Chronisch hoesten: aanhoudende hoest of kriebelhoest

Hoesten beschermt de luchtwegen door slijm en vreemd materiaal eruit te verwijderen. Wanneer bij het hoesten nauwelijks slijm vrijkomt, spreekt men van een droge hoest of kriebelhoest. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen acute (< 3 weken), subacute (3-8 weken) en chronische hoest (> 8 weken). Aanhoudende hoest is zeer storend. In dit artikel bespreken we de meest voorkomende oorzaken van chronisch hoesten.

Chronisch hoesten

• Wat is chronische hoest?
• Wat zijn oorzaken van chronische hoest?
• Alarmsymptomen

Wat is chronische hoest?

Hoesten is een veel gepresenteerde klacht in de dokterspraktijk. In de recente literatuur wordt een driedeling gemaakt tussen acute hoest korter dan drie weken, subacute hoest tussen de drie en acht weken en chronisch hoesten bij een duur langer dan acht weken.¹ Chronische hoest is geen ziekte op zich, het is eerder een symptoom van een onderliggende aandoening.

Wat zijn oorzaken van chronische hoest?

Acute hoest wordt vaak veroorzaakt door virale en bacteriele infecties van de bovenste luchtwegen, subacute hoest door postvirale prikkeling, kinkhoest, postnasale drip, astma/COPD en roken. Veel voorkomende oorzaken van chronische hoest zijn:

• Roken. Roken is de meest voorkomende oorzaak van chronische hoest. De hoestklachten nemen fors af binnen één maand na stoppen met roken.

• Astma. Astma is een chronische ontsteking van de luchtwegen, wat resulteert in ademhalingsproblemen: kortademig worden, 'piepend' ademen of hoesten. Doordat de luchtwegen van mensen met astma extra gevoelig zijn, leidt blootstelling aan huisstofmijt, huisdieren of pollen en niet-allergische prikkels zoals sigarettenrook, parfum en mist, tot een verergering van de klachten.

• COPD. De afkorting COPD staat voor 'Chronic Obstructive Pulmonary Disease'. Letterlijk vertaald: 'chronische obstructieve longaandoening'. Bij deze chronische aandoening raken luchtwegen en longen geleidelijk beschadigd, wat uitmondt in piepende ademhaling, kortademigheid, hoesten en eventueel het opgeven van slijm. Het wordt in bijna alle gevallen veroorzaakt door roken.

• Postnasale drip. Dat wil zeggen irritatie van de luchtpijp en luchtwegen door vocht afkomstig uit de neus en keel, waardoor iemand moet hoesten. Dit kan worden veroorzaakt door vasomotorische rinitis, allergische rinitis en chronische bacteriële sinusitis. Getroffen personen klagen vaak van een 'kriebel in de keel' en kriebelhoest.

• Hyperreactiviteit na bovenste luchtweginfectie. Hyperreactiviteit verwijst naar een toestand waarbij iemand overmatig heftig reageert op prikkels. Het slijmvlies van de luchtwegen kan na een doorgemaakte bovenste luchtweginfectie (zoals een verkoudheid) tot wel twee maanden versterkt reactief blijven, wat hoesten tot gevolg kan hebben.

• Gastro-oesofageale reflux (GERD). GERD verwijst naar brandend maagzuur of zuurbranden. Veelvoorkomende klachten bij brandend maagzuur zijn een pijnlijk, branderig gevoel achter het borstbeen, vlak boven de maag en een geïrriteerde keel en aanhoudende hoestklachten.

Enkele minder frequente oorzaken van chronische hoest zijn:

• Hoestuitlokkende medicatie. ACE-remmers worden voorgeschreven bij hoge bloeddruk. Bij 5-10% van de patiënten treedt echter als bijwerking hoest op. Dit geldt ook voor bètablokkers, die onder meer worden voorgeschreven bij aandoeningen van hart en circulatie.

• Hartfalen (Decompensatio Cordis = DC). Hierbij kan het hart niet voldoende bloed rondpompen, vaak als gevolg van een afgenomen contractiliteit van het hart. Dit kan een droge, niet-productieve hoest tot gevolg hebben.

• Longkanker. Longkanker kan aanleiding geven tot de volgende symptomen: hoesten, een veranderd hoestpatroon, ophoesten van bloed, pijn op de borst, terugkerende luchtweginfecties en (toename van de) kortademigheid.

• Interstitiële longziekten. Dit is een verzamelnaam voor longaandoeningen waarbij het longweefsel door bindweefselvorming wordt aangetast. Patiënten met interstitiële longaandoeningen hebben last van hoest, kortademigheid en afnemende conditie.

• Kinkhoest. Dit is een besmettelijke bacteriële infectieziekte van de bovenste luchtwegen, die hevige hoestaanvallen bij de patiënt veroorzaakt.

• Bronchiëctasieën. Dit zijn blijvende abnormaal verwijde luchtwegen met beschadigde wanden. Hierbij kan sprake zijn van chronische ontsteking en infectie. In veel gevallen is de oorzaak een ernstige luchtweginfectie.

• Tuberculose (TBC). TBC is een een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie 'Mycobacterium tuberculosis'.

Bij aanhoudende (chronische) hoest, is het belangrijk bij het spreekuur van de huisarts langs te komen om het door de hem/haar te laten beoordelen.

Alarmsymptomen

Wanneer een chronische hoest gepaard gaat met één of meer van onderstaande symptomen, is de hoest waarschijnlijk niet onschuldig. Het gaat om de volgende alarmsymptomen:

• koorts, langer dan vier dagen;
• nachtzweten;
• hemoptoë (het ophoesten van bloed), meer dan een spoortje in wat slijm;
• vermagering (onverklaarbaar gewichtsverlies); en
• oedemen (vochtophopingen in lichaamsweefsel).

Klik hier voor een special over keelpijn en hoesten.

Noot

1. Irwin, R.S., Madison, J.M.: The diagnosis and treatment of cough. N Engl J Med 2000;343:1715-21.

Lees verder

• Hoesten: infectieuze oorzaken van acute hoest (pijn, slijm)
• Hoesten: sputum/slijm ophoesten, bloed ophoesten of opgeven
• Geel of groen slijm ophoesten en bloed hoesten oorzaak
• Symptomen longontsteking, verschijnselen kind, baby, volw
• Bronchiolitis: baby, kind, piepende ademhaling, droge hoest