De verstandskies: trekken of laten zitten?

De verstandskies: trekken of laten zitten?

De naam verstandskies wordt gebruikt voor een kies die niet kan doorbreken en weggedrukt wordt. Meestal is het een derde molaar (achterste kies), die naar boven groeit aan het einde van de puberteit of wat later, en die beklemd raakt omdat er niet genoeg ruimte in de kaak is. Vaak groeit deze kies ook horizontaal, waardoor de buurtand kan worden beschadigd. Verwijderen van de verstandskies is dan belangrijk.

Verstandskies: algemene informatie

De verstandskies kan ook scheef komen te staan voor hij doorbreekt en zijdelings doorkomen in plaats van rechtuit. Tenslotte kan een andere tand of kies in de weg staan en ervoor zorgen dat een nieuwe tand scheef doorbreekt of niet kan doorbreken. In het eerste geval is het belangrijk om de verstandskies snel te verwijderen voordat hij (horizontaal) tegen de buurtand aangroeit. Want dan kan het namelijk gebeuren dat de buurtand wordt aangetast (resorptie). In het ergste geval moeten dan de twee tanden worden verwijderd!

Meestal gaat het om verstandkiezen, maar ook andere tanden en kiezen kunnen beklemd raken. Meestal zijn er geen symptomen en is geen behandeling nodig. Maar in sommige gevallen ontstaat pijn of druk op de andere tanden, met als gevolg scheefgegroeide tanden. In andere gevallen kunnen de scheefstaande tanden en kiezen voedselresten vasthouden en zorgt voor tandvleesontsteking. Als zich dergelijke symptomen voordoen wordt meestal geadviseerd de tand of kies te laten trekken.

Symptomen van de verstandskies

Wat voor een klachten kun je hebben?
  • Pijn in kiezen of tandvlees.
  • Herhaalde ontsteking ter plekke van de niet doorgebroken tand of kies.
  • Vieze smaak in de mond en slechte adem door voedselresten of tandvleesontsteking.
  • Hoofdpijn.

Vaak merk je niet dat de verstandskies aan het groeien is of naar buiten wil komen. Daarom is het belangrijk om regelmatig de tandarts te bezoeken. Deze houdt je hele gebit in de gaten en maakt in de pubertijd geregeld bitewing-foto's om de groei in de gaten te houden.

Oorzaken van problemen met de verstandskies

Door scheefstand van de tanden en kiezen kunnen elementen beklemd en misplaatst worden of er is weinig ruimte in de kaak om juist door te komen.

Preventie van problemen met de verstandskies

Goede mondhygiëne (lees het artikel Een mooi gebit krijg je zo!, om een goede mondhygiëne te krijgen) en tijdens de jeugd en adolescentie, met zonodig toepassing van beugels om scheefstand te voorkomen en jaarlijks een bezoek aan de tandarts en de mondhygiëniste.

Onderzoek voor diagnose van de verstandskies

Gebitsonderzoek en röntgenfoto's van het gebit (bitewing-foto's) bij de tandarts. Bij de kaakchirug wordt meestal ook een panorama-foto gemaakt (orthopantogram).

Behandeling verstandskies

Wat kun je doen tegen klachten?
  • Gebruik zonodig eenvoudige pijnstillers tot je bij de tandarts terecht kunt. Ook spoelen met mondwater of warm zout water kan helpen. Middelen zijn verkrijgbaar bij de gangbare drogisten.
  • Tegen bacterie-infectie ter plekke van de beklemde kies worden antibiotica voorgeschreven.
  • Trekken is een afdoende behandeling bij klachten.

Ga zeker naar de tandarts met tand(vlees)- of kiespijn!

Verdoving bij het trekken van verstandskiezen

Afhankelijk van de stand van de tand of kies, kan de tandarts de behandeling onder plaatselijke verdoving uitvoeren. Men kan ook verwezen worden naar een kaakchirurg en soms is algehele verdoving nodig. Als er verstandskiezen worden getrokken gebeurt dit in de meeste gevallen per tand. Per bezoek wordt er dan 1 tand of kies getrokken, want het is immers best een 'zware' behandeling, die voor veel (eet) ergernis zorgt.

