InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Craquelé-eczeem/asteatotisch eczeem: droge, schilferige huid

Craquelé-eczeem/asteatotisch eczeem: droge, schilferige huid

Craquelé-eczeem/asteatotisch eczeem: droge, schilferige huid Craquelé-eczeem, ook wel asteatotisch eczeem genoemd, kenmerkt zich door een droge, schilferige huid, die vooral wordt gezien aan de onderbenen van oudere mensen. Het vetgehalte van de hoornlaag neemt met het ouder worden af, waardoor de huid extra gevoelig is voor uitdroging. De typische presentatie is een oudere patiënt die in de winter klaagt over jeuk en een droge huid. Voorkeurslocatie zijn de onderbenen, maar de eczeem kan zich ook manifesteren op handen, armen en romp.

Craquelé-eczeem


Wat is craquelé-eczeem of asteatotisch eczeem?

Craquelé-eczeem werd voor het eerst beschreven door de arts Louis Brocq (1856-1928) in 1907. Deze vorm van eczeem kenmerkt zich door eenvormige, jeukende, schilferende, droge en bleekrode gebarsten (= craquelé-aspect) huid, hetgeen soms gepaard gaat met krabeffecten Het komt meestal voor op de schenen of onderbenen van oudere patiënten, maar het kan ook verschijnen op de handen en de romp.

Craquelé-aspect
Het craquelé-aspect staat dus voorop. In 1971 beschreef Domonkos het uiterlijk van dit type eczeem als gebarsten porselein en in 1999 vergeleek Fitzpatrick het met een opgedroogde rivierbedding.

Vóórkomen craquelé-eczeem

Craquelé-eczeem is grotendeels seizoensgebonden. De meeste patiënten krijgen er tijdens de wintermaanden last van, vooral wanneer de centrale verwarming de hele dag hoog aanstaat en de luchtvochtigheid afneemt. Mannen krijgen het iets vaker dan vrouwen. De gemiddelde leeftijd van de patiënt bij presentatie is 69 jaar, maar het kan zich ook voordoen bij jonge mensen.

Oorzaak en mogelijke risicofactoren

Het vetgehalte van de hoornlaag (Latijn: Stratum corneum), de buitenste laag van de huid, neemt met het ouder worden af, waardoor de huid extra gevoelig is voor uitdroging.

Mogelijke risicofactoren die de vorming van craquelé-eczeem in de hand werken, zijn onder meer:
  • Lage luchtvochtigheid door onder meer centrale verwarming);
  • Uitdroging (te weinig vochtinname);
  • Frequent en langdurig baden en/of douchen met warm water;
  • Contact met irriterende stoffen (zoals zeep en schoonmaakmiddelen);
  • Ondervoeding;
  • Bepaalde medicatie.

Symptomen: droge, schilferige huid met craquelé-aspect

De typische presentatie is een oudere patiënt die in de winter klaagt over jeuk en een droge huid. Voorkeurslocatie zijn de onderbenen, maar de eczeem kan zich ook manifesteren op handen, armen en romp. Craquelé-eczeem ziet eruit als een droge, licht schilferende huid, die bleekrood gebarsten is, het typische craquelé-aspect. Roodheid en bloeden kunnen voorkomen als gevolg van wrijven of krabben. Bij de meeste patiënten is de eczeem plaatselijk, maar een meer ernstige gegeneraliseerde vorm kan een enkele keer voorkomen.

Diagnose craquelé-eczeem

De diagnose wordt gesteld op basis van de gepresenteerde klachten. Aanvullend onderzoek kan nodig zijn om andere aandoeningen uit te sluiten.

