Coeliakie: oorzaken, symptomen & glutenvrij dieet

Coeliakie is een intolerantie voor gluten. Mensen die lijden aan coeliakie, kunnen gluten niet verdragen. Zij moeten hun leven lang een glutenvrij dieet volgen. Maar wat zijn gluten eigenlijk? Wat is coeliakie? Wat zijn de oorzaken en symptomen van coeliakie? Hoe kun je leven met een glutenvrij dieet?

Wat is coeliakie?

Coeliakie is een intolerantie voor gluten. Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Daarnaast is haver vaak “besmet” met tarwe en bevat daarom gluten. Voedsel dat gluten bevat, heeft tot gevolg dat er beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm optreedt bij mensen met coeliakie. Als de patiënt zich niet aan zijn dieet houdt, kan dit ernstige gevolgen hebben.

De darmvlokken gaan namelijk kapot als ze regelmatig met gluten in aanraking komen. De darmwand kan ernstig beschadigd worden, voedingsstoffen worden minder goed opgenomen en er kunnen allerlei klachten ontstaan.

Hoeveel mensen hebben coeliakie?

Coeliakie is de meest voorkomende voedselintolgerantie in de westerse wereld. Naar schatting telt Nederland 80.000 tot 160.000 mensen met coeliakie, bij wie velen de diagnose nog niet is gesteld.

Oorzaken coeliakie

De oorzaak van coeliakie zijn nog onbekend. Waarschijnlijk wordt coeliakie veroorzaakt door een combinatie van genetische en omgevingsfactoren. Coeliakie is dan ook erfelijk. Familieleden van mensen met coeliakie hebben 10% meer kans om deze aandoening ook te krijgen.

Symptomen van coeliakie

De symptomen kunnen heel verschillend zijn. Sommigen hebben hevige buikkrampen en vallen kilo’s af, terwijl anderen last hebben van een opgezette buik. De volgende symptomen kunnen duiden op coeliakie. Deze symptomen treden ook op als de darmwand opnieuw wordt beschadigd door het nuttigen van voedsel dat gluten bevat.

• Aanhoudende diarree
• Stinkende, vettige ontlasting
• Een opgezette buik
• Buikpijn
• Braken
• Verminderde eetlust
• Verstopping

De symptomen die op de lange termijn optreden, zijn de volgende:

• Gewichtsverlies/ondergewicht
• Vermoeidheid
• Depressiviteit
• Dunne armen en benen
• Groeiachterstand bij kinderen
• Humeurigheid
• Algeheel gevoel van ziek zijn
• Osteoporose (botontkalking)

Glutenvrij dieet volgen

De enige behandeling voor coeliakie is het levenslang volgen van een glutenvrij dieet. De klachten verdwijnen binnen enkele weken of maanden en de darm herstelt zich. Het glutenvrije dieet wordt echter vaak ervaren als een belasting. Veel voedingsmiddelen worden van het menu geschrapt. Brood, koekjes, chips, bladerdeeg, deegwaren zoals spaghetti en macaroni, maar ook bepaalde soorten ijs, chocolade en snoep. Er komen steeds meer glutenvrije producten op de markt. Ook supermarkten breiden het assortiment langzamerhand uit, omdat de ziekte coeliakie meer bekendheid heeft gekregen en steeds vaker voorkomt.