Aanleren van gewenst eetgedrag

Veel mensen weten wel welke voedingsmiddelen onder de noemer "gezond" vallen, maar veel meer mensen hebben moeite om een gezond (gewenst) eetgedrag toe te passen in het dagelijks leven. Met behulp van dit artikel zou dat vele malen gemakkelijker moeten kunnen, in 25 simpele stappen. De stappen zijn ook nader toegelicht, en voor iedereen te begrijpen. Voor opmerkingen en/of vragen, kunt u een reactie achterlaten, onderaan dit artikel.

Verkeerd eetgedrag

Zoals al reeds in de inleiding vermeld, blijkt overgewicht dus vaak niet het gevolg te zijn van een gebrek aan kennis van voeding, maar eerder een gevolg van een ongewenst of problematisch eetgedrag.

Vaak spelen psychische factoren een rol, waardoor men toch grijpt naar bijvoorbeeld snoep en koek. Men eet dan de problemen weg. Wanneer iemand zijn problemen weg eet, is een dieet alleen niet voldoende. Al is de voedingskennis aanwezig, er zijn dan factoren die het onmogelijk maken deze kennis om te zetten in een verantwoord eetgedrag.

Een methode die erop gericht is niet zozeer de voeding aan te passen als wel het eetgedrag is de "zelfcontrolemethode", in het begin van de jaren tachtig ontwikkeld door meerdere diëtisten. Deze methode heeft tot doel het afleren van ongewenst of problematisch eetgedrag en het aanleren van een gewenst eetgedrag. Het gaat hierbij dus niet zozeer om wát men eet, maar meer om hóe men het eetgedrag in de hand kan houden.

Dit goede eetgedrag kan worden aangeleerd via een aantal stappen, waarmee men zichzelf kan controleren. Vandaar ook de naam "zelfcontrolemethode". Net als bij alle andere afslankmethoden zijn er mensen die gebaat zijn bij de zelfcontrolemethode en mensen die er niets aan hebben. Toch ben ik van mening dat ik u de zelfcontrolemethode niet kan onthouden.

De stappen van deze methode kunt u verderop in dit artikel vinden. Ze kunnen een aanvulling zijn op adviezen of tips voor een goede voeding, die u van iemand heeft gehad. Het hoe en waarom van iedere stap zal ik nader toelichten, voornamelijk de gewenste gevolgen. Deze stappen zijn in willekeurige volgorde gekozen, dus u mag ook bij stap 12 beginnen, en bij stap 11 eindigen (om een voorbeeld te noemen).

De zelfcontrolemethode

Stap 1: schrijf voor uzelf op wat voor u de nadelen zijn van dik zijn

Door de nadelen op te schrijven, wordt u gedwongen na te denken over de vraag waarom u nu eigenlijk zo graag wilt vermageren. Is dit om gezondheidsredenen? Wil uw echtgeno(o)t(e) het graag? Vindt u zichzelf lelijk? Hierdoor kunt u zich bewust worden van uw motief en daar misschien kracht uit putten om het lijnen vol te houden. Ook bestaat de kans dat u denkt: "ik doe het eigenlijk voor een ander, niet voor mezelf, ik beslis om te doen wat ik zelf goed vind" en vervolgens het lijnen staakt.

Stap 2: maak een eetverslag of voedingsdagboek

In een eetverslag of voedingsdagboek noteert u hoe laat u eet, wat u eet, waar u eet (eet ik voor de tv, op de slaapkamer, aan de keukentafel enz.), eventueel met wie u eet, waarom u eet (eet ik omdat ik me rot voel, omdat ik alleen ben, omdat ik honger heb enz) en de gevoelens die u op dat moment ervaart. Met een eetverslag inventariseert u uw eigen eetgedrag.

Door te noteren hoe laat u eet, kunt u bijvoorbeeld achterhalen dat u elke dag om vier uur behoefte krijgt aan zoetigheid. Met de voeding kan daarop worden ingespeeld, bijvoorbeeld door gezonde tussendoortjes te plannen.

Door te noteren wat u eet, kunt u zien welke producten er met grote regelmaat terugkeren en welke hoeveelheden u consumeert. Het kan bijvoorbeeld lijken dat de voedselkeuze wel goed is, maar dat de hoeveelheden veel te groot zijn. Ook kan blijken dat er van de gezonde voeding mondjesmaat gegeten wordt, maar dat vooral snoep een grotere plaats inneemt.