De napijn is bij ieder persoon anders. Bij sommigen trekt de zwelling na enkele dagen weg, bij anderen duurt het wat langer. Vaak zijn er ook hechtingen geplaatst. De kaakchirurg zal je vertellen of deze moeten worden verwijderd of zelf oplossen. Het gebied waar de tand is getrokken is vaak niet goed te reinigen en kwetsbaar voor infecties. Het is daarom belangrijk om ook te spoelen. Chloorhexidine is een goede bacteriedodend mondspoelmiddel.

Tot slot

Lees ook de special Aandoeningen aan de tanden en tandvlees of Mondverzorging en vind alle informatie over uw mond en gebit!
© 2008 - 2012 Victorho, gepubliceerd in Diversen (Mens en Gezondheid) op . Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer informatie…

Gerelateerde artikelen
Tandvleesontsteking: Oorzaken, symptomen en gevolgen Tandvleesontsteking is een aandoening die ontstaat ten gevolge van t…
Verstandskies laten trekken De verstandskies is de verste kies in ons gebit die ook het laatste door zal komen. Meestal b…
Tandvleesontsteking verhelpen, behandeling en pijn Tandvleesontsteking verhelpen, behandelen, gingivitis, bloedend tandvl…
Specialist: de kaakchirurg De kaakchirurg is een zeer gespecialiseerde tandendokter. Hij heeft meerdere opleidingen gevol…
Tandvlees ontsteking & Oorzaak en behandeling Ontsteking die in de rand van het tandvlees zit, heet gingivitis en wordt v…

Reageer op het artikel "De verstandskies: trekken of laten zitten?"

Guus, 03-02-2012 15:23
Gister ben ik (32 jr.) voor het eerst, na mijn verhuizing, bij mijn nieuwe tandarts geweest. Deze nieuwe tandarts heeft mij geadviseerd om mijn verstandskiezen (alle 4) te laten verwijderen. Toen ik er later nog eens over nadacht vroeg ik mij af of dit wel nodig is. Ik heb geen last van de kiezen en ook nooit last ervan gehad, volgens de (nieuwe) tandarts is er ook genoeg plaats in mijn mond voor de kiezen en mijn vorige tandarts heeft hier ook nooit iets over gezegd. Is er misschien een risico in de toekomst waardoor deze ingreep nuttig kan zijn? Zo niet dan zou ik graag mijn, gezonde, tanden willen behouden.
Kan iemand mij hiermee helpen? Reactie infoteur, 04-02-2012
Beste Guus,
De opvatting dat alle verstandskiezen er uit moeten worden gehaald is inmiddels achterhaald.
Bij geen klachten, geen pathologie (caries, parodontitis, e.d.) en voldoende ruimte om ze volledig te laten occluderen met elkaar (dus geen verkeerde ligging en/of positie in de tandbogen) is er inderdaad geen reden om ze te laten verwijderen. Dat brengt immers ook risico's en bovendien ongemak met zich mee.
Groet,
Victor

