Pityriasis lichenoides: schilferige bobbeltjes, vlekken huid

Pityriasis lichenoides is een zeldzame huidaandoening van onbekende oorzaak. De aandoening kan variëren van een relatief milde chronische vorm naar een meer ernstige acute uitbarsting. De milde chronische vorm staat bekend als 'pityriasis lichenoides chronica' (PLC) en wordt gekenmerkt door de geleidelijke ontwikkeling van symptoomloze, kleine, schilferende papels die spontaan verdwijnen na enkele weken. De acute variant geeft meer en ernstiger klachten.

Pityriasis lichenoides

• Wat is pityriasis lichenoides?
• Oorzaak pityriasis lichenoides
• Symptomen pityriasis lichenoides
• Diagnose en behandeling pityriasis lichenoides

Wat is pityriasis lichenoides?

Pityriasis lichenoides is een zeldzame, onschuldige huidaandoening of huidreactie, waarvan de etiologie onduidelijk is. Er worden twee verschillende typen onderscheiden:

• de acute variant: pityriasis lichenoides et varioliformis acuta, PLEVA; en
• de chronische variant: pityriasis lichenoides chronica, PLC.

Qua verschijningsvorm kan de aandoening verward worden met:

• Waterpokken;
• Het syndroom van Gianotti-Crosti;
• Lichen Planus;
• Pityriasis rosea;
• Psoriasis guttata.

Oorzaak pityriasis lichenoides

Pityriasis lichenoides komt het meest voor zij adolescenten en jongvolwassenen. De aandoening manifesteert zich meestal vóór de leeftijd van 30 jaar. Het lijkt iets vaker voor te komen bij mannen. Het komt zelden voor bij baby's en bij oudere mensen. De oorzaak van pityriasis lichenoides is nog niet bekend. Er bestaan drie belangrijke theorieën:

• Een ontstekingsreactie veroorzaakt door bacteriële en virale ziekteverwekkers, zoals Toxoplasma gondii, Epstein-Barr virus (EBV, veroorzaakt o.a. ziekte van Pfeiffer), HIV, Cytomegalovirus (CMV, ook wel cytomegalievirus), Parvovirus (vijfde ziekte), Staphylococcus aureus en groep A beta-hemolytische streptokokken.
• Een relatief goedaardige vorm van T-cel lymfoproliferatieve aandoening.
• Een immuuncomplex-gemedieerde allergische vasculitis (vasculitis is een ontsteking van de bloedvaten).

In de meeste gevallen is er geen oorzakelijke factor vast te stellen. Aangenomen wordt dat de aandoening niet besmettelijk is.

Symptomen pityriasis lichenoides

Symptomen pityriasis lichenoides chronica (PLC)
Bij PLC verschijnen in de loop van enkele dagen, weken of maanden rode of roodbruine, vlakke bobbeltjes (papels) of vlekken met schilfering. De schilfering is vrij vast aan de huid en vindt centraal op de plekjes plaats. Soms gaat dit gepaard met (milde) jeuk. PLC doet zich het meestal voor op de romp, billen, armen en benen, maar het kan ook optreden op de handen, voeten, gezicht en de hoofdhuid. Gewoonlijk verdwijnen de plekken spontaan binnen 6-8 weken, maar hardnekkiger gevallen met exacerbaties kunnen voorkomen.

Symptomen pityriasis lichenoides et varioliformis acuta (PLEVA)
Deze vorm van pityriasis lichenoides wordt gekenmerkt door rode vlekken, die snel evolueren naar schilferende papels van 5-15 mm in diameter, waar een puskop op kan ontstaan. Als deze puskoppen open gaan of opengekrabd worden, ontstaan kleine wondjes waar een roodbruin of zwart bloedkorstje op verschijnt, wat een pokdalig litteken kan achterlaten. De ziekte kan gepaard gaan met koorts en algehele malaise.

Diagnose en behandeling pityriasis lichenoides

Door middel van een huidbiopsie wordt de diagnose gesteld. Als de uitslag geen klachten veroorzaakt, is behandeling niet nodig en kan een afwachtend beleid worden overwogen. In gevallen waarin behandeling nodig is, zijn er verschillende therapieën beschikbaar. De huidige behandelingen zijn:

• Blootstelling aan zonlicht kan helpen om de laesies 'op te lossen', maar zonnebrand moeten worden vermeden. Vraag de huisarts om advies.
• Bij jeuk kunnen lokale middelen ingezet worden, zoals een corticosteroïdcrème of calcineurine-remmers zoals tacrolimus zalf.
• Bij uitgebreide pityriasis lichenoides kan UVB lichttherapie uitkomst bieden.
• Orale ontstekingsremmende antibiotica. De meest gebruikte antibiotica zijn tetracycline en doxycycline. Deze antibiotica worden gebruikt om zowel PLC als PLEVA te behandelen.
• Slechts in bij zeer ernstige en hardnekkige pityriasis lichenoides worden zwaardere behandelingen ingezet, zoals prednison, ciclosporine en methotrexaat..

Lees verder

• Huiduitslag: rode vlekken huid baby, kind, volwassene & jeuk
• Jeukende huid of jeuk aan de huid: plaatselijk, hele lichaam
• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid