Scheefhals: baby en volwassene

Scheefhals: scheef hoofd, scheve nek, voorkeurshouding bij baby, kind en volwassene. Scheefhals ontstaat soms als gevolg van een ongeval, maar is meestal een aangeboren afwijking. Hierbij is en sprake van een verkorting van de halsspier aan één zijde. Wat is de oorzaak, de symptomen en behandeling van scheefhals?

Wat is scheefhals?

Scheefhals wordt ook wel torticollis (congenitalis) genoemd. Het is een aangeboren afwijking, soms ook ontstaat scheefhals na een ongeval. Scheefhals moet niet worden verward met een voorkeurshouding die baby's vaak aannemen. Het verschil tussen deze twee is het feit dat een voorkeurshouding te verhelpen is door het terugleggen van het hoofd. Bij scheefhals is dit niet mogelijk.

Symptomen van scheefhals

Meestal is scheefhals na ongeveer twee maanden na de geboorte te herkennen. Er is sprake van een scheefstand van het hoofd en de nek. Het hoofd neigt naar de schouder toe, bij de meeste kinderen is dit naar rechts toe. De kin zal over het algemeen naar de andere zijde toe buigen, maar dit kan per kind verschillen. De gelaatshelft aan dezelfde zijde kan ook achterblijven in de ontwikkeling. Meestal is er sprake van een beperking in de beweging van het hoofd of de nek, en kan er sprake zijn van pijn.

Oorzaak van scheefhals

Een van de belangrijkste oorzaken van scheefhals is bindweefselvorming, dat in de borstbeen-sleutelbeen-tepelspier plaatsvindt. Deze spier is een tweekoppige spier dat zich in de hals bevindt. Het bindweefsel is al bij de geboorte of in de eerste levensweken voelbaar als een zwelling. Hierdoor treedt er een verkorting van de halsspier op, wat het hoofd richting de schouder trekt.

Een andere oorzaak is een afwijking aan de nekwervels, dit kan aangeboren zijn maar ook na een ontwrichting. Een verschuiving van de eerste wervel ten opzichte van de tweede wervel heeft ook scheefhals als gevolg. Bepaalde spieraandoeningen veroorzaken ook wel eens scheefhals. Ook oogafwijkingen of een afwijking aan het evenwichtsorgaan kan de veroorzaker zijn.

Een minder voorkomende oorzaak bij volwassene is een wisselende spierspanning in de halsspieren, waardoor het hoofd ook scheef neigt. De spierspanning kan tijdelijk hoog zijn en weer verlagen. Vaak ziet men periodes van scheefhals, afgewisseld door een normale positie van het hoofd. Dit wordt ook wel ideopatische spasmodische torticollis genoemd.

Behandeling

Een eerste maatregel is het recht leggen van het babyhoofd tijdens de slaap. Wanneer het hoofdje naar rechts neigt, moet het babyhoofdje naar links worden gedraaid en vice versa. Ook de knuffel kan het beste in tegenovergestelde richting worden gelegd. Het bedje kan regelmatig gedraaid worden omdat baby's graag in de richting van licht kijken.

De halsspieren kunnen verlengd worden door het hoofdje meerdere malen per dag in tegengestelde richting te drukken, waarbij de schouder tegengehouden wordt, omdat deze anders meedraait. Een kind waarbij het hoofd naar recht neigt, zal op de rug gelegen de rechterschouder tegen moeten houden. Dit kan het beste door de verzorger gedaan worden, ook wanneer het kind al ouder is. Vervolgens wordt het hoofd naar links gedraaid, net zover totdat er weerstand voelbaar is. Op dit punt moet de positie tien seconden vast worden gehouden en daarna weer los gelaten worden. Het rekken van de spieren kan wat pijnlijk aanvoelen maar is een normaal verschijnsel. De fysiotherapeut zal over het algemeen oefeningen voor thuis meegeven.

Als bovenstaande maatregelen en fysiotherapie niet helpen, zal er een operatie ingreep plaatsvinden. Hierbij wordt de spier achter het sleutelbeen en het oor doorgebroken. Wanner er tijdens de operatie een nekwervel wordt weggenomen, zal de hals meer instabiel kunnen worden. Dit is niet terug te keren. Ook kan er gekozen worden om alleen de vertakkingen van de zenuwen door te snijden, die de verhoogd spierspanning veroorzaken.