Het Menselijk Lichaam: De Mond, Tanden en Spijsvertering

Het menselijk lichaam. Hoe steekt alles nou eigenlijk in elkaar? In deze serie van artikelen kun je over verschillende aspecten van het lichaam lezen. In het twaalfde artikel gaat het over De Mond, de Tanden en de Spijsvertering.

De Mond en de Tanden

Alle cellen van het lichaam hebben voortdurend voedsel nodig. De voedingsstoffen worden verspreid door de bloedsomloop nadat ze langdurig werden bewerkt in het spijsverteringsstelsel. De grote moleculen die in voeding zitten, worden in kleinere deeltjes gesplitst die kunnen worden gebruikt door de cellen. Het voedsel komt ons lichaam binnen via de mond waar de tanden het fijnmalen en mengen met speeksel. De bewegingen van de tong zorgen ervoor dat het voedsel verschillende malen langs de tanden komt, zodat het beter kan worden fijngemaakt voor het wordt doorgeslikt.

Tijdens het kauwen wordt het voedsel gemengd met speeksel dat wordt geproduceerd door 3 paren klieren die om de mond zitten. De twee oorspeekselklieren zitten tussen de oren en de onderkaken. Hun speeksel bevat albumine. Onder de tong zitten ook twee speekselklieren, namelijk de ondertongspeekselklieren. Het andere paar, de onderkaakklieren, produceert ptyaline en mucine dat de waarneming van smaken verbetert.

De Tand
Elke tand bestaat uit drie delen. De kroon komt uit het tandvlees te voorschijn en blijft zichtbaar. Ze is bedekt met hard glazuur dat het tandbeen en het tandmerg beschermt. Aan het tandvlees bevindt zich de tandhals. Daaronder zit de wortel vast in het kaakbeen. Een melkgebit bestaat uit totaal 20 tanden en kiezen. Als we alle tanden en kiezen hebben gewisseld bestaat ons volwassen gebit uit totaal 32 tanden en kiezen.

Het Kauwproces
Ons definitieve gebit bestaat uit 32 tanden, verdeeld over de onder- en de bovenkaak. Onderaan bevinden zich 12 grote maaltanden die het voedsel kunnen fijnmalen. Daarvoor zitten 8 voorkiezen die een beetje kleiner zijn, maar een soortgelijke functie hebben. De 4 hoektanden zijn zo gevormd dat ze het voedsel kunnen verscheuren, terwijl de 8 snijtanden vooraan in de mond zo zijn gevormd dat we er gemakkelijk iets mee kunnen doorbijten. Al deze 'werktuigen' zijn perfect aangepast aan de voedingsgewoonten van de mens, die heel uiteenlopend zijn. Het tandmerg bestaat uit levend weefsel dat rijk is aan bloedvaten en kleine zenuwen die het gevoelig maken voor pijn.

Speeksel
Speeksel bestaat vooral uit water en spijsverteringsenzymen.Een van de enzymen, ptyaline, kan de vertering van zetmeel al in de mond beginnen. Door lang op een stuk brood te kauwen, komt een zoetachtige smaak vrij op de tong. Die ontstaat door de glucose die in zetmeel zit. De andere vloeistoffen in speeksel maken het gekauwde voedsel zachter. De brij die zo ontstaat is de bolus. Die gaat via de keelholte en de slokdarm naar de maag.

De Spijsvertering

De maag is een deel van het spijsverteringskanaal dat zich in de buik bevindt en met de mond is verbonden via de slokdarm. Als de maag in rust is, is de maagwand geplooid. Tijdens de vertering zet de maag uit tot een grote zak die meer dan drie liter gekauwd voedsel kan bevatten. De spijsvertering neemt enkele uren in beslag. In die tijd wordt het gekauwde voedsel gemengd met maagsappen die worden geproduceerd door klieren in de maagwand. In de maagsappen zitten hormonen, enzymen met spijsverterende eigenschappen, en zoutzuur, een krachtig ontsmettend middel dat ons beschermt tegen aanvallen van bacteriën.

