Zintuigen en receptoren

Ons lichaam bevat vele zintuigen en receptoren om alles wat er in en buiten ons lichaam bevindt te meten en te vergelijken met de 'norm'. Hierdoor kunnen wij op een verandering - zowel intern als extern - gelijk reageren. Dit artikel behandelt receptoren voor temperatuur, de samenstelling van het bloed en die in onze spieren.

Temperatuur - Thermoreceptoren

Verspreid in de huid zitten thermoreceptoren. Dat zijn warmte- en koudezintuigcellen. Wanneer je een baby in bad doet kun je met je eigen huid voelen of het water niet te heet is. Het beste is een deel van je lichaam waar veel warmtezintuigcellen zitten, bijvoorbeeld bij de elleboog, zodat je een juist ‘beeld’ krijgt van de werkelijke wamte. Zo is je huid ook op te vatten als een zintuig. Het bevat receptoren o.a. voor temperatuurveranderingen.

Samenstelling bloed - Chemoreceptoren

In de hersenstam en in de wand van de halsslagaders en de aortaboog liggen chemoreceptoren die het meeste op de pCO2 in het bloed reageren. Bij een flinke activiteit van het lichaam stijgt de pCO2 van het bloed. Daardoor gaan er vanuit de chemoreceptoren impulsen via zenuwen naar het ademcentrum. Vervolgens gaan er weer impulsen via zenuwen naar de ademhalingsspieren.

Bloed: pO2 - pCO2 - pH

De invloed zuurtegraad-concentratie in het bloed op de chemoreceptoren hangt samen met de invloed van die de pCO2 heeft op de pH. Een hoge pCO2 zorgt voor een pH daling door de vorming van waterstofcarbonaat en een waterstof-ion. De chemoreceptoren die niet in de hersenstam liggen, maar wel in de aortaboog en de halsslagader, zijn erg gevoelig voor de pH van het bloed. Ook worden deze chemoreceptoren beïnvloed door een lage pO2 in het bloed, dit doordat de pO2 de chemoreceptoren gevoeliger maakt voor de pCO2 en de pH van het bloed (dit is op grote hoogte te merken, omdat door een hogere atmosferische druk minder snel O2 wordt opgenomen). Doordat chemoreceptoren door een lage pO2 gevoeliger zijn voor pCO2 van het bloed en dit weer doorgeeft, zorgt het ademcentrum ervoor dat men op grote hoogte sneller en dieper ademhaalt ook al is de pCO2 gelijk. Maar ook al is er een (kleine) stijging van pCO2 dan wordt er toch voor gezorgd dat de ademfrequentie meer versneld wordt.

Spieren - Spierspoeltjes

Informatie over de spanning in de spieren en de buiging van de gewrichten zijn erg onmisbaar voor de hersenen om een bepaalde lichamelijke houdingen te doen ontstaan. Het zijn talloze, tussen de spiervezels gelegen zintuigjes, de spierspoeltjes, die de informatie leveren. Spierspoeltjes zijn in rust actief, want ze zenden een constante hoeveelheid impulsen naar de hersenen (netzoals oogzintuigcellen dat doen). Wanneer de spier oprekt neemt de impulsfrequentie toe, bij verkorting af. Wanneer er impulsen lopen naar de spiervezels, gaan ze ook naar de spierspoeltjes. Zintuigjes die altijd op de rek van spieren reageren zijn de peeslichaampjes. Hoe meer spanning, hoe meer impulsen er naar de hersenen gaan. Komt er te veel spanning op een pees, dan treedt een reflex op waardoor de spier verslapt.
Bij elke beweging zijn gewrichten betrokken.

Rekreceptoren

Stel dat je gaat zitten. De hoek tussen het onder- en bovenbeen wordt gemeten door rekreceptoren uit het kniegewricht. Tijdens het opstaan zijn het telkens andere gewrichtzintuigjes die de buiging van de knie registreren. Hoe sneller de verandering, hoe meer impulsen (bijvoorbeeld het oog). Met behulp van de informatie kunnen de kleine hersenen de bewegingen van spieren en gewrichten coördineren.

Ga terug naar de special voor meer artikelen over het zenuwstelsel. © 2008 - 2009 Victorho, gepubliceerd in Diversen (Mens en Gezondheid) op 12-01-2008, laatst gewijzigd op 10-04-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde link

Selexyz.nl - Wetenschapsboeken.

Verwante artikelen

• Ademhaling: regulatie van de ademhaling: Het zenuwstelsel beïnvloedt de snelheid van alveolaire ventilatie, om op die wijze de arteriële zuurstof (PO2) en koolstofdioxide (PCO2) relatief constant te houden o…
• Verschillende manier van Conserveren: Conserveren is het langer houdbaar maken van producten. Conserveren is opgedeeld in 4 manieren: afsluiten of ontrekken van lucht, temperatuur (warm), temperatuur (koud)…
• Nieren: regulatie van het zuur-base evenwicht: De concentratie van Waterstofionen wordt in het lichaam binnen nauwe grenzen gehouden. De waterstofconcentratie (H+) is in de extracellulaire vloeistof zeer laa…
• Zenuwstelsel: sensorische receptoren: Er bestaan vijf typen sensorische receptoren. Mechanoreceptoren merken vervorming van de receptor of weefsel op. Thermoreceptoren merken veranderingen in de temperatuur…
• Hypertensie: fysiologie: Hypertensie komt voor bij 27% van de mensen tussen de 20 en 69 jaar. Hoewel de mensen vaak niets van de te hoge bloeddruk merken, is het van belang om de, vaak chronische, aandoening…

Bronnen en/of referenties

• Nectar biologie bovenbouw vwo
• www.victorhogervorst.nl/biologie