Aquariumgranuloom, zwembadgranuloom: symptomen & behandeling

Een aquariumgranuloom is een huidafwijking die wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium marinum. Deze boosdoener gedijt vooral goed in zoet water bij een temperatuur van 25-30°C, zoals zoetwateraquaria. De bacterie kan goed door minimaal beschadigde huid heendringen en een infectie veroorzaken. Zonder therapie geneest de huidafwijking vaak binnen één tot twee jaar met littekenvorming. Behandeling vindt plaats met antibiotica, gedurende twee tot drie maanden.

Aquariumgranuloom

• Wat is een aquariumgranuloom?
• Oorzaken aquariumgranuloom
• Symptomen aquariumgranuloom
• Diagnose aquariumgranuloom
• Behandeling aquariumgranuloom
• Prognose aquariumgranuloom
• Mogelijke complicaties
• Voorkómen van aquariumgranuloom

Wat is een aquariumgranuloom?

Een aquariumgranuloom, ook wel 'zwembadgranuloom' genoemd, is een huidafwijking die wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium marinum. De bacterie komt vooral voor in zoet water en heeft een optimale groeitemperatuur bij 25-30°C. Aanvankelijk werd de aandoening vooral bij zwemmers waargenomen, maar de laatste jaren wordt het vooral gezien bij houders van aquaria.

Oorzaken aquariumgranuloom

Mensen raken in de meeste gevallen geïnfecteerd na een minimaal trauma van de huid (een kloofje of schaafwondje) en in contact te zijn geweest met besmet water, vaak na verrichtingen of werkzaamheden in een aquarium of zwembad, in rivieren of meren. De aandoening manifesteert zich meestal na 2 tot 6 weken.

Symptomen aquariumgranuloom

Het belangrijkste symptoom is een rode, onscherp begrensde pustel of zwelling, met nodulaire rand. Vaak betreft het een solitaire pustel of nodus, maar in hetzelfde huidgebied kunnen ook meer plekken aanwezig zijn. De ellebogen, vingers en rug van de handen zijn de meest voorkomende getroffen lichaamsdelen. De knieën en benen worden minder vaak getroffen. Na verloop van tijd kan de aangedane plek meer plaquevormig worden en gaan zweren. De lymfeklieren in de oksel kunnen ook iets vergroot zijn.

Diagnose aquariumgranuloom

De huidafwijking heeft een opvallend klinisch beeld, waardoor en samen met het verhaal van de patient de diagnose vaak eenvoudig gesteld kan worden. Er zijn een aantal andere (infectie)ziekten die sterk op het aquariumgranuloom lijken:

• psoriasis vulgaris;
• chronisch eczeem;
• dermatomycose;
• chronische discoïde lupus erythematosus (CDLE);
• syfilis in stadium III;
• cutaan lymfoom;
• lupus vulgaris (cutane tubercolose);
• lepra.

Omdat de huidafwijkingen bij aquariumgranuloom kunnen passen bij verschillende huidziekten, wordt vaak aanvullend onderzoek gedaan door middel van een kweek op mycobacteriën.

Behandeling aquariumgranuloom

Zonder behandeling geneest de aandoening vaak binnen 1 tot 2 jaar met achterlating van littekens. Behandeling vindt plaats met antibiotica, meestal doxycycline of claritromycine, gedurende 2 tot 3 maanden.

Prognose aquariumgranuloom

Zwembad granulomen kan meestal worden genezen met antibiotica. Het geneest echter met littekenvorming.

Mogelijke complicaties

Af en toe treden gewrichts-of botinfecties op. De ziekte kan langer duren of complexer verlopen bij patiënten bij wie het immuunsysteem niet goed werkt.

Voorkómen van aquariumgranuloom

Vermijd contact met verontreinigd water. Draag handschoenen bij het schoonmaken van aquariums, vooral wanneer de huid ook maar iets beschadigd is.

Lees verder

• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid
• Pyogeen granuloom: knobbel of tumor handen, voeten, gezicht
• Venous lake op lip: rood-paarse, zwarte bloedblaar, zwelling