Jojoba: per se eerste, koude persing!

Pater Junipero Serra was een van de eerste Westerse jojoba-getuigen. Het ‘vloeibare goud’ is dan tegenwoordig een veel geprezen, maar nog niet volprezen verzorgende olie. Tweede persing jojoba is wellicht goedkoper, maar mag bij lange na niet het kwaliteitspredikaat dragen van de superieure, eerste, koude persing jojoba!

Een beetje geschiedenis

De Spaanse Jezuïet Junipero Serra, stichter van 21 missies in Californïe, schreef in 1769 in zijn dagboek: “De olie van de hohoba-struik gebruiken de indianen voor de verzorging van huid en haar. Wat me nog het meest verbaast, is dat geen van hen roos of haaruitval heeft, zelfs niet de oudste mannen!”

Ergens in 1822 (her)ontdekte de botanicus H.F. Link een woestijnstruik die hij vernoemde naar zijn collega T.W. Simmonds: Simmondsia chinensis. De naam kwam tot stand door een vergissing. De zaden van de jojobastruik verwarde Link met zaden van zijn collectie die hij in China had verzameld; vandaar de toevoeging chinensis.

Jojoba (spreek uit ‘hohoba’) is een altijd groene struik die zijn oorsprong heeft in de Sonora-woestijn (Baja-Californië) en die zaden produceert ter grootte van een koffieboon. Deze koudgeperste zaden leveren een unieke, goudgeel gekleurde, vloeibare was op: jojoba olie.

Jojoba olie staat bekend als beste, natuurlijke olie voor huid en haar; uiterst zacht in aanvoelen en niet vettig. Jojoba olie is zeer zuiver en stabiel en wordt niet ranzig. Het bijzondere karakter van jojoba olie ligt daarin dat haar vetten sterke overeenkomsten vertonen met de natuurlijke huidvetten. Hierdoor wordt de olie direct en probleemloos opgenomen in de huid. Jojoba olie heeft uitzonderlijke vochtregulerende eigenschappen en bezit een rijkdom aan anti-oxidanten. Heden ten dage is jojoba olie niet weg te denken in de wereld van de huid- en haarverzorging. Maar dat is niet altijd zo geweest…

In 1933 al ontdekten onderzoekers van de universiteit van Arizona, dat jojoba olie anders van aard is dan de bekende plantenoliën, maar een sterke overeenkomst met witte amber vertoont, dat in de voorhoofdsholte van walvissen voorkomt. Witte amber (spermaceti) was in die tijd een kostbare, maar toonaangevende grondstof in veruit de meeste huidverzorgingsproducten. Pas toen eind jaren ’70 van de vorige eeuw de walvisvangst streng aan banden werd gelegd, kreeg jojoba olie de erkenning in de Westerse wereld die ze bij de Sonora-indianen al had en die ze ook volop heeft verdiend. ‘De slapende prinses’, een naam die de Amerikaanse botanist H.S. Gentry aan jojoba had gegeven, werd eindelijk wakker!

Door haar unieke eigenschappen heeft jojoba in haar geschiedenis meerdere namen gekregen; ‘geschenk van de grote geest’ en ‘vloeibaar goud’ zijn er twee, erg tot de verbeelding sprekende van. Het zijn namen van bewondering en waardering. De ooit haast vergeten jojoba is dan tegenwoordig ook een veel geprezen, maar nog niet volprezen verzorgende olie.

Een kwestie van kwaliteit

Wij moeten “jojoba” maar eens definiëren. Het ene jojoba product is het andere namelijk niet. Om zeker te zijn van een goede kwaliteit zou u op zoek moeten gaan naar “jojoba olie van de eerste, koude persing”. Maar wat betekent dat?

Het woord “jojoba” verwijst zowel naar de plant als naar het extract van het zaad, dat de vrouwelijke jojoba plant produceert. Ik gebruik hier opzettelijk het woord “extract" en niet “olie”. Jojoba is uniek en zou eigenlijk niet moeten worden verward met oliën. Zuivere jojoba bevat geen triglyceriden, die voor oxidatie vatbaar zijn. Olie van de zoete amandel, de avocado, de saffloer, de zonnebloem, de druivenpit en andere noot- of zaadoliën bevatten triglyceriden en worden ranzig; jojoba niet. Maar laten we de term “olie” voor lief nemen. Veel belangrijker is het te kijken naar wat nu de “eerste, koude persing” betekent.

Het procédé werkt zo: de noten worden van het land gehaald, gewassen en – zonder verhitting – in de pers gegooid. Aan de ene kant van de pers stroomt de maagdelijke, amberkleurige jojoba eruit (die enkel nog gefiltreerd wordt), aan de andere kant de zogenaamde “eerste persing pulp”. Deze pulp gaat meteen in een andere pers, die nog een “tweede persing jojoba” uit de pulp haalt. Raffinage van deze tweede persing is absoluut noodzakelijk, omdat de kwaliteit hiervan het niet haalt bij die van de eerste persing. Tweede persing jojoba is donker van kleur, heeft een sterke geur en mist de eigenschap om snel in de huid te worden opgenomen.

Tijdens het zuiveringsproces wordt de tweede persing jojoba ontdaan van geur en kleur, geneutraliseerd en gestabiliseerd, meestal met synthetische tocoferolen en stikstof, soms zelfs met hexaan en onder verhitting. De natuurlijke alfa-, beta- en gamma-tocoferolen (vormen van vitamine E) die aanwezig zijn in de jojoba worden bij dit proces vernietigd.

Behalve dit primaire zuiveren wordt er nog meer getoverd met de jojoba van de tweede persing. Mengen bijvoorbeeld: bewerkte, tweede persing jojoba wordt vaak gemengd met zuivere, eerste persing jojoba; dit om geur en kleur te ‘herstellen’. Als u een fles gouden jojoba koopt is het daarom raadzaam na te gaan of u pure, eerste, koude persing jojoba koopt of een ‘blend’.

Tweede persing jojoba is wellicht goedkoper, maar mag bij lange na niet het kwaliteitspredikaat dragen van de superieure, eerste, koude persing jojoba!