Door te noteren waar u eet, kunt u er bijvoorbeeld achter komen dat u, zodra u op de bank zit voor de televisie altijd iets te eten moet hebben. Een bekende eetplaats is ook het aanrecht waaraan ontbeten wordt.

Door te noteren met wie u eet, kunt u bijvoorbeeld achterhalen dat u niet te vaak eet waar anderen bij zijn, maar eerder wanneer u alleen bent. Ook kan juist het tegenovergestelde blijken: zodra uw buurvrouw op de koffie komt, zit u samen aan de cake.

Door te noteren waarom u eet en de gevoelens die u ervaart kan bijvoorbeeld blijken dat er juist bij verveling veel wordt gegeten.

Een eetverslag is noodzakelijk: pas wanneer u uw eigen patroon kent, kunt u eraan werken om het ten goede te veranderen. Vraagt u zich af hoe u het beste een eetverslag / voedingsdagboek bij kunt houden? Hieronder is een tabel te zien die u wat op weg kan helpen. Natuurlijk mag u ook uw eigen manier hebben om zo'n verslag te maken.

Eetverslag / voedingsdagboek
Tijdstip	Wat en hoeveel	Waar	Waarom + gevoel
..	..	..	..

Stap 3: inkopen doen

Deze stap bestaat uit 5 eenvoudige tips.

1. Doe uw boodschappen met een boodschappenlijstje en houdt u zich daar ook aan. Wanneer u iets verleidelijks in de winkel tegenkomt en het staat niet op uw boodschappenlijstje, kunt u het gemakkelijker laten liggen.
2. Doe nooit boodschappen met een lege maag. Dit leidt gemakkelijker tot de aankoop van allerlei snoepgoed dan wanneer u winkelt met een volle maag.
3. Neem zo vaak mogelijk gepast geld mee en laat uw pinpas thuis als u naar een "gevaarlijke" plaats gaat. U kunt dan niet meer kopen dan u van plan was.
4. Neem in de supermarkt een mandje in plaats van een wagentje. U koopt dan minder, al is het alleen al omdat u alles moet dragen. Ook wanneer u met de fiets of lopend boodschappen doet, zal u minder snel in de verleiding komen om meer mee te nemen dan wanneer u met de auto gaat.
5. Koop zoveel mogelijk voedsel dat voorbereiding vraagt voordat u het kunt gaan eten. Het gaat hier om voorbereidingen als schillen, raspen, snijden en koken. Zorg dat u zo weinig mogelijk hapklaar voedsel in huis hebt, zoals koekjes, snoepjes, snacks, pinda's. Hoe meer moeite u moet doen om iets te kunnen eten, des te eerder zult u het nalaten. Door veel hapklaar voedsel in huis te halen wordt het zondigen wel erg gemakkelijk.
• Vaak wordt gesteld dat koekjes en dergelijke in huis worden gehaald voor de visite of voor de overige familieleden. In zo'n geval kunt u de familieleden vragen om de snoeperijtjes op te bergen op een plaats waar u ze niet telkens tegenkomt.
• Vraag de visite eerst of ze wel iets willen gebruiken bij dranken. Presenteer dus niet automatisch zodat u zelf minder gemakkelijk in de verleiding komt.
• Haalt u toch hapklaar voedsel in huis (voor anderen) kies dan die dingen die u zelf niet lust, koop ze in de kleinste verpakking en kies dingen die zo weinig mogelijk calorieën bevatten.

Stap 4: bepaal van tevoren hoeveel u gaat eten en drinken

Bedenkt voor u gaat eten wat en hoeveel u wilt eten en drinken en houdt u zich daar aan. Schep geen tweede keer op. Veel eten is een gewoonte en heeft vaak niets te maken met een hongergevoel. Als u eenmaal aan het eten bent is het vaak moeilijk uit te maken of u eigenlijk al genoeg hebt gehad. U hebt de neiging nog eens door te gaan. Denk tijdens de maaltijd: "Heb ik al voldoende, ben ik verzadigd?"

Door deze stap leert u om uw hongergevoel te verzadigen en daarna niet verder te gaan. Als u bewust eet zult u ook eerder een verzadigd gevoel krijgen.

