Risicofactoren voor dementie: overgewicht en hoge bloeddruk

Veel mensen vrezen het achteruit gaan van je verstandelijke functies, zeker met het klimmen van de jaren. Hoe ouder we worden, des te sterker speelt dat probleem, en we worden immers met ons allen steeds ouder. Maar we kunnen de kans op slechtere verstandelijke vermogens bij het ouder worden wel degelijk verkleinen. Dat concludeert neuropsycholoog Yael Reijmer van de Universiteit van Utrecht. Overgewicht en hoge bloeddruk zijn de grote boosdoeners. Veel mensen vrezen het achteruit gaan van je verstandelijke functies, zeker met het klimmen van de jaren. Maar gek genoeg, houden we ons weinig bezig met de vraag, of we hieraan op een wat jongere leeftijd al iets kunnen doen. Laat neuropsycholoog Yael Reijmer van de Universiteit van Utrecht juist op die vraag een interessant antwoord hebben gevonden. Haar conclusies: een hoge bloeddruk en overgewicht op middelbare leeftijd, beinvloeden je verstandelijke functioneren negatief in een veel latere periode, namelijk rond je zeventigste levensjaar. Reijmer wijst als vermoedelijke oorzaak de hersenschade aan, die met de jaren ontstaat.

Wie, wat en hoe?

Neuropsycholoog Yael Reijmer analyseerde de gegevens van bijna 400 mensen. Deze waren bij het onderzoek tussen de 50 en 64 jaar, en vertoonden geen tekenen van dementie. De basis van het onderzoek is een langdurige meting van de gezondheid van deze mensen, en wel over een perdiode van vijftien jaar. In het begin van het onderzoek, maar ook in de loop ervan, werden factoren in kaart gebracht als bloeddruk en buikomvang. Dit zijn - althans in de medische wetenschap - bekende risicofactoren voor achteruitgang van de hersenfucties. Daarnaast werd het verstandelijke ofwel cognitieve functioneren onderzocht, bijvoorbeeld op reactiesnelheid en geheugen.

Hoge bloeddruk en overgewicht voorspellen problemen

Wat blijkt nu uit het onderzoek? Degenen die een hoge bloeddruk en overgewicht hadden bij de start van het onderzoek, hadden liefst vijftien jaar later inderdaad meer kans op cognitieve problemen. Vergeleken bij mensen die niet zulke zogenaamde 'cardiovasculaire risicofactoren' vertoonden, werkte hun geheugen slechter, verwerkten ze informatie langzamer dan anderen én hadden ze meer problemen met hun concentratie.

Microscopische schade hersenen

Reijmer stelt dat deze cognitieve achteruitgang het gevolg is van microscopische schade die ontstaat in de hersenen. Daarom gebruikte ze een geavanceerde MRI-scan om een analyse uit te voeren van de hersenen bij zowel 35 diabetespatiënten als 35 gezonde proefpersonen. Ze onderzocht daarbij de zogeheten 'wittestof-banen'. Dit zijn eenvoudig uitgedrukt verbindingswegen in de hersenen, die noodzakelijk zijn voor een goede verwerking en integratie van informatie. Het bleek dat patiënten met diabetes type II meer kleine afwijkingen in deze wittestof hadden. Deze afwijkingen bleken ook samen te gaan met slechtere cognitieve prestaties.

Nu ongezond leven, later hersenschade

Aan de ene kant is dit akelig nieuws, want de kranten staan er bol van: de helft van Nederland is inmiddels te dik. Anderzijds is dit hoopvol, want je kunt wel degelijk iets doen om het achteruitgaan van je verstand met de jaren, nu al tegen te gaan. “Wie door middel van gezond leven de kans op dementie wil verkleinen, moet dus op tijd beginnen”, adviseert Reijmer. “Een ongezonde leefstijl leidt tot overgewicht en hoge bloeddruk. Deze risicofactoren veroorzaken op de lange termijn dus hersenschade. Die hersenschade hangt samen met cognitieve problemen, zoals traagheid en geheugenproblemen. Deze inzichten kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van behandelstrategieën om de kans op cognitieve achteruitgang en dementie te verkleinen.” Kortom: maak je minder druk over later maar eet wat gezonder, beweeg wat meer en.. je maakt meer kans op een goede geestelijke gezondheid in je latere levensjaren!