InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Chemotherapie (cytostatica) bij kanker en bijwerkingen

Chemotherapie (cytostatica) bij kanker en bijwerkingen

Chemotherapie (cytostatica) bij kanker en bijwerkingen Bij de behandeling van kanker zet de arts vaak chemotherapie in om tumorcellen te doden. Dankzij de therapie met geneesmiddelen (cytostatica) valt kanker mogelijk te genezen, is de verspreiding van de tumorcellen af te remmen. Hierdoor verlichten de symptomen bij de patiënt. De patiënt krijgt mogelijk één maar nog vaker een combinatie van diverse soorten chemotherapie. De chemische stoffen vallen bijgevolg op verschillende manieren de kankercellen aan. De arts bekijkt voor elke patiënt individueel welke behandeling vereist is. Chemotherapie gebeurt vaak in combinatie met radiotherapie en/of chirurgie.

Keuze van chemotherapie

De keuze van het type en de dosis van de chemotherapie hangt af van veel verschillende factoren, waaronder de leeftijd en de algemene gezondheid van de patiënt, de mogelijke verspreiding van de kanker bij de patiënt, de plaats waar de kanker voor het eerst in het lichaam van de patiënt verscheen, de vorm van kanker en het uitzicht van de kankercellen onder een microscoop. Radiotherapie (medische term voor "behandeling via bestraling") en chirurgie gebeuren tot slot vaak in combinatie met chemotherapie.

Werking cytostatica bij bestrijding van snel delende cellen bij kanker

Bij kanker gebeurt in het lichaam een oncontroleerbare groei van cellen, wat ordeloos en onafgebroken gebeurt, waardoor zich een tumor vormt. Cytostatica - geneesmiddelen die celgroei en celdeling remmen - vallen deze snel delende cellen aan om de kanker te bestrijden. Sommige soorten chemotherapie brengen schade toe aan het genetisch materiaal in de cel, dat vertelt hoe een cel zich moet kopiëren of herstellen. Andere types blokkeren chemicaliën waardoor een celdeling niet meer mogelijk is. Sommige normale cellen in het lichaam delen vaak, zoals het haar en de huidcellen. Chemo doodt bijgevolg eveneens deze cellen, waardoor haarverlies als bijwerking frequent voorkomt. Na de behandeling met chemotherapie herstellen de meeste normale cellen.

Soorten medicatie

Op de markt zijn meer dan honderd verschillende cytostatica beschikbaar. Enkele veel gebruikte zijn alkyleringsmiddelen, antimetabolieten, anti-tumor antibiotica, topoisomeraseremmers, en mitoseremmers. Alkyleringsmiddelen helpen bij borstkanker, een Hodgkin-lymfoom (kanker van lymfesysteem met vergrote lymfeklieren, koorts en vermoeidheid), een lymfoom, een multiple myeloom (ziekte van Kahler: bloedarmoede, botpijn en verhoogd calciumgehalte in het bloed), een sarcoom, eierstokkanker, leukemie en longkanker. De arts zet antimetabolieten in bij leukemie, borstkanker, eierstokkanker en darmkanker. Anti-tumor antibiotica valt voor veel soorten kanker te gebruiken. Ook topoisomeraseremmers helpen bij leukemie, longkanker, maagkanker en andere vormen van kanker. Een patiënt met borst- of longkanker, leukemie, lymfomen of een myleoom krijgt mitoseremmers.

Toediening van cytostatica

Chemotherapie gebeurt in het ziekenhuis (vooral wanneer de patiënt meerdere behandelingen kort na elkaar nodig heeft) of thuis. Meestal is een infuus nodig bij de patiënt. Soms zijn veel prikken nodig. Daarom is bij sommige patiënten een veneuze poortkatheter een goede oplossing, waardoor een arts de patiënt niet meer moet prikken. De patiënt krijgt meestal één dosis cytostatica per keer toegediend, veelal volgt dan een rustperiode met daarna terug een behandeling met cytostatica. Soms ziet hier één dag tussen en is de therapie na enkele dagen afgelopen, terwijl andere patiënten vele behandelingen op een lange termijn (bijvoorbeeld enkele maanden) ondergaan. Het is afhankelijk van het soort kanker en de tussentijdse resultaten hoe lang de chemotherapie in het totaal duurt.