Jonneke, 13-11-2011 14:23
Twee weken geleden zijn er bij mij drie verstandskiezen verwijderd door de kaakchirurg. Ik was doodsbang, temeer daar enige jaren geleden mijn tandarts al een kies er zelf uitgehaald heeft, met een gigantische infectie en erg veel pijn tot gevolg. Gelukkig heeft de kaakchirurg zijn uiterste best gedaan, ik kreeg een antibioticakuur (vanwege hartklepproblemen) waarmee ik een dag voor de ingreep moest starten. Het trekken van de bovenste twee kiezen was zo gebeurd, de kies linksonder kostte veel moeite om te verwijderen. De chirurg heeft een half uur geboord en stukjes tand uit mijn kaak gehaald. Pijn deed het niet, de verdoving was super. Na de operatie heb ik me goed aan de instructies van de kaakchirurg gehouden, de eerste 24 uur niet spoelen, spugen etc. en vanaf de dag na de operatie na de maaltijd de mond spoelen met zout water (ik heb geen spuitje). Na een aantal dagen fors pijn ging het steeds een beetje beter. Ik mag nog steeds niet echt klagen, maar sinds vanochtend begint de kaak linksonder toch weer pijnlijker te worden. Slikken voelt erg vervelend en de pijn trekt door naar mijn oor. Een echt diep gat is er niet te zien, de kaakchirurg heeft alles keurig overdekt met tandvlees. Er is slechts een klein gaatje zichtbaar. Ernaast zitten nog twee oplosbare hechtingen. Alle andere hechtingen hebben 3 dagen geleden al losgelaten. Zou de pijn van de hechtingen kunnen komen? Of kun je twee weken na de operatie toch nog een infectie ontwikkelen? Reactie infoteur, 14-11-2011
Beste Jonneke,
De hechtingen die er nog inzitten zou ik er met een tandenborstel langzaam uitborstelen. Blijkbaar hebben ze een duwtje in de rug nodig (horen na 10 dagen uit te vallen).
Ja een ontsteking na de operatie is nog mogelijk. Komt niet vaak voor maar alveolitis is daarvan de meest voorkomende. Een kuur met gaas en waterstofperoxide kan dit snel in de kiem smoren.
Met groet,
Victor

Jippiejee, 02-11-2011 14:53
Na een paar weken helse pijn in mijn kaak (en anti-b omdat mijn dokter dacht dat het weer de holten waren) ben ik gister naar de tandarts gegaan. Waar bleek dat mijn verstandkies linksboven al behoorlijk kapot aan het gaan was.
Ik heb nogal een tandarts-angst maar zij stelden mij heel erg gerust en hebben hem er meteen uitgehaald.
Ik had achteraf gezien wel last van de verdoving want een minuut na de verdoving sloeg mijn hart op hol...maar verder ging het goed. Ik heb de tandarts hier overigens niet over ingelicht hoewel ik wel even in paniek was.
De wortels van mijn verstandskies stonden alle kanten op dus deden ze er ongeveer twintig minuten over om hem eruit te trekken/snijden. Daarna hebben ze het gehecht. Ben even 2 minuutjes rustig gaan zitten na de ingreep (was erg duizelig en licht in mijn hoofd?? gebeurd dat vaker?) . En heb sindsdien maar 1 paracetamol gehad. Het valt echt ongelovelijk mee!
Behalve gekraak/getrek voel je er vrij weinig van. De napijn valt me heel erg mee.
Twee uur later at ik al weer (wel voorzichtig) en daarna viel ik als een blok in slaap.
Nu heb ik een beetje hoofdpijn en kauwen is niet erg fijn maar ben al lang blij dat ik geen zenuwpijn meer heb! Deze pijn is goed te doen. Vandaag het hele huis al weer opgeruimd en morgen weer aan de slag. Reactie infoteur, 02-11-2011
Beste,
Fijn om te horen dat je een goede ervaring bij de tandarts hebt gehad! Jammer dat je een hele tijd met de pijn hebt moeten rondlopen.
Ja, de napijn bij de boven verstandskiezen vallen in de meeste gevallen erg mee.
Indien je toch pijn ervaart, kun je nog een paracetamol nemen (max 6 van 500 gram per dag).
Groet,
Victor

Tamara, 30-10-2011 23:18
Vervolg. Dinsdag moet ik terug om het gaas te laten verwijderen. Hoe, wat en verder. Ik zou het niet weten. Heb erg veel schrik voor dinsdag. Moet ook toegeven dat ik ook steeds erge steken in mijn kaak heb. Help. Wanneer houd het nu eens op? Reactie infoteur, 02-11-2011
Ben erg benieuwd hoe dit vervolg is gegaan.
Wat is de geschiedenis van de klachten en om welke tand en kaak gaat het?
Groet,
Victor