Stap 5: plan de tussendoortjes

Spreek van tevoren met uzelf af wanneer u een tussendoortje neemt. Gebruik dit tussendoortje op een vaste eetplaats. Spreek ook met uzelf af wat u neemt en in welke hoeveelheid.

De bedoeling van deze stap is dat u de baas wordt over de tussendoortjes en niet de tussendoortjes over u. Dus geen tussendoortjes nemen wanneer u die toevallig ziet liggen, of wanneer u er ineens trek in krijgt, maar alleen op het tijdstip dat u met uzelf hadafgesproken. Ook niet een ander product dan u met uzelf had afgesproken.

Bij het plannen van de tussendoortjes is het verstandig om ze op tijdstippen te nemen die voor u zelf als moeilijk bekend staan, bijvoorbeeld aan het einde van de middag of 's avonds wanneer u alleen bent. Het plannen van de tussendoortjes kunt u het beste vlak na een maaltijd doen, dus met een volle maag, zodat uw tussendoortjes niet al te royaal uit zullen vallen.

Het is niet verstandig om geen tussendoortjes te plannen: door te streng te zijn voor uzelf zet u de deur open voor snoepaanvallen die uit de hand kunnen lopen. Wel kunt u het aantal tussendoortjes beperken. Dit is dan ook de volgende stap.

Stap 6: verminder het aantal tussendoortjes

Wanneer u gewend bent om vaak een tussendoortje te nemen, kunt u proberen dit terug te dringen. U kunt beginnen om één vaste snoeptijd minder te nemen. Kijk op het eetverslag (stap 3) op welk tijdstip u een tussendoortje het beste kunt missen.

Daarbij kunt u een snoeptijd op het moment dat u het meest nodig hebt gewoon handhaven, bijvoorbeeld aan het eind van de middag. Wanener u het aantal tussendoortjes al hebt terug gebracht tot driemaal per dag, bijvoorbeeld in de loop van de ochtend, avond en middag, kunt u deze stap overslaan.

Stap 7: snoep verstandig

Aan de hand van het eetverslag (stap 2) kunt u zien wat en hoeveel u snoept. De echte dikmakers kunnen dan worden vervangen door wat gezondere varianten. Door verstandig te snoepen wordt de hoeveelheid energie in de voeding beperkt. Het verstandig snoepen kan eventueel samenvallen met het plannen van de tussendoortjes, dus vaste snoeptijden en snoepplaatsen. Probeer de verslavende dikmakers zoals chocolade en pinda's terug te brengen tot maximaal één à twee keer per week.

Stap 8: complimenteus weigeren

Als u iets weigert doe het dan zo duidelijk en beslist mogelijk. Niet iedereen heeft zin om te vertellen dat hij lijnt, zeker niet wanneer dit lijnen bij herhaling is voorgekomen. Om opdringen of zinloze discussies te voorkomen, kunt u zeggen dat u liever even wilt wachten of dat u pas hebt gegeten. Wanneer u uw weigering met een complimentje weet te omkleden hebt u misschien minder kans op tegenspraak, bijvoorbeeld door te zeggen dat u het erg vervelend vindt om te weigeren omdat u weet dat het u zo van harte is gegund.

Stap 9: eten bij speciale gelegenheden

Wanneer u naar een speciale gelegenheid gaat, bijvoorbeeld een receptie of een verjaardagsfeest kunt u van tevoren afspraken maken met uzelf over wat u wilt gebruiken. U voorkomt daarmee dat het uit de hand loopt wanneer u eenmaal op dat feestje bent.

Manieren om eten en drinken in de hand te houden kunnen zijn:

• U spreekt met uzelf af niet meer dan bijvoorbeeld 3 glazen wijn en 3 toastjes met salade te nemen.
• U beslist om wel een gebakje te nemen en twee glazen wijn, maar geen hapjes bij de alcohol.
• U besluit na elf uur 's avonds niets meer te nemen.
• U besluit om alleen maar te drinken en niets te eten.
• U besluit alleen maar caloriearme dingen te eten en te drinken.
• Zorg dat u met een goed gevulde maag naar het feestje toe gaat.

Wanneer u eenmaal op het feestje bent, kunt u nog een aantal maatregelen nemen:

• Stel het tijdstip vast waarop u iets wilt nemen uit.
• Houd u aan de afspraken die u met uzelf hebt gemaakt.
• Neem kleine slokjes en zet na elke slok het glas weg.
• Zorg dat u niet in de buurt zit van schalen met hapjes.
• Wissel alcoholistische dranken af met bijvoorbeeld light frisdranken of water.

