Giardiasis, giardia lamblia: symptomen, oorzaak, behandeling

Giardiasis is een aandoening die wordt veroorzaakt door besmetting met de parasiet Giardia lamblia (zie foto), een kosmopolitische parasiet. Een infectie met Giardia lamblia is seizoensgebonden; het treedt vooral op in de late zomermaanden en in de herfst. Giardiasis wordt met name gezien bij kinderen tussen de 5 en 14 jaar. In principe gaat giardiasis vanzelf over. Desalniettemin is het beleid iedereen te behandelen bij wie de infectie is aangetoond door middel van fecesonderzoek.

Giardiasis

• Wat is giardiasis?
• Hoe vindt besmetting plaats?
• Wat zijn de symptomen van giardiasis?
• Hoe wordt de diagnose giardiasis gesteld?
• Hoe wordt giardiasis behandeld?

Wat is giardiasis?

Giardiasis is een aandoening die wordt veroorzaakt door besmetting met de wereldwijd voorkomende parasiet Giardia lamblia, ook wel bekend als Giardia intestinalis of Giardia duodenalis. Giardiasis kan onder meer worden veroorzaakt door het eten of drinken van besmet voedsel of door het zwemmen in besmet water. Giardiasis kan op elke leeftijd voorkomen, maar het wordt vooral gezien bij kinderen tussen de 5 en 14 jaar. In Nederland zijn er in de maanden augustus, september en oktober veel gevallen van giardiasis. De parasiet is soms verantwoordelijk voor kleine epidemieën op kinderdagverblijven.

Symptomen van giardiasis zijn onder meer (volumineuze) diarree, flatulentie (winderigheid), buikkrampen en misselijkheid. Bij sommige mensen veroorzaakt de parasiet geen symptomen. Giardiasis is normaal gesproken self-limiting. Klachten kunnen behandeld worden met het middel metronidazol. Deze verlicht het ongemak en voorkomt de verdere verspreiding van deze boosdoener.

Hoe vindt besmetting plaats?

Besmetting kan plaatsvinden door contact met ontlasting waarin de cysten van de parasiet aanwezig zijn. Besmetting vindt plaats via de fecaal-orale route, dat wil zeggen van de ontlasting naar de mond en dit is mogelijk via:

• het drinken van of zwemmen in besmet water;
• (zelden) het eten of drinken van besmet voedsel;
• nauw contact met een besmet persoon.

In de dunne darm barst de cyste open, waarna de parasiet vrijkomt. Deze vermenigvuldigt zichzelf en hecht zich vast aan de darmwand, waardoor deze wordt geïrriteerd en beschadigd raakt. Dit geeft aanleiding tot diarree en darmklachten. In de darm worden cysten gevormd, die vervolgens met de feces worden uitgescheiden. Aldus kan er opnieuw een infectie optreden.

Vooral onder slechte hygiënische omstandigheden is de kans op besmetting groot. Berucht zijn in Nederland de op kleine schaal voorkomende epidemieën op kleuterscholen, crèches en kinderdagverblijven. Dit vooral vanwege de nog gebrekkige hygiëne van kleine kinderen.

De incubatietijd — dat is de periode die verstrijkt tussen de besmetting en de eerste klinische symptomen van de ziekte — bedraagt ongeveer één tot drie weken. Een handjevol cysten is al genoeg voor infectie. De cysten kunnen tot circa drie maanden overleven in een waterig milieu en bij niet al te hoge temperaturen.

Wat zijn de symptomen van giardiasis?

Van de personen die geïnfecteerd zijn, vertoont 30-50% symptomen. In minder dan 10% houden deze symptomen lang aan (bijvoorbeeld chronische diarree). In de overige gevallen verloopt de infectie symptoomloos, maar deze dragers kunnen wel tot een half jaar cysten blijven uitscheiden en op deze manier een besmettingsbron voor anderen vormen.

Er is geen kenmerkend klachtenpatroon dat zou kunnen duiden op een infectie met Giardia lamblia. Voortdurende, al dan niet intermitterende, (brijachtige of juist waterige) diarree (zonder bloed) is de meest voorkomende klacht. De diarreeklachten kunnen gepaard gaan met misselijkheid, gasvorming, buikkrampen, opgezette buik, winderigheid en soms ook koorts en braken. Perioden met klachten kunnen worden afgewisseld met perioden waarin nauwelijks tot geen klachten optreden. Bij zuigelingen en baby's staat gebrek aan eetlust, braken, diarree en failure to thrive voorop. Peuters en kleuters klagen dikwijls over buikpijn en vermoeidheid. Ze kunnen wat hangerig en lusteloos overkomen. Schoolgaande kinderen hebben last van wisselende diarree, buikpijn en obstipatie.

In een enkel geval treden er ernstiger klachten op zoals malabsorptie. Hierbij worden voedingsstoffen onvoldoende in het bloed opgenomen vanuit het maagdarmkanaal. Dit gaat vaak gepaard met stinkende, vettige ontlasting en gewichtsverlies.

Hoe wordt de diagnose giardiasis gesteld?

Aangezien er geen typisch klachtenpatroon bestaat dat zou kunnen wijzen op een infectie met Giardia lamblia, wordt de diagnose over het algemeen gesteld door fecesonderzoek op parasieten.

Hoe wordt giardiasis behandeld?

In principe is giardiasis self-limiting. Toch wordt het vaak verstandig gevonden een infectie te behandelen met medicijnen. Dit bijvoorbeeld om te voorkomen dat gezinsleden besmet worden met deze lastpak. De huisarts zal een antibioticum (bijvoorbeeld 'metronidazol') voorschrijven, waardoor de parasiet geëlimineerd wordt. Algemene hygiënemaatregelen, zoals handenwassen voor het eten, en sanitaire hygiëne zijn van belang om verdere besmetting te voorkomen. Vooral op kleuterscholen en crèches moet men hier bedacht op zijn.

Lees verder

• Acute diarree: oorzaken, diarree stoppen & diarree baby/kind
• Acute infectieuze diarree: buikpijn-misselijk-braken-koorts
• Buikgriep symptomen: krampen in buik, diarree, misselijkheid
• Buikpijn: pijn in buik en onderbuik links/rechts vrouw + man
• Buikgriep door norovirus: eten, duur, besmettelijk & genezen