Sterven II: orgaandonatie - een Joodse visie

Wat is de Joodse visie op orgaandonatie? Het Jodendom is niet tegen. Het redden van een leven is immers een groot goed binnen het Jodendom. Alleen mag het doneren niet plaatsvinden als er nog sprake is van leven. Omdat elk leven evenveel waard is, mag iemands leven niet opgeofferd worden voor iemands anders leven.

Het leven is heilig

Voor het Jodendom is het leven heilig. Om deze reden is het doneren van een orgaan om iemands leven te redden één van de hoogste deugden die iemand kan doen. Maar soms, juist omdat een leven heilig is, is orgaandonatie problematisch.

Onderscheid tussen doneren gedurende de levensperiode en doneren na de dood

De Joodse wet maakt een onderscheid tussen het doneren van organen gedurende het leven en na de dood. Wanneer je leeft en een orgaan doneert dat je kan missen, zoals een nier, of delen die zichzelf kunnen aanmaken zoals bloed of beenmerg, om iemand te redden of iemands leven te verbeteren, is dat de grootste deugd die je kan doen.

In theorie kan dit ook toegepast worden op donatie van organen na de dood. Het redden van levens overtreft bijna ieder ander morele zorg. Dus het doneren is niet alleen acceptabel maar zelfs verplicht. Hoewel de Tora meldt dat het lichaam in zijn geheel dient te worden begraven, kan deze wet terzijde worden geschoven voor de grotere wet om levens te redden.

Maar in de praktijk levert orgaandonatie na de dood grote problemen op. Wanneer het gebruikt wordt voor onderzoek en wordt opgeslagen of zelfs niet wordt gebruikt dan is dit volgens de Joodse wet verboden. Orgaandonatie moet betrekking hebben op het redden van levens. Een veel groter probleem is het feit dat meeste organen alleen gebruikt kunnen worden voor donatie als het hart nog klopt. Dit betekent echter dat een persoon nog leeft. Het is volgens de Joodse wet niet mogelijk om dan al organen te verwijderen. Dit zou moord betekenen.

Wanneer is iemand dood?

In de medische en juridische wereld is iemand dood als er geen hersenactiviteit meer is. Maar volgens de Joodse wet mag het hart niet meer kloppen. Pas dan is iemand echt overleden. Wanneer er gediscussieerd gaat worden over de vraag wanneer iemand dood is, ontstaan er grote ethische problemen.

Dit is een kwestie van leven en dood. We hebben hogere wijsheid nodig om ons te leiden... Stel je voor een patiënt van 89 jaar oud die gedeeltelijk hersendood is en volgens de doktoren snel zal sterven. Patiënt Y in het bed daarnaast is 35 jaar oud en heeft een hart nodig. Waarom nu niet snel patiënt X dood verklaren in plaats van het leven van twee patiënten te riskeren? Het klinkt redelijk, maar het is het ontnemen van iemands lichaam om iemand anders leven te redden. Omdat we leven echter als heilig zien, is een harttransplantatie op deze wijze niet toegestaan.

In sommige landen wordt een rabbijn geraadpleegd om er zeker van te zijn dat een patiënt is overleden alvorens over te gaan tot transplantatie om levens te redden. In landen waar die mogelijkheid niet bestaat wordt afgezien van transplantatie.

Het is moeilijk om zelf te bepalen wanneer doneren van organen is toegestaan. Daarom moeten we blij zijn dat we de Tora hebben die ons duidelijkheid geeft in deze uiterste kwesties.

Meer lezen over sterven, lees dan mijn special Omgaan met de dood - een Joodse benadering. © 2008 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Diversen (Mens en Gezondheid) op 24-02-2008, laatst gewijzigd op 25-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Overlijdingsmoment: wanneer is iemand dood - Joodse visie: Wanneer is iemand dood? Dit is zelfs met de modernste technieken moeilijk vast te stellen. In Nederland is iemand overleden wanneer er sprake is van…
• Sterven I: dilemma's bij einde van het leven - Joodse visie: Het einde van het leven gaat vaak gepaard met moeilijke beslissingen. Het proces van het los maken van de ziel uit het lichaam gebeurt meestal nie…
• De dood: voortzetting van het leven in een hogere vorm: Voor bijna iedereen is de dood een verschrikkelijk iets. Het is onpeilbaar en onvermijdelijk. Dit is begrijpelijk omdat veel mensen het leven slechts b…
• Orgaandonatie: hoe registreer je je als donor?: Orgaandonatie staat volop in de belangstelling. Ondanks grote promotiecampagnes is de overheid er nog steeds niet in geslaagd voldoende donoren over de streep…
• Sterven en dood: We moeten er allemaal vroeg of laat aan geloven, we gaan allemaal een keer dood. Vrouwen hebben geluk, die leven gemiddeld 7 jaar langer dan mannen. Of hoeven we hier niet zo blij mee te zi…

Bronnen en/of referenties

• Aron Moss (Lubavitcher Jood)