Bloed in sperma (hemospermie): oorzaken en symptomen

Bloed in het sperma is een verschijnsel dat grote ongerustheid en angst kan oproepen. Toch ligt er meestal geen ernstig probleem aan ten grondslag. Vaak wordt er bij onderzoek geen oorzaak vastgesteld. Als er wel een oorzaak kan worden gevonden, betreft dit vaak een infectueuze oorzaak zoals prostaatontsteking. Dit kan uitstekend worden behandeld met antibiotica. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat bloed in sperma wordt veroorzaakt door een seksueel overdraagbare aandoening.

Bloed in sperma

• Bloed in sperma - inleiding
• Klachten en symptomen bloed in sperma
• Oorzaken bloed in sperma
• Behandeling

Bloed in sperma - inleiding

Bloed in het sperma kan ongerustheid oproepen, omdat het door veel mensen geassocieerd wordt met een ernstige aandoening of een seksueel overdraagbare aandoening. De medische benaming van bloed in het sperma is hemospermie. Bloederig sperma is geen zeldzaam fenomeen. Men spreekt van hemospermie wanneer er bloed in het ejaculaat wordt aangetroffen, hetgeen zich kan manifesteren als een bruine of rode kleur in het sperma.

Bloed in het sperma kan voorkomen bij geslachtsrijpe mannen van alle leeftijden, maar vooral bij mannen tussen de 30 en 40 jaar. Ongeveer 85 procent van de mannen die bloed in hun sperma hadden, hebben dit meer dan één keer en bij enkelen blijft de klacht jarenlang recidiveren. De rest heeft het eenmalig.

Klachten en symptomen bloed in sperma

Bij 40% van de mensen met bloed in sperma is dit de enige klacht. De overige 60% ervaart bijkomende klachten, zoals onder meer:

• branderige mictie (branderig gevoel tijdens het plassen);
• pijn bij het orgasme;
• problemen bij het urineren (vaak of weinig urineren, nadruppelen); en
• hematurie (bloed in de urine).¹

Oorzaken bloed in sperma

Hoewel bloed in sperma voor veel mannen een alarmerend fenomeen is, ligt er meestal geen ernstig probleem aan ten grondslag. In bijna de helft van de gevallen (48%) vindt men geen oorzaak voor hemospermie.² Men spreekt dan van hemospermie van onbekende oorzaak of incidentele hemospermie e causa ignota. Dit is een self-limiting probleem. In 39% van de gevallen wordt een ontsteking als oorzaak gevonden.³ Men kan hierbij onder meer denken aan de volgende ontstekingen:

• Prostatitis (prostaatontsteking). Dit geeft vaak op verschillende plaatsen zeurende en soms heftige pijn (tussen de anus en de balzak, in de onderbuik, in de liezen of in de rug). Het plassen kan branderig aanvoelen, met vaker aandrang om te plassen, maar per keer plast de persoon minder dan normaal en met een slappere straal. Ook kan met moeite hebben de plas op te houden. Koorts en algeheel gevoel van ziek-zijn kunnen ook optreden.
• Urethritis posterior. Ontsteking de urinebuis ter hoogte van de prostaat. Dit kan aanleiding geven tot een branderig of brandend gevoel en (stekende) pijn bij het plassen; pus- of witachtige slijmafscheiding uit de penis; toegenomen drang om te plassen; jeuk, gevoeligheid, of zwelling in de penis; pijn bij geslachtsgemeenschap; bloed in de urine of sperma.
• Vesiculitis seminalis. Ontsteking van de zaadblaasjes.

Een aantal andere mogelijke oorzaken van bloed in sperma zijn:

• Verwondingen kunnen bloed in sperma veroorzaken. Een ernstige verwonding kan schade veroorzaken aan het reproductieve systeem, hetgeen kan leiden tot bloed in het sperma.
• Ruige seks is een mogelijke oorzaak van bloed in sperma, waarbij het bloed afkomstig is uit een wondje in of op de penis.
• Als gevolg van seksuele onthouding gedurende langere tijd, kan bij de eerste zaadlozing(en) wat bloed meekomen.
• Het gebruik van bloedverdunnende medicijnen kunnen bloed in het sperma veroorzaken.
• Een geknapt bloedvaatje in een testikel of bijbal kan aanleiding geven tot bloed in het sperma.
• Een operatieve ingreep of onderzoek, zoals een prostaatpunctie.
• Bloed in het sperma kan ook afkomstig zijn van (menstruatie)bloed van de partner, wat in het sperma terecht is gekomen.
• Een prostaatcarcinoom of prostaatkanker, wat hoogst zelden voorkomt bij mannen onder de 40 jaar. Hemospermie komt bij ongeveer 14% van de patiënten ouder dan 40 jaar met prostaatkanker voor.
• Hemospermie is ook wel beschreven bij de infectieziekteTBC (tuberculose).
• De parasitaire worminfectie Schistosomiasis (vroeger bilharzia) leidt soms tot bloed in het sperma.

Het is hoogst onwaarschijnlijk dat bloed in sperma wordt veroorzaakt door een seksueel overdraagbare aandoening (SOA). Sommige soa's kunnen worden overgedragen via bloed en sperma, maar ze worden niet beschouwd als een oorzaak voor hemospermie.

Behandeling

De huisarts verricht lichamelijk en aanvullend onderzoek. Wanneer de klacht eenmalig is en er geen afwijkingen worden aangetroffen, wordt gekozen voor wait and see-beleid (geen behandeling, maar gecontroleerd afwachten). De patiënt komt dan bij de huisarts terug bij een recidief. Voorbijgaand optreden van bloed in het sperma, is bijna zeker onschuldig. Een ontsteking van de prostaat en/of de zaadblaasjes kan worden behandeld met een antibioticum. Een proefbehandeling antibiotica kan ook worden overwogen bij persisterende klachten van jonge mannen, waarbij onderzoek geen afwijkingen opleveren. Bij aanhoudende klachten, vooral bij personen die ouder zijn dan 40 jaar, is urologisch onderzoek geïndiceerd om prostaatkanker uit te sluiten.

Klik hier voor een special over (aandoeningen aan) de genitaliën van de man.

Noten

1. Huisarts en Wetenschap, jaargang 2009, nummer 2:106-107.
2. Ahmad I, Krishna NS. Hemospermia. J Urol 2007;177:1613-8.
3. Mulhall JP, Albertsen PC. Hemospermia: diagnosis and management. Urology 1995;46:463-7.

Lees verder

• Urethritis (plasbuisontsteking) man en vrouw symptomen
• Prostaat, prostaatpijn & prostaatklachten: symptomen
• Prostaatontsteking of prostatitis symptomen + behandeling
• Zaadbalontsteking, orchitis: symptomen & behandeling
• Verwonding van de penis: penisbreuk, penisamputatie, letsel