Carpaal tunnel syndroom: behandeling, operatie en herstel

Het Carpaal Tunnel Syndroom (CTS) is een veel voorkomend probleem van de hand. Ofschoon het geen ernstige aandoening is, kan het veel ongemak en pijn veroorzaken en tot problemen leiden in de werksituatie. Ook kan het de nachtrust verstoren. Het carpaal tunnel syndroom wordt veroorzaakt door compressie van de nervus medianus ter hoogte van de pols. Bij grofweg een kwart van de mensen met CTS verdwijnen de klachten zonder behandeling binnen een jaar.

Carpaal tunnel syndroom

• Wat is het carpaal tunnel syndroom?
• Wat zijn de symptomen en klachten van het carpaal tunnel syndroom?
• Waardoor wordt het carpaal tunnel syndroom veroorzaakt?
• Hoe vaak komt het carpaal tunnel syndroom voor bij mannen en vrouwen?
• Hoe wordt het carpaal tunnel syndroom behandeld?

Wat is het carpaal tunnel syndroom?

De carpaal tunnel ligt aan de palmzijde van de hand. In deze tunnel lopen negen verschillende pezen naar de vingers. De tunnel wordt bedekt met een sterke band — retinaculum flexorum — die de pezen op hun plaats houdt. Door deze tunnel
loopt ook de nervus medianus, de middelste armzenuw en één van de belangrijke zenuwen van de hand.

Het carpaal tunnel syndroom (CTS) doet zich voor wanneer de nervus medianus bekneld raakt in de carpale tunnel in de hand. Dat is ter plaatse van de pols. Bij geringe zwelling komt de nervus medianus al in de knel, waardoor deze niet meer goed werkt. Daardoor heeft iemand minder gevoel en kracht in zijn/haar hand(en). Niet alleen het veelvoudig en langdurig werken op de computer kan voor verhoogde druk in de carpale tunnel zorgen met als gevolg bekneling van de nervus medianus, maar vele andere activiteiten en aandoeningen die de grootte van de carpale tunnel in de hand doet afnemen, kan CTS veroorzaken. Typische klachten zijn doffe, diepe pijn in de hand en de vingers, en tintelingen en een doof gevoel. Krachtsverlies van de handspieren kan ook voorkomen. De klachten kunnen aan één kant, maar ook bilateraal optreden.

Wat zijn de symptomen en klachten van het carpaal tunnel syndroom?

De symptomen beginnen meestal geleidelijk en zijn over het algemeen vrij karakteristiek. De klachten kunnen variëren en in wisselende mate voorkomen en in beide handen optreden:

• Tintelingen of gevoelloosheid aan de binnenkant van de hand, die uitstraalt naar vooral de duim en wijsvinger, middelvinger of (een deel van de) ringvinger, maar niet de pink. Dit is het verzorgingsgebied van de nervus medianus. In een enkel geval heeft iemand een doof gevoel in alle vingers, inclusief de pink.
• Soms heeft iemand ook last van een uitstralende pijn vanuit de binnenzijde van de hand, via de elleboogregio, naar de bovenarm en de schouder. Vooral na veelvoudig en langdurig gebruik van de hand.
• ’s Nachts kunnen de klachten de slaap verstoren. De persoon kan er wakker van worden en schudt dan met zijn handen om de symptomen te verlichten.
• Ook kan iemand last krijgen van een prikkelend en pijnlijk gevoel in de vingers en in de hand. Hierbij voelt het alsof de hand opgezwollen is.
• Ook kan er krachtsverlies in de hand optreden (vooral in de duimspieren). Doordat het gevoel en de kracht zo sterk zijn afgenomen, kan iemand zomaar voorwerpen uit zijn hand laten vallen. Dit doet zich aanvankelijk vooral 's ochtends voor, maar later kan dit krachtsverlies de hele dag blijven bestaan. Bij ernstige klachten kan iemand sommige werkzaamheden niet meer goed uitvoeren.

