Prikkelbare darm syndroom (PDS) behandeling: dieet, voeding

Prikkelbare darm syndroom (PDS) behandeling: dieet, voeding. Veel mensen met het prikkelbare darm syndroom (PDS) ervaren dat het eten van voedsel klachten kan geven zoals buikpijn, verstopping, diarree (of in sommige gevallen afwisselende perioden van obstipatie en diarree), en een opgeblazen gevoel. Het maken van aanpassingen in het dieet kan verlichting van de klachten geven. Blijven de klachten bestaan, dan is het verstandig hierover met de huisarts en diëtist te overleggen.

Prikkelbare darmsyndroom, spastische darm: dieet en voeding

• Prikkelbare darm syndroom en voeding
• Voedingsadviezen prikkelbare darm syndroom

Prikkelbare darm syndroom en voeding

Het prikkelbare darm syndroom staat ook wel bekend als 'spastisch colon', ‘spastische darm’ of 'Irritable Bowel Syndrome (IBS). Het prikkelbare darmsyndroom is een aandoening van de darmen, met kenmerkende symptomen als verstopping, pijnloze diarree of afwisselend diarree en verstopping. Voorts kan de patiënt last hebben van gasvorming in de darmen, voortdurende aandrang, buikpijn en een opgezette buik na de maaltijd. De klachten kunnen variëren in intensiteit en soms wat naar de achtergrond verdwijnen. PDS kan de levenskwaliteit van getroffenen aanzienlijk aantasten.

Het is nog niet duidelijk wat de oorzaak van de aandoening is. Er is geen relatie aangetoond met voedselovergevoeligheid. Bepaalde voedingsmiddelen, een onregelmatig leven, te weinig lichaamsbeweging, aanhoudende stress, hormonale veranderingen, en sommige antibiotica kunnen een rol spelen bij het ontstaan of verergeren van PDS.

Veel mensen met het prikkelbare darm syndroom (PDS) ervaren dat het eten van voedsel klachten geeft zoals buikpijn, verstopping, diarree (of in sommige gevallen afwisselende perioden van obstipatie en diarree), en een opgeblazen gevoel. Het maken van aanpassingen in het dieet kan verlichting van de klachten geven.

Voedingsadviezen prikkelbare darm syndroom

Allereerst is het van belang dat mensen met PDS gezond eten. Daarbij kunnen de 5 regels van de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum behulpzaam zijn:

1. Eet gevarieerd.
2. Eet niet te veel en beweeg.
3. Gebruik minder verzadigd vet.
4. Eet volop groente, fruit en brood
5. Ga veilig met voedsel om.

Door gevarieerd te eten, is de kans het grootst dat het lichaam alle voedingsstoffen binnenkrijgt die nodig zijn om het lichaam gezond te houden.

Een eetdagboek opzetten
PDS is een chronische en lastig te behandelen aandoening, maar met de juiste voeding kan de patiënt de klachten voor een groot gedeelte terugdringen. Het is allereerst van belang na te gaan welke producten en voedingsmiddelen de patiënt last bezorgen. Dit verschilt van persoon tot persoon. Ook hangt het af van de hoeveelheid. Door elke dag nauwkeurig te noteren wat men heeft gegeten en hoeveel men heeft gegeten en welke klachten en symptomen men eventueel heeft gehad, kan men nauwkeurig in kaart brengen welke producten klachten veroorzaken.

Vaak wordt een patiënt zich pas bewust van zijn voedingspatroon door het invullen en nalezen van zo’n voedingsdagboek. Zo kan de patiënt misschien voor het eerst gaan inzien dat hij ‘s ochtends vaak het ontbijt overslaat en op de nuchtere maag koffie drinkt en relatief weinig groenten en fruit eet en ondanks zijn winderigheid naar koolzuurhoudende dranken grijpt.

Voedingsmiddelen die klachten zoals winderigheid kunnen veroorzaken
De patiënt moet er wel voor zorgen dat hij voldoende groente en fruit blijft eten. Dit is niet alleen gezond, maar deze bevatten ook oplosbare voedingsvezels welke belangrijk zijn voor een optimale werking van de maag en darmen (zie onder). Voorbeelden van voedingsmiddelen die klachten kunnen geven, doordat ze winderigheid kunnen bevorderen, zijn:

• koolsoorten (uitgezonderd bloemkool en broccoli);
• prei en ui;
• peulvruchten (zoals linzen, bruine bonen, witte bonen en kapucijners);
• onrijp fruit;
• koolzuurhoudende dranken;
• bier;
• versgebakken brood;
• grof volkorenbrood;
• koffie;
• chocolade;
• vet gebak;
• suikerrijke producten;
• kunstmatige zoetstoffen en suikervervangers zoals sorbitol en xylitol.