Stap 10: eten bij anderen

Wanneer u bij anderen eet kunt u ook van tevoren afspraken maken met uzelf, met name over de hoeveelheden die u gaat eten. Een afspraak kan bijvoorbeeld zijn dat u slechts één keer opschept, en dat u niet meer dan één glas wijn zult drinken bij het eten.

Ook is het verstandig alvast een complimenteuze weigering in gedachten te hebben voor het geval er wordt aangedrongen op meer. Kent u de persoon waar u gaat eten goed, licht hem of haar dan in over uw dieet. Er zijn ook heerlijke energiebeperkte gerechten te maken!

Stap 11: vaste etenstijden

Gebruik elke dag drie hoofdmaaltijden, waarvan twee broodmaaltijden en een warme maaltijd. neem deze maaltijden op een vast tijdstip. Ditzelfde kunt u doen met tussendoortjes. Het lichaam gaat wennen aan de regelmaat. De hongergevoelens buiten deze tijden zullen geleidelijk aan afnemen. Door de tussendoortjes goed te plannen worden tussentijdse hongergevoelens vermeden.

Het is verstandig om zo weinig mogelijk van de vaste etenstijden af te wijken. Niets leidt zo makkelijk tot snoepen als onregelmatige etenstijden. Ook tijdens weekeinden en vakantiedagen is het zinvol om u te houden aan vaste etenstijden, al kunnen die op heel andere tijden liggen dan tijdens werk- of schooldagen.

Wanneer u later bent dan anders, eet dan nog maar een klein beetje, zodat de volgende maaltijd op het normale tijdstip gegeten kan worden.

Stap 12: beloon uzelf

Wanneer u zich bijvoorbeeld een week lang aan uw eigen planning hebt gehouden, kunt u zichzelf belonen. U hebt het dan verdiend. Een beloning kunt u van tevoren met uzelf afspreken: bijvoorbeeld als u zich een week lang aan een bepaalde stap hebt gehouden trakteert u zich op een nieuw boek, een uitje, een nieuw kledingstuk of iets anders dat u graag zou willen. Een beloning is een stimulans om door te gaan en een bewijs van uw doorzettingsvermogen.

Stap 13: de vaste eetplaats

Eet alles zo veel mogelijk op een vaste plaats in huis. Het beste is de eettafel, omdat daar gewoonlijk de maaltijden worden gebruikt. Deze vaste eetplaats kunt u ook gebruiken wanneer u uw tussendoortjes neemt.

Veel mensen krijgen trek wanneer ze op een plaats zijn waar ze gewend zijn om te eten. Voor de één kan dit voor de televisie zijn, voor de ander 's avonds in bed voor het slapen gaan. Zodra u voor de televisie gaat zitten, begint u trek te krijgen omdat die plaats wordt geassocieerd met eten. Wanneer u een vaste eetplaats aanhoudt, zullen andere plaatsen u niet meer aan eten doen denken.

Een ander voorbeeld van een vaste eetplaats is dat u, voordat u iets wilt gaan eten, eerst naar uw vaste eetplaats toe moet. Dit kan een extra belemmering zijn om bijvoorbeeld te veel tussendoortjes te nemen.

Een uitzondering kan worden gemaakt voor het drinken van koffie en thee en andere calorie-arme dranken: die hoeft u niet op een vaste eetplaats te gebruiken.

Stap 14: geen andere bezigheden tijdens het eten

Zorg dat u tijdens het eten niets anders doet, zoals de krant lezen of tv-kijken. In de eerste plaats omdat u de krant lezen of tv-kijken anders gaat associëren met eten. In de tweede plaats omdat u anders niet of nauwelijks in de gaten heeft wat u eet en hoeveel. U kunt dus niet bewust genieten van het eten. Wanneer u de krant aan het lezen bent of tv-kijkt en het is uw tijd voor uw maaltijd of tussendoortje, ga dan weer op uw vaste eetplaats zitten.

