Lui oog, amblyopie: symptomen, oorzaak en behandeling

Bij een lui oog is het gezichtsvermogen van één van beide ogen beduidend minder, omdat de ontwikkeling ervan in de vroege jeugd is achtergebleven. Bij een lui oog heeft de verbinding met de hersenen zich nooit goed kunnen ontwikkelen. Dit komt omdat op jonge leeftijd vanuit het luie oog systematisch minder goede signalen worden doorgestuurd. Een lui oog is een courante aandoening die door vroegtijdige opsporing voor een groot deel is te voorkomen.

Lui oog, amblyopie

• Wat is amblyopie (lui oog)?
• Wat zijn oorzaken van een lui oog?
• Hoe wordt een lui oog vastgesteld?
• Hoe wordt een lui oog behandeld?

Wat is amblyopie (lui oog)?

Amblyopie, beter bekend als lui oog, is een slecht gezichtsvermogen van één van beide ogen, omdat de ontwikkeling ervan in de vroege kinderjaren is onderdrukt. Bij een lui oog heeft de verbinding met de hersenen zich nooit goed kunnen ontwikkelen. Dit komt omdat op jonge leeftijd vanuit het luie oog systematisch minder goede signalen worden doorgestuurd. Wanneer deze situatie voortduurt tot het vierde of vijfde levensjaar, dan blijft het gezichtsvermogen aan het aangedane oog definitief minder en spreekt men van een lui oog. Geschat wordt dat drie procent van de kinderen jonger dan zes jaar één of andere vorm van amblyopie hebben. Meestal is er slechts één van de twee ogen lui, doch een 'lui oog' kan in zeldzame gevallen dubbelzijdig voorkomen.

Wat zijn oorzaken van een lui oog?

De meest voorkomende oorzaken van amblyopie is scheelzien (strabisme), waarbij er een onvermogen bestaat om beide ogen op één fixatiepunt te richten. Beide ogen kijken hierbij een andere kant op. Ze vangen twee verschillende beelden, die niet samen te voegen zijn. In dat geval wordt het beeld van het opzij kijkende oog onderdrukt. Zonder behandeling wordt dat een lui oog.

Een andere oorzaak van een lui oog is als het beeld van één van beide ogen beduidend minder scherp is dan het andere, ten gevolge van een sterkteafwijking van het oog. Dit onscherpe beeld kan in de hersenen niet samengevoegd worden met het scherpe beeld, waardoor het minder ziende oog wordt onderdrukt. Mettertijd kan hierdoor ook een lui oog ontstaan.

Ten slotte kan een troebeling van de normaal heldere delen van het oog als gevolg van bijvoorbeeld een oogziekte als cataract (staar), ook tot een lui oog leiden. Door de troebeling wordt er geen scherp beeld gevormd, waardoor een lui oog kan ontstaan.

Bij het ontstaan van een lui oog kan een zekere erfelijke aanleg een rol spelen.

Hoe wordt een lui oog vastgesteld?

Aangezien amblyopie meestal enkelzijdig optreedt, zijn veel ouders en kinderen zich niet bewust dat één oog minder goed ziet. De globale gezichtsscherpte met de twee ogen samen is namelijk ruimschoots voldoende. Het verminderde zicht wordt meestal opgemerkt tijdens een routineonderzoek of de ouders constateren scheelzien, waarvoor ze op consultatie komen bij de oogarts of orthoptist.

Een baby die duidelijk scheel is, wordt al in een vroeg stadium doorgestuurd naar de oogarts. Op het consultatiebureau wordt bij alle kinderen voor het tweede levensjaar een test afgenomen om te bepalen of er sprake is van (een neiging tot) scheelzien. Tegelijk wordt gecontroleerd of het gezichtsvermogen aan één of beid ogen verminderd is. En met vier jaar wordt de gezichtsscherpte van het kind gemeten met een plaatjestest. Er wordt dan bekeken of het kind van een bepaalde afstand plaatjes herkent. Bij geconstateerde afwijkingen volgt verwijzing naar een oogarts, die de oorzaak opspoort. Er worden verschillende onderzoeken gedaan om de juiste oorzaak van amblyopie te kunnen vaststellen.

Hoe wordt een lui oog behandeld?

Het is van belang om zo vroeg mogelijk met behandeling aan te vangen, want na een bepaalde leeftijd is de gezichtsscherpte niet meer te verbeteren. Des te jonger de leeftijd van het kind wanneer aangevangen wordt met behandeling, des te beter de prognose.

De behandeling van een lui oog kan bestaan uit:

• Correctie van de brilsterkte-afwijking. Kinderen met een brilsterkte-afwijking krijgen een bril of contactlens voorgeschreven.
• Occlusie (afplakken). Het luie oog wordt gestimuleerd door het goede oog iedere dag enige tijd af te plakken. Naast het dragen van ene bril moet soms ook het luie oog worden afgeplakt (zie onder).
• Farmacologische penalisatie (druppels). Door bepaalde oogdruppels in het goede oog te druppelen, gaat het goede oog minder goed zien dan het luie oog. Hierdoor wordt het luie oog gestimuleerd te kijken. Deze behandeling is alleen mogelijk als het verschil tussen beide ogen niet meet bedraagt dan 20% en het slechte oog moet ten minste 50% zien.
• Overige behandelingen. Indien er sprake is van een oogziekte, zal deze behandeld moeten worden.

Klik hier voor een special over oogaandoeningen.

Lees verder

• Oogaandoeningen: glaucoom symptomen, behandeling en operatie
• Oogaandoeningen: rood oog/rode ogen; jeuk/afscheiding/tranen
• Blauw oog: oorzaak, behandeling, verzorgen en genezing
• Blefaritis (blepharitis) ontsteking ooglidrand, behandeling
• Chalazion: bultje of zwelling aan de binnenkant van ooglid