Bijwerkingen van kanker bij de patiënt

Chemotherapie geeft bij een heel aantal patiënten bijwerkingen, al zijn er ook patiënten die haast geen bijwerkingen vertonen. Geneesmiddelen voor kankerbestrijding doden immers cellen die zich vermenigvuldigen, maar ze tasten eveneens alle cellen aan die een actieve celdeling hebben. De ernst en uitgebreidheid van de eventuele symptomen is voornamelijk afhankelijk van de soort en de hoeveelheid cytostatica die de patiënt krijgt. Veelal zijn bijwerkingen te behandelen als de patiënt dit doorgeeft aan de arts.

Deze bijwerkingen zijn mogelijk.

AfkortingBijwerking en betekenis
Ccardiotoxiciteit: giftigheid voor het hart
Hhaaruitval (alopecie)
Eemesis: braken
Mmucositis: stomatitis (ontsteking van slijmvlies in en rond mond) waardoor bijvoorbeeld pijnlijke aften ontstaan, slijmvliesontsteking van de darm (diarree),
Oototoxiciteit: giftig voor het gehoor
Ttrombocytopenie (trombopenie): tekort aan bloedplaatjes, bij een tekort heeft de patiënt een verhoogd risico op bloedingen. Trombocyten zijn nodig om bloedingen te stelpen.
Hhormonale veranderingen
Eepitheeltoxicatie: schadelijk voor het dekweefsel of voor de huid
Rrenale toxiciteit: schadelijk voor de nieren
Aanemie: bloedarmoede van de rode bloedcellen. Alle cellen in het beenmerg zijn snel delende bloedcellen dus chemotherapie gaat ook deze cellen aanvallen.
Pperifere neuropathie: aandoening van de perifere zenuwen
Iinfecties: tekort aan witte bloedcellen maakt patiënten vatbaarder voor infecties
Een neutropenie (tekort aan neutrofiele granulocyten = soort gekorrelde witte bloedcellen)

Bron: Cursus Medical Management Assistant: Medische Terminologie 2, Dr. Hilde Vandenhoudt, academiejaar 2011-2012, pagina 25 (digitale editie)
© 2016 - 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Chemotherapie en de bijwerkingenOmdat kanker zoveel voorkomt onder mensheid is de term chemotherapie of chemokuur over het algemeen zwaar beladen. Maar…
Chemotherapie bij kanker: behandeling en bijwerkingen chemoChemotherapie bij kanker: behandeling en bijwerkingen chemoBij de behandeling van kanker met chemotherapie krijgt de patiënt medicijnen om de snel vermenigvuldigde kankercellen te…
Kankerbestrijding: mogelijke bijwerkingen van kankertherapieKankerbestrijding: mogelijke bijwerkingen van kankertherapieDe meest courante manieren om kanker te bestrijden zijn radiotherapie, chemotherapie en chirurgie. Bij radiotherapie wor…
Chemotherapie: wat is het en hoe werkt het?Chemotherapie: wat is het en hoe werkt het?Chemotherapie is een onderdeel van de behandeling voor patiënten met kanker. Chemotherapie wordt ook wel cytostatica of…
Chemo-bommen. Methode chemotherapie, hoe werkt het?Chemo-bommen. Methode chemotherapie, hoe werkt het?Chemobommen of chemo-bommetjes. Het is een nieuwe methode van chemotherapie om kanker te behandelen. Chemobommen behande…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Klbz / Pixabay
  • Cursus Medical Management Assistant: Medische Terminologie 2, Dr. Hilde Vandenhoudt, academiejaar 2011-2012, pagina 25, 28 (digitale editie)
  • http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/treatmenttypes/chemotherapy/how-chemotherapy-drugs-work
  • https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/patientinstructions/000910.htm
  • Oncologie Kempen, http://www.oncologiekempen.be/, geraadpleegd op 28 april 2012 (website is op 16 april 2016 niet meer werkzaam)

Reageer op het artikel "Chemotherapie (cytostatica) bij kanker en bijwerkingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 12-06-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Klassen geneesmiddelen
Bronnen en referenties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!