Stap 15: pauzeren tijdens het eten

Deze stap is een tijdelijke oefening. U kunt de hoofdmaaltijd onderbreken voor twee tot drie minuten, het bestek neerleggen en aan tafel blijven zitten dot die twee à drie minuten om zijn. U kunt dit ook toepassen bij tussendoortjes. Tijdens het eten denkt u:

• Hoe voelt mijn maag?
• Heb ik nog wel zo'n honger dat ik alles wat er op mijn bord ligt moet opeten?
• Is het moeilijk voor mij om met dat volle bord voor me toch niet te eten?

Door uzelf te verplichten tijdens een maaltijd een paar minuten niet te eten, bereikt u drie dingen, namelijk:

1. U voorkomt dat u de maaltijd gedachteloos naar binnen werkt,
2. U laat uzelf zien dat u de baas bent over het eten,
3. U komt tot de ontdekking dat u sterk bent en in staat iets te doen wat u zelf wilt.

Het nadeel van deze stap, wanneer hij wordt toegepast bij de warme maaltijd, is dat het eten afkoelt. Dit kan enigszins worden voorkomen door het bord van tevoren warm te maken.

Deze stap hoeft niet langer dan twee weken te worden volgehouden. Daarna weet u of u het eten de baas bent of niet.

Stap 16: het beëindigen van de maaltijd

Ruim de restjes op zodra u klaar bent met eten; blijf niet natafelen terwijl er nog allerlei lekkers op tafel staat. Want anders wordt de verleiding om nog wat te nemen wel heel erg groot.

Wanneer u de restjes bewaart om deze de volgende dag als extra te eten, kunt u ze beter weggooien. Als u altijd restjes overhoudt, kunt u overwegen voortaan wat minder te koken.

Ook tanden poetsen na het eten helpt. U hebt dan minder of helemaal geen trek meer om nog te eten.

Stap 17: het voedsel opbergen

Berg het eten dat u in huis hebt op één vaste plaats op. Kies daarvoor een plaats waar u niet al te vaak hoeft te zijn. Berg al het eten zoveel mogelijk op in één kast: hoe meer opbergplaatsen en hoe gemakkelijker deze bereikbaar zijn, des te vaker komt u in de verleiding iets te eten. Laat ook geen eten slingeren. Wanneer de visite weg is, berg dan meteen de koektrommel of het bonbonschaaltje op.

Met deze stap voorkomt u dat u vaak oog in oog komt te staan met voedsel.

Stap 18: het inschakelen van de directe omgeving

Om de stappen goed te kunnen volgen is medewerking van de directe omgeving, zoals huisgenoten en collega's erg belangrijk. De stappen zijn ingrijpend voor uw dagelijks leven en het is moeilijk om ze zonder ruggesteun vol te houden. Als uw omgeving steun biedt, is het voor u gemakkelijker om de stappen te blijven volgen.

Op deze manier kunt u om steun vragen:

• U kunt vertellen dat u uw omgeving nodig hebt om het lijnen vol te houden; vraag mensen in uw omgeving rekening met u te houden.
• U kunt vragen of zij zich positief willen opstellen, bijvoorbeeld door u aan te moedigen en complimentjes te geven.
• U kunt laten merken dat u niet gebaat bent bij negatieve kritiek wanneer het eens fout gaat: u zult hier zelf al last genoeg van hebben.
• U kunt ze betrekken bij het volgen van de stappen, door te vertellen met welke stap u bezig bent, wat het doel daarvan is en hoe ze u kunnen helpen.
• U kunt duidelijk maken dat u niet gebaat bent bij aandringen om gewoon gezellig mee te doen. U heeft het al moelijk genoeg.

Stap 19: happen tellen

Tel bij elke maaltijd die u neemt, of dit nu een hoofdmaaltijd is of een tussendoortje, het aantal happen dat u per minuut neemt. DIt kunt u bijvoorbeeld een paar minuten volhouden. Op deze manier dwingt u uzelf om u beter bewust te zijn van de snelheid waarmee u eet. Als u langzamer eet voelt u eerder en beter dat u hebt gegeten.

Stap 20: hap voor hap eten en rustig kauwen

Leg na elke hap uw bestek neer en neem pas de volgende hap op uw lepel of vork, nadat u de vorige goed hebt gekauwd en doorgeslikt. Met deze stap leert u genieten van het eten. U leert rustiger, beheerster te eten, waardoor u sneller verzadigd bent en dus minder zult eten.

