Craquelé-eczeem/asteatotisch eczeem: droge, schilferige huid

Craquelé-eczeem, ook wel asteatotisch eczeem genoemd, kenmerkt zich door een droge, schilferige huid, die vooral wordt gezien aan de onderbenen van oudere mensen. Het vetgehalte van de hoornlaag neemt met het ouder worden af, waardoor de huid extra gevoelig is voor uitdroging. De typische presentatie is een oudere patiënt die in de winter klaagt over jeuk en een droge huid. Voorkeurslocatie zijn de onderbenen, maar de eczeem kan zich ook manifesteren op handen, armen en romp.

Craquelé-eczeem

• Craquelé-eczeem - inleiding
• Vóórkomen craquelé-eczeem
• Oorzaak craquelé-eczeem
• Symptomen craquelé-eczeem
• Diagnose en behandeling craquelé-eczeem

Craquelé-eczeem - inleiding

Craquelé-eczeem werd voor het eerst beschreven door de arts Louis Brocq (1856-1928) in 1907. Deze vorm van eczeem kenmerkt zich door eenvormige, jeukende, schilferende, droge en bleekrode gebarsten (= craquelé-aspect) huid, hetgeen soms gepaard gaat met krabeffecten Het komt meestal voor op de schenen of onderbenen van oudere patiënten, maar het kan ook verschijnen op de handen en de romp.

Het craquelé-aspect staat dus voorop. In 1971 beschreef Domonkos het uiterlijk van dit type eczeem als gebarsten porselein en in 1999 vergeleek Fitzpatrick het met een opgedroogde rivierbedding.

Vóórkomen craquelé-eczeem

Craquelé-eczeem is grotendeels seizoensgebonden. De meeste patiënten krijgen er tijdens de wintermaanden last van, vooral wanneer de centrale verwarming de hele dag hoog aanstaat en de luchtvochtigheid afneemt. Mannen krijgen het iets vaker dan vrouwen. De gemiddelde leeftijd van de patiënt bij presentatie is 69 jaar, maar het kan zich ook voordoen bij jonge mensen.

Oorzaak craquelé-eczeem

Het vetgehalte van de hoornlaag (Latijn: Stratum corneum), de buitenste laag van de huid, neemt met het ouder worden af, waardoor de huid extra gevoelig is voor uitdroging.

Mogelijke risicofactoren die de vorming van craquelé-eczeem in de hand werken, zijn onder meer:

• Lage luchtvochtigheid door onder meer centrale verwarming);
• Uitdroging (te weinig vochtinname);
• Frequent en langdurig baden en/of douchen met warm water;
• Contact met irriterende stoffen (zoals zeep en schoonmaakmiddelen);
• Ondervoeding;
• Bepaalde medicatie.

Symptomen craquelé-eczeem

De typische presentatie is een oudere patiënt die in de winter klaagt over jeuk en een droge huid. Voorkeurslocatie zijn de onderbenen, maar de eczeem kan zich ook manifesteren op handen, armen en romp. Craquelé-eczeem ziet eruit als een droge, licht schilferende huid, die bleekrood gebarsten is, het typische craquelé-aspect. Roodheid en bloeden kunnen voorkomen als gevolg van wrijven of krabben. Bij de meeste patiënten is de eczeem plaatselijk, maar een meer ernstige gegeneraliseerde vorm kan een enkele keer voorkomen.

Diagnose en behandeling craquelé-eczeem

De diagnose wordt gesteld op basis van de gepresenteerde klachten. Aanvullend onderzoek kan nodig zijn om andere aandoeningen uit te sluiten. Verder doet de patiënt er verstandig aan om de volgende maatregelen in acht te nemen:

• Neem korte baden of douche kort met lauw water.
• Dep na het douchen of baden de plek door met een schone en droge handdoek, dus niet wrijven.
• Gebruik geen of veel minder vaak zeep op de aangedane gebieden.
• Smeer na het douchen of baden vaseline op de aangedane plek.

De huisarts kan dermatocorticosteroïden voorschrijven, welke de ontsteking verminderen.

Klik hier voor een special over eczeem.

Lees verder

• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid
• Eczeem: jeukende rode (met blaasjes bedekte) plekken op huid
• Droge huid op gezicht, benen, handen + jeuk, schilfers, pijn
• Psoriasis pustulosa: pusblaasjes op handen, voeten, lichaam
• Mondhoek eczeem (cheilitis angularis): mondhoek gescheurd