Cynthia, 19-09-2011 21:17
Ik ben vanmorgen naar de kaakchirurg geweest voor het trekken van 2 verstandskiezen recht boven en onder! Er zat een gat in 1 van me verstandskiezen dus had enorme pijn was blij dat ik op de stoel zat en zodra de 1ste verdoving er in ging voelde ik de pijn zo weg trekken wat een heerlijk gevoel toen moest de verdoving even kwartiertje in werken en binnen 3 minuten waren me kiezen eruit zonder hechtingen! En de na pijn valt ook reuze mee gelukkig! Volgende maand voor die andere twee dus verliep helemaal perfect Reactie infoteur, 20-09-2011
Leuk om te horen dat het zo goed is gegaan!
Denk dat het wel aan je is uitgelegd, maar de eerste 24 uur niet spoelen of door een rietje drinken.
Groet,
Victor

Viola, 17-09-2011 09:08
Ik was ook doodsbang om mijn verstandskiezen te laten trekken. Ik heb 10 jaar geleden al een keer een verwijsbrief gekregen voor de kaakchirurg maar die is linea recta in de prullenbak verdwenen. Nu begon mijn kaak ineens pijn te doen en bleek er zoveel tandsteen tussen te zitten en mijn bot was weggevaagd waardoor de kies evoor los kwam te zitten. Er was niet genoeg ruimte om het zelf schoon te houden dus die kies moest eruit. Mijn Tandarts heeft me heel erg gerust gesteld. Elke handeling verteld die ze ging doen en uitgelegd wat ik moest voelen. De prikjes leken me het ergst maar ook die vielen zo erg mee...Ik was bang voor het onbekende want die kies duwde ze zo om en je voelt er echt helemaal niks van. Over 2 maanden gaat de 2de eruit. Dit is voor mij een overwinning. Ik ben nu niet bang meer en dit gaat me helpen om voorgoed voor mijn angst voor de tandarts af te komen. Reactie infoteur, 17-09-2011
Beste Viola,
Dit is fantastisch nieuws! Heel erg goed gedaan! Je mag echt trots zijn op jezelf, omdat je zo goed bent omgegaan met je angst. Veel succes met de volgende behandeling, ik hoor hier graag hoe het is gegaan.
Met groet,
Victor

Anke, 25-10-2010 02:25
Ik heb alle 4 mijn verstandskiesen laten trekken. ik had soms een zeurende pijn aan mijn verstandskies links onder ben daarmee naar mijn tandarts gegaan en heb daarna bij de kaakchirurg een afspraak gemaakt om mijn verstandskiesen links boven en onder er uit te trekken en nog een afspraak om mijn verstands kiezen rechts boven en onder er uit te trekken. de pijn aan mijn verstandskies links onder werd steeds erger en kon niet meer wachten tot de afspraak bij de kaakchirurg heb toen daarom maar een spoed afspraak gemaakt bij de tandarts die heeft toen mijn verstands kies links onder getrokken en ook gelijk maar links boven. toen de verdoving was uitgewerkt had ik nog meer pijn dan ik had voor het trekken, heb wel twee weken lang echt een heftige pijn gehad en ook koorts medicijnen als parecetamol en ibuprofen hielpen bij mij nauwlijks. rechts boven en onder moesten nog getrokken worden en daar zag ik zwaar tegen op maar toen die getrokken waren heb ik gelukkig veel minder last van napijn gehad, mischien komt het omdat het toen door de kaakchirurg is gedaan. ik ben blij dat ik er nu van af ben:-)

Martijn, 02-03-2010 21:16
Twee maanden terug mijn verstandskies linksonder laten trekken door de kaakchirurg. Dit viel erg mee, de kies was er snel uit en de napijn was te verwaarozen. Een hechting was niet nodig en het is nu netjes dichtgegroeid.

Een week terug zijn er twee tegelijk uitgetrokken, rechtsonder en rechtsboven. Aan de bovenkant was de kies er wederom vlot uit. Wel is er toen een zogeheten "kaakperforatie" ontstaan, er is dan een verbinding tussen de neusholte en de mond. Kans op infectie is dan aanwezig, dus direct een anti biotica kuur van een week meegekregen.