Psyllium en tarwezemelen
Dr. C.J. Bijkerk promoveerde in 2008 op het prikkelbare darm syndroom in de huisartsenpraktijk.¹ Hij heeft uitgebreid onderzoek verricht naar de gezondheidseffecten van oplosbare en onoplosbare vezels op PDS. Onoplosbare vezels komen vooral voor in graanproducten, zoals tarwezemelen in volkorenbrood, muesli en havermout en oplosbare vezels worden vooral aangetroffen in groenten, fruit en peulvruchten. 275 PDS-patiënten tussen de 18 en 65 jaar deden mee aan het onderzoek. Zij werden gedurende twaalf weken behandeld met psyllium, tarwezemelen of een placebo (rijstebloem). Psylliumvezels zijn vezels die afkomstig zijn van de vlozaad plant (Plantago ovata). De patiënten kregen deze supplementen door de voeding en ze moesten daarbij voldoende vocht drinken. Hun voeding bleef verder ongewijzigd.

De uitkomst van het onderzoek was dat psyllium de klachten significant deed afnemen. Bovendien bleek dat tarwezemelen helemaal niet effectief waren, zoals lange tijd werd gedacht. 40% van de patiënten haakte af, omdat ze de tarwezemelen slecht verdroegen of zelfs meer klachten kregen dan daarvoor. Dit onderzoek wijst uit dat PDS-patiënten er verstandig aan doen psyllium te gebruiken en terughoudend te zijn met tarwezemelen. Onoplosbare vezels worden in de darm niet verteerd en houden water vast. Bij gezonde mensen die geen last hebben van PDS dragen deze vezels bij aan een goede stoelgang. Maar bij mensen met PDS leiden ze tot overprikkeleing van de darmen. PDS-patiënten zijn juist gebaat bij oplosbare vezels (uit groente, fruit of psyllium). Meer groente en fruit en het gebruik van psyllium is daarom aan te bevelen. Deze in water oplosbare vezels verbeteren de darmfunctie van mensen met PDS.

Overige voedingsadviezen
Andere (voedings)adviezen zijn:

• Drink veel, minimaal twee liter per dag;
• Veelvuldig gebruik van koffie, thee en alcoholische dranken kan bij PDS-patiënten de darmklachten verergeren.
• Stop met roken, aangezien nicotine een PDS-trigger is;
• Gebruik dagelijks niet meer dan 80 gram vet;
• Eet niet te heet en niet te koud;
• Vermijd sterk gekruid eten;
• Vermijd fast food;
• Probeer vijf kleine maaltijden per dag te nemen in plaats van de gebruikelijke drie grote, zodat het spijsverteringskanaal met geringe hoeveelheden te doen heeft;
• Neem dagelijks voldoende lichaamsbeweging. Bewegen heeft een goede uitwerking op de darm;
• Eet langzaam, kauw het eten goed en nuttig de maaltijden in een rustige, ontspannen omgeving (niet achter uw bureau op het werk);
• Vermijd stress en leer adequaat omgaan met stress.

Blijven de klachten bestaan, dan is het verstandig hierover met de huisarts en diëtist te overleggen.

Klik hier voor een artikelenreeks over prikkelbare darm syndroom en klik hier voor nen artikelenserie over allerlei darmaandoeningen.

Noot

1. Bijkerk, C.J. Irritable bowel syndrome in primary care. Proefschrift. Universiteit Utrecht, 2008.

Lees verder

• Prikkelbare darm syndroom: symptomen, klachten & behandeling
• PDS: buikpijn, opgeblazen gevoel, slijm bij ontlasting, pijn
• Darm-aandoeningen & darmproblemen: malabsorptie, PDS
• Dikke darmkanker & endeldarm kanker symptomen en behandeling
• Obstipatie, symptomen verstopping: buikpijn opgezwollen buik