Maligniteit
Craquelé-eczeem of asteatotisch eczeem is meestal onschuldig, maar kan ook verband houden met een maligniteit (kanker).¹ Het kan dan worden gezien als paraneoplastisch verschijnsel, een verschijnsel dat kan optreden bij mensen die een kwaadaardige tumor hebben, zonder dat dit het gevolg is van tumorcellen in het aangedane gebied. Het ontstaat meestal door humorale factoren, dat zijn signaalstoffen die zich via het bloed verspreiden. Daarom is een een grondig lichamelijk onderzoek en vroege verwijzing naar tweedelijnszorg noodzakelijk voor snelle diagnosticering en de eventuele behandeling van de onderliggende aandoening.

Gebruik altijd een schone handdoek / Bron: Pexels / Pixabay
Gebruik altijd een schone handdoek / Bron: Pexels / Pixabay

Behandeling craquelé-eczeem

De patiënt doet er verstandig aan om de volgende maatregelen in acht te nemen:
  • Neem korte baden of douche kort met lauw water.
  • Dep na het douchen of baden de plek door met een schone en droge handdoek, dus niet wrijven.
  • Gebruik geen of veel minder vaak zeep op de aangedane gebieden.
  • Smeer na het douchen of baden vaseline op de aangedane plek.
  • Ga niet te vaak onder de douche of in bad, dat wil zeggen niet vaker dan twee tot drie keer per week;
  • Gebruik ten minste twee keer per dag een neutrale zalf of crème. Voorbeelden zijn:
    • cetomacrogol zalf of crème;
    • lanette zalf of crème;
    • vaselinecetomacrogolcrème;
    • vaselinelanettecrème;
    • koelzalf (unguentum leniens); en
    • paraffinevaseline.

Huisarts
De huisarts kan dermatocorticosteroïden voorschrijven, welke de ontsteking verminderen. Dit is een zalf of crème met corticosteroïden. Dit zijn medicijnen die zijn afgeleid van bijnierschorshormonen.

Noot:
  1. Natasja Koks, Yvette J. Assen, Eduard J. Libourel en Silvia A. Eskes. Asteatotisch eczeem als paraneoplastisch verschijnsel. Ned Tijdschr Geneeskd. 2016;160:D391

Lees verder

© 2011 - 2016 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Eczeem 'dermatitis'Eczeem 'dermatitis'Eczeem is een ontstekingsreactie van de huid. Jonge kinderen hebben het vaak. Het kan vanaf de geboorte al ontstaan of o…
Eczeem: soorten en behandelingEczeem is een veel voorkomende huidaandoening. Kenmerkend is de grote hoeveelheid jeuk die deze huidaandoening met zich…
Liplik eczeem symptomen: ontstoken lippen & schilferende lipLiplik eczeem symptomen: ontstoken lippen & schilferende lipWat is liplik eczeem en hoe wordt liplik eczeem behandeld? Liplik eczeem is een ortho-ergisch of irritatief eczeem van d…
Eczeem: wat is het precies?Eczeem komt erg veel voor. De meeste mensen gaan even langs de huisarts, waar ze een zalfje voorgeschreven krijgen. Veel…
Nummulair eczeem: rode schilferige vlekken - behandelingNummulair eczeem: rode schilferige vlekken - behandelingNummulair eczeem is een vorm van eczeem, die wordt gekenmerkt door muntvormige, rode en schilferende plekken op het lich…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/AW
  • Natasja Koks, Yvette J. Assen, Eduard J. Libourel en Silvia A. Eskes. Asteatotisch eczeem als paraneoplastisch verschijnsel. Ned Tijdschr Geneeskd. 2016;160:D391
  • T.O.H. de Jongh: Diagnostiek van alledaagse klachten, II, Bohn Stafleu van Loghum, september 2003.
  • Afbeelding bron 1: Pexels / Pixabay

Reageer op het artikel "Craquelé-eczeem/asteatotisch eczeem: droge, schilferige huid"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Michel Schuijt, 10-02-2013 17:34 #1
Zijn er vormen van huid eczeem die besmettelijk zijn? Reactie infoteur, 11-02-2013
Nee, eczeem is niet besmettelijk. Je kunt het dus niet van iemand anders krijgen of aan iemand anders overdragen.

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Eczeem
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!