Aften in de mond, op tong: behandelen, besmettelijk, oorzaak

Aften zijn niet-infectieuze, pijnlijke, recidiverende, opervlakkige zweertjes op het mondslijmvlies. Aften zijn kleine erosies die grijswit of geel van kleur zijn en die worden omgeven door rood, gezwollen mondslijmvlies. De exacte oorzaak is niet bekend, maar mogelijk spelen emotionele stress, hormonale stoornissen en auto-immuunziekten een rol. Meestal genezen aften vanzelf binnen 1 tot 2 weken. Normaal gesproken genezen aften spontaan binnen 2 weken.

Aften

• Aften - inleiding
• Klachten en symptomen aften
• Soorten aften
• Oorzaak van aften
• Diagnose an behandeling aften

Aften - inleiding

Aften zijn pijnlijke zweren (ulceraties) die zich voordoen op het mondslijmvlies. Het kan gaan om één of meerdere oppervlakkige zweertjes, welke vanzelf overgaan binnen 1 tot 2 weken. Het is een frequent voorkomend probleem. Ongeveer één op de vijf volwassenen heeft wel eens last van aften. Vooral jongvolwassenen worden vaak getroffen.

Klachten en symptomen aften

Aften zijn grijswit of geel van kleur en worden omgeven door rood, gezwollen mondslijmvlies. De plekjes hebben een doorsnede van drie tot vier millimeter. Aften verschijnen op de volgende locaties:

• aan de binnenkant van de lippen;
• aan de binnen kant van de wangen; of
• onder de tong.

Er kan sprake zijn van solitaire of multiple ulceraties. Meestal verdwijnen ze vanzelf na één tot twee weken. Soms zijn de zweertjes heel hardnekkig en komen ze steeds terug.

Soorten aften

Er worden drie typen aften onderscheiden:

Soort	Beschrijving
Kleine aften (< 0,5 cm)	Deze komen het meeste voor en genezen spontaan binnen 1 week.
Herpetiforme aften	Talloze erosies ter grootte van een speldenknop, welke in 1-2 weken genezen.
Grote aften (> 0,5 cm)	Komen niet vaak voor en kan het gevolg zijn van een onderliggende systeemziekte of vitamine B12 of foliumzuurtekort. Genezing duurt soms langer dan 3 weken.

Oorzaak van aften

De precieze oorzaak van aften is (nog) niet duidelijk. Men vermoed dat er verschillende factoren zijn die aften kunnen uitlokken bij mensen die daar de aanleg toe hebben.

Bij het ontstaan van aften spelen mogelijk de volgende factoren een rol:

• Een besmetting met een virus of bacterie.
• IJzer, foliumzuur en vitaminedeficiënties (B1, B2, B6, B12).
• Bepaalde voedingsmiddelen.
• Onderliggende ziekten.
• Beschadiging van het slijmvlies van de mond (lokaal trauma) door bijvoorbeeld tandenpoetsen, scherpe harde stukjes in voedsel, enz.
• Emotionele stress.
• Hormonale factoren.
• Erfelijke factoren (soms komen aften familiair voor).
• Bepaalde geneesmiddelen.
• Abnormale reactie van het immuunsysteem.

Het optreden van aften kan duiden op een verminderde weerstand.

Aften kunnen ook voorkomen als onderdeel van de volgende aandoeningen:

• Behçet's syndroom;
• Inflammatoire darmziekten (coeliakie, Ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, malabsorptiesyndromen);
• Enkele zeldzame syndromen (cyclische neutropenie, benigne familiale neutropenie, MAGIC syndroom (mouth and genital ulcers with inflamed cartilage), PFAPA syndroom, Sweet syndroom, Langerhans cel histiocytose);
• HIV.

Diagnose an behandeling aften

Normaal gesproken kan de diagnose gesteld worden op basis van anamnese en klinisch aspect. Normaal gesproken genezen aften spontaan binnen 2 weken. De oorzaak is onbekend. Daarom is er geen causale behandeling beschikbaar en zal men zich tevreden moeten stellen met symptomatische therapie. Behandeling kan bestaan uit:

• Het mijden van harde, scherpe, zure of anderszins prikkelende gerechten en dranken.
• Symptomatische behandeling:
• Lokale steroïde zoals hydrocortison 2,5 mg zuigtabletten om de genezing te versnellen;
• Lokale analgetica (pijnstillende middelen), zoals lidocaïne viskeus 2% FNA;
• Mondspoeling met chloorhexidine 0,1 of 0,2% FNA, ter bekorting van de ziekteduur als bij frequente recidieven;
• Systemisch: in extreme gevallen is systemische therapie nodig.

Klik hier voor een special over mond- en tongaandoeningen.

Lees verder

• Mond (tong) aandoeningen: aften/zweertjes/ontsteking/ (pijn)
• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid
• Koortslip baby: symptomen, behandeling en voorkomen
• Hand-, voet- en mondziekte kinderen, volwassenen symptomen