Waardoor wordt het carpaal tunnel syndroom veroorzaakt?

Als gevolg van een zwelling van de bekleding van de spierpezen van de hand kan drukverhoging geven, als gevolg waarvan de middelste handzenuw bekneld raakt en een CTS ontstaat. Dit kan ontstaan bij suikerziekte (diabetes mellitus), hypothyreoïdie of hyperthyreoïdie. Andere mogelijke risicofactoren zijn zwangerschap (vanwege vochtretentie ter plaatse van de carpale tunnel, vaak tijdelijk van aard), overgewicht, reumatoïde artritis (als gevolg van irritatie van de bekleding van de pezen) en vervormingen van de carpale tunnel. Er zijn voorts arbeidsgerelateerde risicofactoren die tot het ontstaan van het CTS kunnen leiden, zoals: veelvuldig herhalen van polsbewegingen, hoge krachtsuitoefening met de hand, hand-armtrilingen, ongunstige werkhouding (bijvoorbeeld doordat iemand zijn/haar hand veelvuldig en langdurig sterk naar voren of naar achteren gebogen houdt), enz.

Hoe vaak komt het carpaal tunnel syndroom voor bij mannen en vrouwen?

De prevalentie in Nederland is 9,2% bij vrouwen en tot 0,6% bij mannen, met een piekincidentie tussen de 40 en 60 jaar.¹ CTS komt vaak voor tijdens de zwangerschap en wanneer de klachten vroeg in de zwangerschap zijn ontstaan, is de kans groter dat ze na de bevalling blijven voortduren.

Hoe wordt het carpaal tunnel syndroom behandeld?

Het beleid is dat bij zeer lichte klachten in eerste instantie wordt afgewacht. Uit onderzoek blijkt dat bij ongeveer een kwart van de mensen met de klachten zonder behandeling binnen een jaar verdwijnen. Bij de helft van de mensen blijven de klachten onveranderd. Aanvullend kan gekozen worden voor:
aanpassing van de activiteiten van de betreffende hand door het vermijden van grote krachtuitoefening en uitlokkende

• handelingen;
• het spalken van het polsgewricht;
• orale medicatie zoals NSAID's (geneesmiddelen die behalve pijnstillend, ook ontstekingsremmend werken);
• een lokale corticosteroïdinjectie (dit is een zeer sterk ontstekingsremmend middel dat de zwelling in de tunnel kan doen verminderen en een (vaak tijdelijke) afname van de klachten geeft.

Omdat bij een corticosteroïdinjectie in veel gevallen de klachten na enkele maanden terugkeren, worden ze vaak ingezet in het overbruggen van een periode (tot aan de operatie).

Indien een onderliggende ziekte is vastgesteld, dan moet deze zo goed mogelijk behandeld worden. Zwangere vrouwen met klachten van een CTS, moeten weten dat de klachten meestal van tijdelijke duur zijn en spontaan verdwijnen na de zwangerschap.

Wanneer bovenvermelde conservatieve therapieën onvoldoende effect sorteren of als de klachten lang aanhouden, kan blijvende schade aan de nervus medianus optreden. Chirurgische behandeling biedt uitkomst. De operatie is erop gericht de druk op de zenuw weg te nemen door het retinaculum flexorum — de sterke band die de carpaal tunnel bedekt — te klieven. De effectiviteit van deze ingreep (ook op lange termijn) is duidelijk aangetoond. Afhankelijk van de ernst en de duur van de klachten vóór de ingreep, kan het soms enkele maanden duren voordat de kracht in de hand en pols weer op het oude niveau is.

Noot

1. J.A.H. Eekhof e.a. (red.): Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk, vijfde geheel herziene druk, tweede oplage, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, 2010, p.640.

Lees verder

• Ganglion cyste: knobbel, bobbel onder de huid pols/hand/voet