Oppervlakkige brandwonden, verzorgen, behandelen (zalf)

Oppervlakkige brandwonden zijn eerstegraads- dan wel ondiepe tweegraads verbrandingen van de huid. Bij een eerstegraads verbranding is alleen de opperhuid beschadigd en is de huid rood, droog en soms lichtgezwollen. Bij een tweedegraads verbranding is de huid egaal roze-rood, nat en pijnlijk. Er kan blaarvorming optreden. Bij verbranding geldt het motto: 'Eerst water, de rest komt later'. Eerstegraads brandwonden genezen meestal binnen één week zonder verdere behandeling.

Oppervlakkige brandwonden

• Wat zijn oppervlakkige brandwonden?
• Klachten en symptomen oppervlakkige brandwonden
• Oorzaken van oppervlakkige brandwonden
• Onderzoek huisarts
• Behandeling oppervlakkige brandwonden

Wat zijn oppervlakkige brandwonden?

Brandwonden kunnen al naar gelang de diepte van de verbranding, onderscheiden worden in drie soorten:

• eerstegraads brandwonden;
• tweedegraads brandwonden (oppervlakkig en diep); en
• derdegraads brandwonden.

Men spreekt van oppervlakkige brandwonden bij een eerstegraads verbranding dan wel ondiepe tweedegraadsverbrandingen van de huid.

Klachten en symptomen oppervlakkige brandwonden

Bij een eerstegraads verbranding is alleen de epidermis of opperhuid, dat is de buitenste huidlaag, aangetast. In dat geval treedt roodheid op. Bij tweedegedraags verbrandingen die ondiep van aard zijn, is de de lederhuid of dermis slechts enigszins aangetast. Bij diepe tweedegraads brandwonden is de dermis wel beschadigd. Bij derdegraads brandwonden is de hele huidlaag tot aan het onderhuids vetweefsel aangetast. De classificatie van brandwonden is als volgt:

Graad	Kenmerken
Graad 1	De opperhuid is rood, droog, pijnlijk als gevolg van prikkeling van de zenuwuiteinden en soms licht opgezwollen. Er treedt geen blaarvorming op; dat is een kenmerk van een tweedegraads brandwond. Eerstegraads verbrandingen genezen binnen enkele dagen vanzelf, zonder achterlating van littekens. Heel vaak worden eerstegraads verbrandingen veroorzaakt door zonverbranding.
Graad 2 oppervlakkig	De huid is egaal roze-rood, nat en pijnlijk, met eventuele blaarvorming. Er is slechts weinig dermisverlies.
Graad 2 diep	De wonde is roodachtig-wit en zeer pijnlijk. De dermis is beschadigd, alleen de diepere dermisstructuren blijven intact. Dergelijke wonden tonen een afwisselend rode en wasachtige witte verkleuring.
Graad 3	De huid tot aan het onderhuids vetweefsel is aangetast. Het aspect is wit-geel tot bruin-zwart, droog, leerachtig. Het is nauwelijks pijnlijk vanwege beschadiging van de huidzenuwen.

Oorzaken van oppervlakkige brandwonden

Veel voorkomende oorzaken van oppervlakkige verbrandingen zijn onder meer:

• blootstelling aan teveel zonlicht;
• heet water;
• met water bereide voedingsmiddelen, zoals koffie, thee en soep;
• kortdurend contact met hete voorwerpen, zoals een hete (koeken)pan of een strijkbout.

Bij verbrandingen met heet water moet de ernst niet onderschat worden, aangezien water een veel hogere soortelijke warmte heeft dan vet. Hierdoor ontstaan vaak diepe tweede- tot derdegraads verbrandingen bij verbrandingen met heet water, zoals hete thee.

De oorzaak is van belang bij het diagnosticeren van de diepte en ernst van de verbranding.

Onderzoek huisarts

De huisarts zal de ernst te bepalen door na te gaan wat de grootte en diepte van de wonde is. De grootte kan worden bepaald door ervan uit te gaan dat de oppervlakte van de hand van het slachtoffer overeenkomt met 1% van zijn lichaamsoppervlak. De diepte kan worden bepaald met behulp van de capillary refill en pin-prick-test.

• Pin-prick-test: oppervlakkige brandwonden kunnen worden onderscheiden van diepere wonden door de wond aan te prikken. Een oppervlakkige wond zal bij aanprikken snel bloeden en zeer pijnlijk zijn.

• Capillary refill: dit onderzoek geeft het een indicatie van de diepte van de brandwond. De huisarts zal met een vinger of pincet op de verbrande huid duwen en het bloed uit de haarvaten leeg drukken, waarbij de huid wit verkleurd. Vervolgens beoordeelt de huisarts hoelang het duurt voordat de haarvaten zich weer met bloed gevuld hebben. Normaliter zijn de haarvaten weer binnen 2 seconden gevuld en heeft het zijn normale kleur weer terug. Bij eerstegraads en oppervlakkig tweedegraads brandwonden is de capillary refill verhoogd, terwijl bij diep tweedegraads en derdegraads brandwonden deze sterk vertraagd of zelfs afwezig is.

Voorts zal de huisarts de oorzaak van de verbranding vaststellen, met het oog op bijvoorbeeld eventuele rook- en inhalatieschade, onderhuidse necrose bij electriciteitsverbranding en om de eventuele ernst in te kunnen schatten. Bij heetwaterverbranding is bekend dat thee meer schade aanricht dan koffie.

Behandeling oppervlakkige brandwonden

Allereerst geldt bij verbranding het motto: 'Eerst water, de rest komt later'. Het is alereerst van belang om de wonde onmiddellijk na het brandongeval gedurende een twintigtal minuten te koelen, bij voorkeur onder lauw, stromend water.Wacht hier niet te lang mee, want een half uur later heeft het geen zin meer.

Eerstegraads brandwonden genezen meestal binnen één week zonder verdere behandeling. Het aanbrengen van een verzachtende huidcrème kan uitdroging en pijn voorkomen. In plaats daarvan kunnen ook natte kompressen worden toegepast. Oppervlakkige tweedegraadsvebrandingen kunnen behandeld worden met vette gazen of een hydrocolloïd verband, zoals Duoderm of Tegaderm. Bij een infectie kan de wond gereinigd worden met povidonjood. Op basis van een wondkweek zal de huisarts bepalen of orale antibiotica geindiceerd zijn. Bij gesloten wondbehandeling kan ook gekozen worden voor hydroactieve of biosynthetische verbanden.

Lees verder

• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid
• Schaafwonden behandelen (zalf), verzorgen en genezen