Stap 21: rek de maaltijd

Verleng het laatste kwart van de maaltijd door uw bestek na elke hap even neer te leggen en te denken: "heb ik al genoeg gehad?" Door deze stap gaat u rustiger eten en laat u uzelf zien dat u zich heus wel kunt beheersen. U zult merken dat u veel eerder verzadigd bent.

Stap 22: passend bestek

Gebruikt bij alle hoofdmaaltijden bestek, of dit nou om brood, soep of yoghurt gaat. Gebruik vooral klein bestek. Het gaat hier niet om het aanleren van tafelmanieren! Doordat u niet méér kunt eten dan op uw vork of lepel kan, gaat u kleinere happen nemen. Hierdoor eet u langzamer en geniet u meer van wat u eet.

Stap 23: het wegen

Veel lijners staan elke dag op de weegschaal. Dit kan zowel voor- als nadelen hebben. Een voordeel is dat u uw gewicht goed in de gaten kunt houden en dat u een pas op de plaats kunt maken wanneer u aankomt. Een nadeel is dat u in paniek kunt raken wanneer het gewicht schommelt en juist daardoor meer gaat eten ("Wat ik ook doe, het helpt toch allemaal niets"). Een ander nadeel kan zijn dat u meer gaat eten wanneer u ziet dat u goed afvalt. Het is verstandig voor uzelf eens op een rijtje te zetten wat er bij uzelf overheerst: de voordelen of de nadelen van dagelijks wegen.

Daarna kunt u beslissen om uzelf bijvoorbeeld maar eens in de week te gaan wegen, of voorlopig eens een tijdje niet op de weegschaal te gaan staan.

Weeg altijd op dezelfde tijd, bijvoorbeeld 's morgens als u uit bed komt. Het gewicht kan schommelen door wat u hebt gegeten of gedronken, door de stoelgang en bij vrouwen ook nog door de menstruatiecyclus. Zetmeelrijke maaltijden zijn altijd goed voor extra gewicht omdat zetmeel veel vocht bindt. Wanneer u dit weet, hoeft u niet in paniek te raken wanneer u bijvoorbeeld een rijsttafel hebt genomen.

Stap 24: Hang een lijst op met alle stappen die u doet

Door een lijst bij te houden van alle stappen die u heeft gezet, kunt u af en toe uw geheugen nog eens opfrissen en bepaalde stappen eventueel herhalen als ze wat zijn weggezakt. Hang de lijst op een plaats waar u veel moet zijn, bijvoorbeeld in de keuken.

Stap 25: zoek bezigheden die u van het eten afleiden

Wanneer u een snoepaanval of eetbui voelt aankomen, probeer dan afleiding te zoeken, zodat u niet gaat toegeven aan de drang om overmatig te eten. Wanneer u met iets bezig bent, denkt u niet of althans minder aan eten. Ga iets leuks doen, alleen of met anderen. Wat leuk is, is voor iedereen verschillend. De een gaat misschien een bioscoopje pikken, de ander gaat een eind lopen, en weer een ander gaat in bad een boek lezen. Zo nu en dan iets leuks doen kan ook een behoefte bevredigen waarvan u zich aanvankelijk niet zo bewust was. © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Dieet (Mens en Gezondheid) op 11-09-2007, laatst gewijzigd op 08-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Meer Vet Verbranden met Gezonde Voeding: Door gezonde voeding te gebruiken kun je gemakkelijk meer vet verbranden. Gezond eten is een kwestie van langzamerhand aanleren en toevoegen van gezonde voeding aan j…
• Eetstoornis night eating syndrome, nachtelijke eetbuien: Het night eating syndrome is een eetstoornis waarbij iemand meer dan de helft van de dagelijkse noodzakelijke calorieën 's avonds of 's nachts tot zi…
• Emo-eten is niet normaal: Verdriet of frustratie. Dat kan voor sommige mensen aanleiding zijn om zich vol te proppen met chips, kaas of chocolade. Eten door emoties. ook wel emo-eten genoemd.Daardoor worden…
• Leren en aanleren van gedrag bij dieren: Hoe kun je een dier iets aanleren? Leert een dier ook zelf? Interessante vragen. Het gedrag van dieren wordt daarom al eeuwenlang bestudeerd. Vooral de vraag of iets…
• Voedingsritme in de sport: Zowel bij krachtsport als bij duursport en teamsport moet er aandacht worden besteed aan het voedingsritme. Het voedingsritme moet in overeenstemming zijn met het trainings- en wed…