Oppervlakkige en diepe brandwonden

Er zijn verschillende soorten brandwonden. Brandwonden worden onderverdeeld in eerstegraads brandwonden, tweedegraads brandwonden en derdegraads brandwonden. Brandwonden kunnen daarnaast onderverdeelt worden in oppervlakkige brandwonden en diepe brandwonden. Onder de oppervlakkige brandwonden verstaat men eerstegraads brandwonden en ondiepe tweedegraads brandwonden. De diepe brandwonden zijn de diepe tweedegraads brandwonden en de derdegraads brandwonden.

Verschillende soorten brandwonden

Zoals hierboven al genoemd zijn er verschillende soorten brandwonden die verschillen in ernst en daarmee ook met de prognose en behandeling.
Hieronder staat een overzicht met de betekenis van de verschillende soorten oppervlakkige brandwonden:

• Eerstegraads brandwond; hierbij is alleen de epidermis (dit is de opperhuid=de buitenste huidlaag) aangetast. Bij eerstegraads brandwonden is de huid alleen rood verkleurt. De huid is droog en pijnlijk en kan opgezwollen zijn. Er is bij deze soort brandwond sprake van een ontstekingsreactie van de huid. Na enkele dagen zijn de klachten van een eerstegraads brandwond meestal verdwenen. De meeste voorkomende oorzaak van een eerstegraads brandwond is verbranding door de zon.
• Ondiepe tweedegraads brandwonden; hierbij is er minimaal verlies van de dermis (dit is de lederhuid=een laag bindweefsel onder de epidermis). De huid is rozerood verkleurt, nat en er kan sprake van blaarvorming zijn. De huid voelt pijnlijk aan.

De diepere brandwonden bestaan uit:

• Diepere tweedegraads brandwonden; hierbij zijn alleen de dieper gelegen structuren van de dermis nog intact en ziet men een verkleuring van de huid die afwisselend wasachtig wit en rood is. Daarnaast is de huid nat en voelt zeer pijnlijk aan.
• Derdegraads brandwonden; hierbij is er een totale beschadiging van de dermis tot de subcutis (bindweefsellaag welke zich direct onder de huid bevindt). De huid is hierbij witgeel tot bruingeel verkleurd. De huid voelt op de plek van de verbranding droog en leerachtig aan. Juist bij deze ernstigste vorm van verbranding is de huid nauwelijks pijnlijk. Dit komt omdat de zenuwen van de huid beschadigd zijn door de verbranding.

Oorzaken van brandwonden

Het is belangrijk bij brandwonden na te gaan wat de brandwond veroorzaakt heeft omdat je daarmee een aanwijzing hebt voor de ernst van de brandwond. Zo zie je bij kinderen meestal verbrandingen door heet water. Heet water kan oppervlakkige brandwonden veroorzaken maar je ziet ook vaak dat het diepe tweedegraads brandwonden of derdegraads brandwonden veroorzaakt.
De meeste voorkomende oorzaken van oppervlakkige brandwonden zijn;

• Heet water
• Zonlicht
• Kortdurend direct contact met hete voorwerpen
• Voedingsmiddelen welke met water bereid zijn zoals thee, koffie en soep

Belangrijke punten waar men op moet letten bij brandwonden

Bij het inschatten van de ernst van een brandwond is het belangrijk na te gaan wat de oorzaak van de verbranding was, wanneer de verbranding plaats heeft gevonden en hoe lang de duur van de verbranding was.

Een goede manier om te onderzoeken of een brandwond oppervlakkig of diep is, is door middel van het testen van de “capillary refill’. Dit houdt in dat het bloed uit de haarvaten leeg gedrukt worden, door bijvoorbeeld de vinger, en er gekeken wordt hoelang het duurt voordat de haarvaten zich weer met bloed vullen. De haarvaten zijn leeg gedrukt wanneer de huid wit verkleurt en ze zijn weer gevuld wanneer de huid zijn normale kleur weer terug heeft. Normaal zijn de haarvaten weer gevuld binnen 2 seconden. Wanneer de “cappillary refill’ goed is, wil dit zeggen dat de doorbloeding van de dermis goed is. Dit is het geval bij oppervlakkige brandwonden. Bij diepere brandwonden is de “cappillary refill” niet meer intact.

Het oppervlakte van de brandwond is ook van belang. Het oppervlakte van een brandwond kan bij benadering bepaald worden door de regel van 9. Met behulp van de regen van 9 kan men aan de hand van de locatie inschatten hoe groot het oppervlakte van de verbranding is. Het lichaam wordt hierbij verdeeld in verschillende zones welke elk een oppervlakte van 9% of een meervoud daarvan representeren. Hieronder staan in een schema welk zones er allemaal zijn en hoeveel procent van het lichaamsoppervlak ze representeren.

Lichaamszone	Percentage van het totale lichaamsoppervlakte
Hoofd	9%
Arm	9%
Voorzijde romp	2 x 9%
Achterzijde romp	2 x 9%
Benen	2 x 9%
Genitaal/perineumgebied	1%

Wanneer een volwassen voor 15% van het lichaamsoppervlak is verbrand, is opname in een ziekenhuis en alle gevallen genoodzaakt, dit is bij kinderen al wanneer 10% van het lichaamsoppervlak is verbrand. Het maakt hierbij niet uit wat de ernst is van de brandwonden.

De behandeling van brandwonden

Het eerste wat men moet doen bij brandwonden is koelen. Dit doet men door de brandwond met lauw, zacht stromend water. Doe dit ongeveer 15 minuten. Het koelen is van belang om de duur van het termische trauma te verkorten. Tevens zorg het ervoor dat toxische stoffen, welke vrijkomen uit beschadigde cellen door de verbranding, worden geremd. Hierdoor zullen niet meer cellen ten gronde gaan.
De behandeling van brandwonden verschilt per brandwond. Hieronder staat een overzicht van de mogelijke behandeling van brandwonden per soort brandwond:

Soort brandwond	Behandeling
Eerstegraads brandwond	Meestal genezing binnen 1 week zonder behandeling. Om pijnklachten en uidroging van de huid te voorkomen kan eventueel een huidcrème voor brandwonden op de wond gesmeerd worden of natte kompresse op de wond aangebracht worden. Bij pijnklachten kunnen analgetica de pijn verlichten.
Oppervlakkige tweedegraads brandwond	Dit soort brandwonden dient men te verbinden met vette gazen, hydrocolloid of hydroactief verband. Dit verband dient om de 1-2 dagen vernieuwd te worden. Wanneer de wond geïnfecteerd raakt, dient deze gereinigd te worden met povidonjodium. Er kunnen ook antibiotica gegeven worden in het geval van een infectie.
Diepe tweedegraads brandwond	Chirurgisch
Derdegraads brandwond	Chirurgisch

Lees verder

• Weefsels: een kort overzicht