Pancreatitis symptomen: buikpijn, misselijk, braken & koorts

Pancreatitis is een ontsteking van de alvleesklier. De alvleesklier is een langgerekte klier, die verscholen ligt achter de maag in de bovenbuik. De alvleesklier produceert enzymen ter bevordering van de spijsvertering en hormonen die de suikerspiegel van het bloed reguleren. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen acute pancreatitis en chronische pancreatitis. Acute pancreatitis treedt plotseling op en veroorzaakt een hele reeks aan klachten.

Pancreatitis

• Wat is pancreatitis?
• Wat zijn de functies van de alvleesklier?
• Waardoor kan acute pancreatitis veroorzaakt worden?
• Wat zijn de symptomen van acute pancreatitis?
• Hoe wordt acute pancreatitis gediagnosticeerd?
• Hoe wordt acute pancreatitis behandeld?

Wat is pancreatitis?

Pancreatitis is een ontsteking van de alvleesklier (pancreas). De alvleesklier is een 12-15 cm langgerekte, trosvormige klier, die is gelegen achter de maag, dichtbij de twaalfvingerige darm - welke het eerste deel van de dunne darm vormt.

Pancreatitis kan acuut of chronisch zijn. Beide vormen zijn ernstig en kunnen leiden tot complicaties. Pancreatitis komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.

Wat zijn de functies van de alvleesklier?

De alvleesklier heeft twee belangrijke functies:

1. De productie van alvleeskliersap wat spijsverteringsenzymen bevat die samen met gal - een vloeistof die wordt geproduceerd in de lever en wordt opgeslagen in de galblaas - een belangrijke rol spelen bij de vertering van het voedsel.
2. In de alvleesklier bevindt zich klierweefsel - de ‘Eilandjes van Langerhans’ genoemd – die onder meer de hormonen insuline en glucagon aanmaken. De alvleesklier geeft deze hormonen direct aan het bloed af. Deze hormonen spelen een rol bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel.

Waardoor kan acute pancreatitis veroorzaakt worden?

Acute pancreatitis is een ontsteking van de alvleesklier die plotseling optreedt en kan leiden tot ernstige complicaties. De meest voorkomende oorzaak van acute pancreatitis is de aanwezigheid van galstenen, die de afvoerbuis van de alvleesklier blokkeren. Overmatig alcoholgebruik is een andere veel voorkomende oorzaak. Acute pancreatitis kan ook veroorzaakt worden door een ongeval, een doorbloedingsstoornis, een stofwisselingsziekte, een virusinfectie, een tumor in de (omgeving van de) alvleesklier, of bepaalde medicijnen. Soms is de oorzaak niet bekend. Dit wordt een 'idiopathische pancreatitis' genoemd. Idiopathisch betekent letterlijk: 'van onbekende oorzaak'.

Wat zijn de symptomen van acute pancreatitis?

Acute pancreatitis begint meestal met een plotseling opkomende hevige pijn in de bovenbuik (midden, rechts, zelden links), die kan uitstralen naar de rug, linkerzij en linkerschouder en erger wordt bij bewegen. Typisch voor deze pijn is de neiging om voorovergebogen te gaan zitten, waarbij de knieën tegen de borst worden geplaatst. De buik is opgezwollen en pijnlijk bij aanraking (drukpijn in maagstreek). Bijkomende klachten zijn misselijkheid, braken, koorts, koude rillingen en een versnelde ademhaling. De klachten kunnen toenemen na een maaltijd.

Als complicatie van de alvleesklierontsteking kan een ileus (darmafsluiting) optreden. Dit kan leiden tot een shock, een levensbedreigende situatie waarbij direct medisch ingrijpen nodig is. Er kan geelzucht (icterus) optreden als galstenen de galwegen blokkeren, waardoor de gal niet meer kan afvloeien. Bij het optreden van bloedingen in de alvleesklier, kunnen er op specifieke plaatsen verkleuringen van de huid ontstaan: een onderhuidse bloeduitstorting rond de navel ('teken van Cullen') en in de flank ('teken van Grey-Turner').

Hoe wordt acute pancreatitis gediagnosticeerd?

De arts zal een grondig lichamelijk onderzoek uitvoeren. Een definitieve diagnose kan vastgesteld worden aan de hand van verschillende onderzoeken, zoals een bloed- en urineonderzoek en beeldvormende diagnostiek (een echo van de bovenbuik). Wanneer de acute alvleesklierontsteking het gevolg is van galstenen die de afvoergang van de galblaas of alvleesklier blokkeren, wordt een ERCP (endoscopische retrograde cholangiopancreaticografie) uitgevoerd, waarmee de galwegen in beeld kunnen worden gebracht. Bij dit onderzoek wordt een flexibele buis - endoscoop genaamd - via de mond en de maag naar de twaalfvingerige darm geleid. Door de endoscoop kunnen verschillende instrumenten worden ingebracht, waarmee de galstenen uit de afvoergang verwijderd kunnen worden.

Hoe wordt acute pancreatitis behandeld?

Een persoon met acute alvleesklierontsteking zal hoogstwaarschijnlijk in het ziekenhuis worden opgenomen. De maag van de patiënt moet leeg blijven, zodat de alvleesklier niet wordt aangezet tot het produceren van enzymen. De patiënt mag geen gewone voeding eten en via een infuus wordt vocht toegediend. Via een slangetje in de neus die naar de maag leidt, wordt het maagsap weggezogen.

Als de aandoening ernstig is of als er complicaties optreden, zal behandeling op een intensive care afdeling volgen. De behandeling van acute pancreatitis is vooral gericht op het voorkomen van complicaties en het wegnemen van de oorzaak, zoals galstenen. Soms is het nodig om geïnfecteerd en aangetast alvleesklierweefsel chirurgisch te verwijderen. In enkele gevallen kan de arts antibiotica of andere medicijnen voorschrijven.

De meeste patiënten zijn na een periode van één tot twee volledig hersteld. Bij ongeveer 10% van de patiënten met acute pancreatitis ontstaat er een chronische alvleesklierontsteking.

Klik hier voor een special over aandoeningen van de alvleesklier.

Lees verder

• Alvleesklierontsteking (pancreatitis): symptomen behandeling
• Alvleesklierkanker: symptomen, oorzaken en behandeling
• Galstenen: symptomen, oorzaak, behandeling en verwijderen
• Galstenen: verwijderen via kijkoperatie en dieet behandeling
• Buikpijn: pijn in buik en onderbuik links/rechts vrouw + man