tijd op de tenen lopen, kan dit tevens een verkorting van de achillespees veroorzaken en een verminderde dorsaalflexie van de enkel (het naar boven bewegen van de voet in het enkelgewricht). Dit zorgt voor een vermindering van de mobiliteit in de enkel, wat op zijn beurt weer kan bijdragen aan het in stand houden van het tenenlopen. Daarnaast is er een verband met het familiair voorkomen van tenenlopen. Wanneer het lopen op de tenen voorkomt in de familie, komt dit vooral tot uiting bij jongens. Andere factoren die een bijdrage kunnen leveren aan het ontstaan van tenenlopen, zijn omgevingsfactoren. Men kan dan denken aan kinderen die (letterlijk) op de tenen gaan lopen doordat er in de omgeving van het kind hoge eisen gesteld worden aan het kind. Een andere belangrijke factor uit de omgeving kan het gebruik van loopstoeltjes zijn. Het gebruik van loopstoeltjes zou het ontstaan van tenenlopen kunnen stimuleren.

Tenenlopen als gevolg van een aandoening

Er zijn een aantal aandoeningen waarbij het lopen op de tenen kan voorkomen. Dit is het geval bij een aantal orthopedische aandoeningen. Men kan hierbij bijvoorbeeld denken aan een klompvoet of een spitsvoet. Daarnaast zijn er ook een aantal neurologische aandoeningen te noemen waarbij het lopen op de tenen voor kan komen, zoals bijvoorbeeld de ziekte van Duchenne en een milde spastische diplegie (een dubbelzijdige verlamming). Kinderen kunnen ook op de tenen lopen bij ontwikkelings- en gedragsstoornissen, te denken aan autisme of retardatie (geestelijke achterstand).

Het beloop bij tenenlopen

De meeste kinderen die op hun tenen lopen, kunnen op verzoek wel de hiel goed naar de grond brengen. Ze kunnen vaak ook een normaal afwikkelingspatroon laten zien van de voeten bij het lopen. Om dit te laten zien, moeten ze echter vaak goed hun best doen. Je ziet dan dat wanneer deze kinderen weer afgeleid zijn, ze weer op hun tenen gaan lopen. Wanneer er bij kinderen die habitueel op de tenen lopen geen beperkingen worden gevonden in de dorsaalflexie van het enkelgewricht, zie je bij de meeste een normaal looppatroon ontstaan in de loop dan de tijd. Het ontstaan van een normaal looppatroon kan afgewacht worden tot de leeftijd van 3 jaar. In de meeste gevallen zal er een normaal looppatroon ontstaan zijn voor het derde levensjaar.

Behandeling

Kinderen die na de leeftijd van 3 jaar nog op de tenen lopen, kunnen verwezen worden naar een kinderfysiotherapeut. Bij het verwijzen van kinderen naar een kinderfysiotherapeut, is het ook belangrijk te kijken of er wel of geen functionele problemen aanwezig zijn, zoals het vaak vallen van een kind. Wanneer de behandeling bij een kinderfysiotherapeut onvoldoende progressie laat zien, of wanneer er bij het lichamelijke onderzoek orthopedische afwijkingen worden gevonden, wordt een kind verwezen naar een kinderorthopeed. Bij aanwijzingen voor een neurologische afwijking kan een kind naar een kinderneuroloog worden verwezen.