Gewicht en overgewicht

In dit artikel maakt U kennis met de verschillende aspecten van overgewicht. U zult te weten komen wat er wordt verstaan onder overgewicht, hoe het kan worden gemeten, wat de oorzaken en risico's er zijn en welke behandelmethoden worden toegepast.

Definitie van overgewicht

De twee kenmerken van overgewicht zijn een te grote vetvoorraad en een te hoog lichaamsgewicht in verhouding tot de lichaamslengte. De combinatie van deze twee kenmerken is belangrijk. Het is namelijk ook mogelijk om een te hoog lichaamsgewicht te hebben, zonder dat er sprake is van een te grote vetvoorraad. Overgewicht wordt ook wel met andere termen aangeduidt, zoals:

• Adipositas,
• Obesitas of
• Vetzucht.

Overgewicht kan ook een gevolg zijn van een grote hoeveelheid spierweefsel; spierweefsel weegt namelijk zwaarder dan vetweefsel. Dit kan voorkomen bij bodybuilders, en vele andere topsporters, die een grote spiermassa aanleggen om goed te kunnen presteren.

Ook het vasthouden van vocht kan zorgen voor overgewicht. De hoeveelheid vocht in het lichaam kan variëren. Bij bepaalde ziekten, maar ook door bepaalde medicijnen kan het lichaam grote hoeveelheden vocht opslaan. Op kleine schaal zien we het ook bij vrouwen tijdens de menstruatie: vlak voor de menstruatieperiode kan vocht worden vastgehouden, dat tijdens de menstruatie weer wordt uitgescheiden.

Meten van overgewicht

Als het goed is weet U nu wat overgewicht is, maar U moet ook weten wanneer er sprake is van overgewicht. Vroeger werd gebruik gemaakt van allerlei tabellen om te bepalen of er sprake was van overgewicht. Een bekend voorbeeld hiervan is: lichaamslengte (in cm) - 100 cm = ideale gewicht (in kg)

Tegenwoordig zijn er meer mogelijkheden waarmee men de hoeveelheid lichaamsvet kan bepalen en daarmee de mate van overgewicht. Twee ervan worden veelvuldig toegepast omdat ze makkelijk uitvoerbaar zijn. Dit zijn de huidplooimeting en de Quetelet Index (QI) (in de Engelse literatuur de Body Mass Index ((BMI)) genoemd).

De laatste trend is gebruik te maken van de zogenaamde "vetmeters', deze kunnen de verhouding vet- en spierweefsel in het lichaam meten. Deze meetinstrumenten zijn echter nog in opkomst en er is nog weinig literatuur bekend over de betrouwbaarheid hiervan.

Huidplooimeting

Met behulp van een huidplooimeter wordt de onderhuidse vetlaag gemeten aan de achterzijde van de bovenarm, onder het schouderblad en op de heup. De meting gebeurt in millimeters; de som van de vetplooidikten geeft aan hoeveel procent vet er in het lichaam aanwezig is.

Quetelex Index

De QI, in de Engelse literatuur Body Mass Index (BMI) genoemd, is een methode die erg handig is in de praktijk van de gewichtsconsulent, diëtist en bijvoorbeeld de arts. Bedenk hierbij wel dat de QI alleen kan worden toegepast bij volwassenen van 18 jaar en ouder. Bij deze methode wordt het lichaamsgewicht gedeeld door de lengte in het kwadraat.

De volgende waarden worden bij de QI gehanterd:

< 18.5	Ondergewicht
18.5 - 24.9	Normaal gewicht
25.0 - 29.9	Overgewicht
30.0 -34.9	Obesitas
35.0 - 39.9	Adipositas
> 40	Extreme Adipositas

Om de QI snel te kunnen bepalen, is er het nomogram ontwikkeld waarmee men met behulp van een liniaal de QI kan bepalen. Hiervoor legt men de liniaal zodanig neer dat de lengte van iemand met zijn gewicht wordt verbonden. De rechterkant van de liniaal geeft dan in de meest rechtse kolom de bijbehorende QI aan.

Zelf ben ik niet zo'n voorstander van deze methode met de liniaal, omdat het werken met een liniaal vaak niet nauwkeurig genoeg kan zijn. Ik ben dan ook meer een voorstander van het berekenen van de QI met de rekenmachine (lichaamsgewicht gedeeld door lengte (in cm) in het kwadraat © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Dieet (Mens en Gezondheid) op 27-05-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Overgewicht en Obesitas: Ruim 48% procent van de Nederlanders kampt met overlast. Je ziet dagelijks op tv programma’s over overgewicht en afvallen. Maar wat is overgewicht nou precies? Wat is je ‘BMI’? En wa…
• BMI, middelheup ratio, vetmeting en tailleomtrek: De BMI is een van de manieren om te meten of u een gezond gewicht heeft. Maar de middelheup ratio, meting van het vetpercentage en de tailleomtrek zijn ook e…
• Aandoeningen: overgewicht; adipositas: Overgewicht wordt de laatste tijd steeds meer gezien en op een steeds jongere leeftijd. Overgewicht is erg ongezond. Het brengt vele risicofactoren met zich mee op alle…
• Wat is BMI en hoe bereken ik dit?: Onze samenleving vergrijst niet alleen, maar wordt ook steeds dikker. Een aantal jaren geleden is de norm aangepast, zodat er minder personen in de categorie 'te dik' valle…
• Wat kun je doen aan overgewicht?: Studies tonen aan dat gewichtsverlies leidt tot minder risico op hart- en vaatziekten en ouderdomssuikerziekte en andere ziekten, daarom is het zeer belangrijk om iets aan o…