De kies aan de onderkant ging helaas veel moeilijker en de kies brak naar mijn idee af. De chirurg moest toen met de boor aan het werk en heeft nadien alles keurig dichtgehecht. De napijn na deze ingreep was fors, enkele dagen niet goed kunnen eten, wang flink op gezwollen etc. Reactie infoteur, 07-03-2010
Beste Martijn,
Bedankt voor je verhaal!

Johan, 26-01-2010 11:39
Ik heb een week lang intens veel pijn gehad na het trekken van mijn verstandskiezen. Heb op een gegeven moment zelfs morfine pillen voorgeschreven gekregen. Niks hielp! De pijn werd bijna niet minder. Totdat ik Socketol ontdekte! Dit middel smeer je gewoon op de plek die pijn doet. Het verdoofd de pijn zeer goed, en sluit de wond ook nog eens af als een soort korstje. Bovendien is dit middel ook nog een vrij te koop bij tandartsen winkels! Als ik dit eerder had geweten had ik mezelf een hoop ellende kunnen besparen! Reactie infoteur, 26-01-2010
Beste Johan,
Bedankt voor je bijdrage!

Annelies, 03-09-2009 14:32
Mijn verstandkiezen zijn getrokken. Er zijn leukere dingen in het leven, maar zo vreselijk is het allemaal niet. Als je het volgende doet, kom je erdoor met zo min mogelijk pijn.

Vooraf
Maak je voorraadkast ?verstandskiesproof?. Je kunt straks een paar dagen niet goed kauwen en je mag geen melkproducten gebruiken. Gelukkig heeft de supermarkt de oplossing. Sla het volgende in:
- Een pak Brinta of havermout.
- Sojamelk, om straks de pap mee te maken. Neem de ongezoete versie, dan kun je zelf suiker toevoegen. Zie hier: je ontbijt en lunch.
- Appelmoes, het liefst zonder toegevoegde suiker. Lekker tussendoortje.
- Soep, met zo min mogelijk melkbestanddelen zoals aspergesoep en kruidige tomatensoep van Unox. Avondeten.
- Soja-toetjes. Gewoon te koop bij de supermarkt, allerlei smaakjes.

Deel twee van je voorbereiding: ijs. Niet om op te eten, maar om je wang straks mee te koelen. Je kunt van die plastic zakjes voor ijsklonten kopen. Vul ze en leg ze in de vriezer. Met één zo?n ding, gewikkeld in een handdoek, doe je anderhalf uur. Maak er een stuk of tien. Is dat echt nodig? Ja.

Houd de dag van de operatie vrij in je agenda, net als de twee dagen erna. Als je eerder opgeknapt bent, heb je nog lekker even vrij.

Tot slot: koop paracetamol, voor als je pillen van de chirurg op zijn. Geen aspirine, chefarine en APC, want dat verdunt het bloed.

De operatie
De behandelkamer van de kaakchirurg lijkt op die van de tandarts. Je krijgt een verdoving. Het is geen prettig gevoel, maar troost je: door deze prik ervaar je verder geen centje pijn. Het duurt ongeveer een kwartier voordat de verdoving werkt. Je krijgt waarschijnlijk een blauw laken over je heen. Je bovenste verstandskies is er binnen een minuut uit. De onderste misschien ook, maar het kan wat langer duren. Het kan zijn dat de boor eraan te pas moet komen. Ook hier voel je niets van. Tot slot hecht de chirurg de wond(en) en mag je een gaasje bijten. Hierdoor gaat de wond dicht. Dikke kans dat je binnen een half uur weer buiten staat. Het gaasje moet je uur tussen je kaken houden.

Thuis
De verdoving werkt nog. Ga direct door naar huis en installeer je voor de televisie met een ijspak gewikkeld in een handdoek. Tien minuten op je wang, tien minuten eraf. Dit de hele dag door en het liefst de dag na de operatie ook weer regelmatig koelen. Als je dit doet, zie je bijna geen zwelling! En de pijn wordt er flink minder door.
Neem ongeveer een uur na de operatie je eerste dosis pijnstillers. Ook als de pijn nog dragelijk is. Zo voorkom je erger. Ik kreeg tien pillen van 500 mg paracetamol mee. Max zes per dag, minimaal 3 uur tussen het innemen. Twee tegelijk mag. Neem op tijd je volgende dosis in.
Afleiding is goed: tv, een boek of een spelletje. De pijn voel je ergens op de achtergrond. De wond blijft wel een beetje bloeden. Als je meer bloedt, vouw je een vierkant gaasje op (geen watten) en bijt je hier een uur op. Blijft het bloeden of krijg je koorts, bel je de kaakchirurg.

