Maagzweer: zeurende of brandende pijn in de bovenbuik

Een maagzweer is een zweer in de maag. De medische naam voor ‘maagzweer’ is ulcus ventriculi. De term maagzweer wordt ook wel gebruikt om een zweer in de twaalfvingerige darm (ulcus duodeni) aan te duiden. Een maagzweer veroorzaakt meestal bovenbuiksklachten. De meest voorkomende klacht is een knagende, zeurende of brandende pijn in de bovenbuik (het maagkuiltje). Een maagzweer kan tegenwoordig effectief worden behandeld, met een geringe kans op recidief.

Maagzweer

• Maagzweer - inleiding
• Mogelijke oorzaken maagzweer
• Klachten en symptomen van een maagzweer
• Complicaties maagzweer
• Diagnose en behandeling maagzweer

Maagzweer - inleiding

Een zweer of ulcus van de maag of twaalfvingerige darm, wordt ook wel maagzweer genoemd en is een beschadiging van het beschermende slijmvlies dat de binnenkant van het desbetreffende gedeelte van het maagdarmkanaal bekleedt.¹ Een zweer aan de twaalfvingerige darm komt vaker voor dan een maagzweer. Zweren aan de twaalfvingerige darm komen op jongere leeftijd voor dan maagzweren en ze worden meer bij mannen dan bij vrouwen gezien.

Een maagzweer wordt meestal veroorzaakt door een infectie met een bacterie en wel de Helicobacter pylori. Deze lastpak komt bij ongeveer 50% van de wereldbevolking voor. De meeste mensen met een H. pylori infectie krijgen slechts last van een lichte ontsteking van de maagwand. Vaak merken ze hier niets van. Soms zorgt de bacterie echter voor het ontstaan van maagzweren en zelfs maagkanker.

Wanneer de slijmvlieslaag die de wand van de maag bedekt, zo ernstig beschadigd is, dat er een gat in zit, wordt van een maagzweer gesproken. Deze slijmvlieslaag beschermt de maag tegen de gevolgen van maagzuur. Als deze laag door maagzuur wordt aangetast, kan de wand ontstoken raken en stuk gaan. Dit veroorzaakt hevige pijn.

Er zijn de laatste tientallen jaren veel nieuwe ontdekkingen over de oorzaak van maagzweren. Ook zijn de behandelingsmogelijkheden sterk verbeterd.

Mogelijke oorzaken maagzweer

De maag produceert maagzuur wat betrokken is bij de vertering van voedsel en bacteriën vernietigt. Dit zuur is bijtend, maar de maagwand is dankzij de slijmlaag of mucus beschermd tegen het zuur. Een maagzweer kan zich ontwikkelen als het beschermende slijmvlies beschadigd raakt. Oorzaken hiervan zijn onder meer de volgende:

• Infectie met Helicobacter pylori. Een infectie met de bacterie Helicobacter pylori (of H. pylori) is in verreweg de meeste gevallen de veroorzaker van een maagzweer. De bacterie komt bij ongeveer de helft van de wereldbevolking voor. Bij veel mensen veroorzaakt deze lastpak geen noemenswaardige problemen. De bacterie scheidt stoffen af die de werking van de beschermende slijmvlieslaag verminderen, met als gevolg dat maagzuur de wand van maag of twaalfvingerige darm aantasten, waardoor zweren ontstaan.

• Medicijngebruik. Anti-inflammatoire of ontstekingsremmende geneesmiddelen en aspirine worden ook wel niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's) genoemd. Er zijn verschillende soorten en merken. Bijvoorbeeld: aspirine, ibuprofen, diclofenac, enz. Langdurig gebruik kan tot een maagzweer leiden.

• Andere oorzaken en factoren. Andere oorzaken zijn vrij zeldzaam. Er is bijvoorbeeld bekend dat sommige virusinfecties een maagzweer kunnen veroorzaken.

Klachten en symptomen van een maagzweer

Soms ervaart de patiënt geen klachten en soms worden de klachten afgedaan als indigestie (het overladen van de maag). Een maagzweer kan aanleiding geven tot de volgende klachten:

• Pijn in de bovenbuik (het maagkuiltje), welke vaak als knagend, zeurend of brandend wordt beschreven;
• Nachtelijke pijn;
• Hongerpijn (pijn die vermindert na eten);
• Pijn na eten;
• Misselijkheid en braken;
• Vermagering;
• Verminderde eetlust;
• Zuurbranden.

Complicaties maagzweer

Er kunnen ook complicaties optreden, zoals:

• Wanneer de zweer een bloedvat heeft beschadigd, kan een bloeding ontstaan. Deze is te herkennen aan een zwarte, teerachtige ontlasting (melena) of aan het braken van bloed (hematemesis).
• Wanneer de zweer door de spierwand van de maag of twaalfvingerige darm heen groeit tot in een naastgelegen orgaan (penetratie). Dit heeft permanente pijnklachten tot gevolg.
• Perforatie ontstaat wanneer de zweer door alle lagen van de maag- of twaalfvingerige-darmwand heen breekt, waarbij een opening naar de buikholte ontstaat en maagzuur in de buikholte terechtkomt. Deze kan geïnfecteerd raken met plotselinge, heftige buikklachten tot gevolg.

Diagnose en behandeling maagzweer

Bij vermoeden van een maagzweer, zal de arts een endoscopie verrichten en tijdens dit onderzoek een biopt nemen voor nader onderzoek. Het stukje weefsel kan aantonen of er sprake is van een Helicobacter pylori-infectie. Ook kan er bloed worden afgenomen om de patiënt te testen op antistoffen tegen H. pylori en op bloedarmoede.

De behandeling bij patiënten met een zweer waarbij Helicobacter pylori wordt aangetoond, is gericht op het genezen van de zweer en het uitroeien van de bacterie teneinde recidief te voorkomen. Door middel van een zevendaagse behandeling met een combinatie van drie geneesmiddelen (twee antibiotica en een zuurremmer), kan een succespercentage van meer dan 90% worden bereikt. Operatief ingrijpen is vrijwel alleen nodig in geval van complicaties. Wanneer het slikken van bepaalde geneesmiddelen de oorzaak is, zal de arts een alternatief of een extra medicijn zoals een zuurremmer of maagbeschermer voorschrijven.


Klik hier voor een special over maagzweren.

Noot

1. http://www.nationaalkompas.nl/gezondheid-en-ziekte/ziekten-en-aandoeningen/spijsverteringsstelsel/zweren-van-maag-en-twaalfvingerige-darm/beschrijving
2. Ibid.

Lees verder

• Maagzweer: symptomen, klachten, behandeling en dieet
• Helicobacter pylori: bacteriële infectie maag (maagbloeding)
• Maag: maagklachten symptomen, maagproblemen, maagpijn,boeren
• Maagzweer klachten: maagpijn, rugpijn, misselijk en boeren
• Buikpijn: pijn in buik en onderbuik links/rechts vrouw + man