Oogaandoeningen: glaucoom symptomen, behandeling en operatie

Glaucoom is een chronische oogaandoening, waarbij er een verhoogde druk in één of beide ogen aanwezig is die vaak wordt veroorzaakt doordat de vochtstroom uit het oog belemmerd wordt. Aanvankelijk heeft iemand met glaucoom niets in de gaten, maar als het te lang aanhoudt kan glaucoom het gezichtsvermogen permanent aantasten. Onbehandelde glaucoom kan uiteindelijk tot blindheid leiden. Met een goede behandeling kan de gezichtsvelduitval worden gestopt of vertraagd.

Glaucoom

• Wat is glaucoom?
• Wat is de oorzaak van glaucoom?
• Welke typen glaucoom zijn er?
• Hoe wordt glaucoom vastgesteld?
• Hoe wordt glaucoom behandeld?

Wat is glaucoom?

Glaucoom is een chronische oogaandoening, waarbij meestal als gevolg van een verhoogde oogboldruk de vezels van de oogzenuw achter in het oog beschadigd raken. Bij aanhoudende verhoogde oogboldruk sterven de oogzenuwvezels geleidelijk af. Op een gegeven moment sturen de beschadigde zenuwen geen signalen meer door vanuit bepaalde delen van het netvlies, waardoor delen van het perifere gezichtsveld verdwijnen. Er vallen dan gaten in het gezichtsveld, zonder dat de persoon in kwestie hier erg in heeft. Deze gaten worden steeds groter en vloeien na verloop van tijd samen, tot er nog maar een nauw gezichtsveld over is. Uiteindelijk kan onbehandelde glaucoom tot blindheid leiden. Daarom is vroege opsporing van glaucoom belangrijk. Wanneer men glaucoom in een vroeg stadium behandeld, kan de schade aan het gezichtsveld worden beperkt of de progressie ervan aanzienlijk worden vertraagd.

Wat is de oorzaak van glaucoom?

Het is nog niet bekend hoe glaucoom precies ontstaat. Glaucoom is meestal het gevolg van te hoge oogboldruk als gevolg van een verstoring van het evenwicht tussen aanmaak en afvoer van oogbolvocht. In de meerderheid van de gevallen is niet duidelijk wat de stijging van de oogboldruk veroorzaakt. Glaucoom kan echter ook ontstaan bij een normale oogdruk. Deze vorm van glaucoom wordt naar men vermoed veroorzaakt door onvoldoende irrigatie van de omringende bloedvaten van de oogzenuw.

Iedereen kan in principe glaucoom krijgen. Er zijn een aantal risicofactoren aan te wijzen die de kans op glaucoom vergroten. De belangrijkste risicofactoren zijn:

• het hebben van een verhoogde oogdruk;
• als er in de familie glaucoom voorkomt;
• leeftijd (glaucoom is zeldzaam onder 40 jaar en komt het meest voor boven 60 jaar);
• sterk verziend of bijziend zijn;
• van Afrikaanse of Aziatische afkomst zijn;
• aan cardiovasculaire aandoeningen lijden (dat zijn aandoeningen die betrekking hebben op hart en bloedvaten);
• het gebruik van corticosteroïden (in bepaalde geneesmiddelen of oogdruppels).

Iemand die tot een risicogroep behoort, doet er verstandig aan om vanaf de leeftijd van veertig jaar periodiek de ogen te laten controleren.

Welke typen glaucoom zijn er?

Er worden verschillende typen glaucoom onderscheiden. De twee hoofdtypen zijn:

• chronisch- of open hoek glaucoom; en
• acuut of gesloten hoek glaucoom.

Acuut glaucoom ontwikkelt zich plotseling en kenmerkt zich door een plotse, sterke toename van de oogdruk doordat het afvoersysteem van het oog verstopt raakt. Bij deze vorm wordt het oog rood en pijnlijk. Deze pijn kan zeer hevig zijn. Andere symptomen zijn onder meer hoofdpijn, misselijkheid, het ’s nachts zien van lichtkringen rond lichtbronnen en een zeer wazig zicht.

Chronisch glaucoom ontstaat daarentegen langzaam, vaak gedurende vele jaren en is pijnloos. Er zijn vaak geen merkbare symptomen. Wanneer chronisch glaucoom niet tijdig vastgesteld en behandeld wordt, zal deze aandoening langzaamaan tot een verlies van het gezichtsveld leiden. Maar het kan jaren duren voordat aantoonbaar gezichtsveldverlies wordt vastgesteld.

Beide vormen kunnen familiair bepaald zijn. Ander vormen zijn glaucoom bij normale oogdruk (zie boven), en een aantal secundaire vormen van glaucoom die ontstaan door een achterliggende stoornis, door geneesmiddelen (bijvoorbeeld oogdruppels met corticosteroïden), of een oogtrauma.

Hoe wordt glaucoom vastgesteld?

De diagnose kan pas worden vastgesteld na een volledig oogheelkundig onderzoek, waarbij oogdrukmeting en gezichtsveldonderzoek plaatsvindt. Bij een gezichtsveldonderzoek wordt bekeken welke delen van het gezichtsveld zijn aangedaan. Als de diagnose glaucoom is gesteld, staan er een aantal behandelingen ter beschikking.

Hoe wordt glaucoom behandeld?

Bij onbehandeld glaucoom is de kans op progressie (verslechtering) aanwezig. Behandeling is gericht op het tegengaan van progressie van het gezichtsveld. De druk in het oog kan verlaagd worden met oogdruppels. Er zijn middelen die de vochtproductie verminderen en er zijn middelen die de afvoer ervan verbeteren. Er zijn ook combinatiemiddelen beschikbaar. Het is daarbij belangrijk dat de patiënt therapietrouw is en goed druppelt. Wanneer oogdruppels onvoldoende soelaas bieden, kan een laserbehandeling of microchirurgie uitkomst bieden. Adequate behandeling voorkomt gewoonlijk verder gezichtsverlies.

Klik hier voor een special over oogaandoeningen.

Lees verder

• Oogaandoeningen: rood oog/rode ogen; jeuk/afscheiding/tranen
• Tranende ogen (epifora): symptomen, oorzaak en behandeling
• Droge ogen, keratoconjunctivitis sicca: oorzaak, behandeling
• Lui oog, amblyopie: symptomen, oorzaak en behandeling
• Staar aan de ogen: symptomen, operatie & nastaar laseren