Eten en drinken: Geen melkproducten. Eet vloeibare dingen (zie hierboven). Niet te warm en niet te koud. Probeer de eerste dag contact van het eten met de wond(en) te voorkomen. Neem hiervoor kleine slokjes.
Tanden poetsen: De kaakchirurg raadde mij aan om dit gewoon te blijven doen. Ik deed het na het nemen van de pijnstiller. Heel voorzichtig en niet over de wond gaan natuurlijk. Niets aan de hand.
Wond verzorgen: Vanaf dag twee moet je spoelen met zout water. Een theelepel keukenzout per liter lauw water. Na elke maaltijd. Als de wond gehecht wordt, is dat meestal met hechtingen die vanzelf oplossen.
Slapen: Voor het slapen gaan de eerste nacht: maximale dosis pijnstillers. Neem ook een ijspak mee. Dikke kans dat gewoon doorslaapt. Reactie infoteur, 03-09-2009
Beste Annelies,

Dankjewel voor je uitgebreide antwoord!
Hieruit zullen veel mensen informatie kunnen halen om hun operatie zo min mogelijk pijnlijk te laten zijn.

Groet,
Victor

Mimi, 18-03-2009 16:52
Hallo Rieneke,
Ik ben zelf ook ontzettend bang voor tandartsen en vooral voor verdovingen.
Heb gisteren mijn linker verstandskiezen laten trekken door de kaakchirurg, de hele week niet kunnen eten of slapen... maar het viel echt reuze mee! De verdoving werd in 2x geprikt, dus de tweede prikken voelde ik niet eens meer!! En daar was ik juist het meest bang voor, het trekken was zo gedaan, lijkt alsof ze een boomstam er uit trekken maar pijn heb ik zeker niet gehad! De napijn valt ook reuze mee, ik heb meer last van een stijve kaak dan van de wonden in mijn mond. Ik ben echt GEEN held op dit gebied, en ik zeg zelfs dat het mee valt!
Succes, Reactie infoteur, 20-03-2009
Beste Mimi,
Bedankt voor je reactie.
Zelf heb ik vorige week vier verdovingen gehad, de injectie zelf is inderdaad niet pijnlijk. Het is alleen pijnlijk als de verdovingsvloeistof te snel wordt ingespoten of te koud is. Een goede tandarts/kaakchirurg houdt hier rekening mee.
Groet,
Victor

Rieneke, 28-06-2008 09:58
Hoi hoi ik vind dat de mensen (patieenten) zelf mogen beslissen op algehele verdoving of niet. Er zijn mensen die doodsbang zijn voor de tandarts of de prikken voor verdoving. Ikzelf zit nu met een verstandskies en ik lees veel over algehele verdoving, maar mijn tandarts zegt doen ze niet. Nou dan maar pijn, ik ga ziekenhuizen bellen die het wel willen doen, even afwachten en ik laat het weten. Reactie infoteur, 17-11-2008
Beste Rieneke,
Er zijn inderdaad mensen die zo doodsbang zijn voor de tandarts of kaakchirurg dat ze alleen maar onder volledige verdoving behandeld willen worden. Voor een verstandskies is lokale verdoving (ter plaatse in de mond dus) ook zeer effectief en minder schadelijk voor de gezondheid. De napijn blijft zowel bij volledige als bij een plaatselijke verdoving hetzelfde, dus daar hoef je het niet voor te doen.
Groet,
Victor

Bronnen en referenties
  • Bron: Geneeswijzer
  • Eigen ervaringen in de tandartsenpraktijk.
Infoteur: Victorho
Rubriek: Mens en Gezondheid / Diversen
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 12
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!