Cardia en Pylorus
Het transport van het gekauwde voedsel in de maag wordt gecontroleerd door twee spieren, cardia en pylorus. Als die kringspieren zich samentrekken, sluiten ze de maag af. De cardia zit tussen de slokdarm en de maag en voorkomt dat voedsel van de maag weer in de slokdarm terecht kan. De pylorus sluit de maag van de darmen af, zodat er geen onverteerd voedsel in de darmen terecht kan komen.

De Maagwand
Het duurt 2 tot 3 uur voor het gekauwde voedsel in de maag is gemengd met maagsappen, afhankelijk van het soort en de hoeveelheid voedsel. In die tijd zijn de spieren actief en trekken ze zich ritmisch samen dankzij drie verschillende spierlagen met circulaire, overlangse en schuin lopende vezels ten opzichte van het spijsverteringkanaal. Door het werk van de maag wordt het gekauwde voedsel gedeeltelijk verteerd door de maagsappen en omgezet in een brij die klaar is om naar de darm te gaan.

Het Spijsverteringskanaal
Elk deel van het spijsverteringskanaal heeft een belangrijke functie in de complexe verwerking van voedsel.

• De mond: Het kauwen en in stukken breken van voedsel en het kneden met speeksel.
• De speekselklieren: productie van speeksel met daarin spijsverteringsenzymen.
• De maag: het mengen van het gekauwde voedsel met eerst een gedeeltelijke vertering en het verwijderen van micro-organismen die onze gezondheid zouden schaden.
• De dunne darm: vertering van het voedsel en opname van vitamines en mineralen.
• De dikke darm: opname van de laatste voedingsstoffen, water en ionen, voor de rest wordt uitgescheiden.
• De lever: productie van gal en andere nuttige stoffen voor de vertering.
• De galblaas: opslagplaats voor gal tot die wordt gebruikt.
• Pancreas: productie van spijsverteringsenzymen.

De Wanden van het Spijsverteringskanaal
De wanden bestaan uit verschillende weefsels, die vliezen worden genoemd. De verschillende delen van het spijsverteringsstelsel hebben een verschillende bouw, afhankelijk van de functie die ze moeten uitoefenen. Aan de buitenkant bevindt zich een laag gladde spieren die het bindweefsel omgeeft dat het submucosa vormt. Daaronder zit nog een laag epitheelweefsel dat er in elk deel van het spijsverteringskanaal anders uitziet. De maag en de darmen zijn omgeven door nog een extra vlies dat de beweging vergemakkelijkt. © 2008 - 2009 Mondyluke, gepubliceerd in Diversen (Mens en Gezondheid) op 18-08-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Mondyluke is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Spijsvertering van eiwit, vet en koolhydraten: Spijsvertering van voedsel gebeurt met de hulp van enzymen. Uit eiwitten worden enzymen gemaakt door het lichaam zelf. Enzymen komen voor in speeksel, maagsap,…
• De spijsvertering, hoe verloopt deze eigenlijk?: De spijsvertering is natuurlijk een belangrijk proces. Een goede spijsvertering zorgt voor een goede weerstand doordat belangrijke voedingststoffen, zoals vit…
• Hoe je tanden beschermen tegen tanderosie?: Tanderosie is de afslijting van tandglazuur en tandbeen en wordt vaak pas in een verdergevorderd stadium ontdekt. Spijtig genoeg is er dan niets meer aan te doen,…
• Gezondheidsproblemen bij honden: mond en gebit: Honden gebruiken hun mond en gebit niet alleen voor eten, maar ook om zich te verdedigen, te verzorgen, genegenheid te tonen of gewoon voor onderzoek, proeven,…
• Waarom lachen we? Een joodse visie: Lachen staat aan de wortel van wie we zijn als menselijke wezens. Het is het eerste ding dat ouders trots waarnemen in de ontwikkeling van hun baby. Een baby voelt, lang v…

Bronnen en/of referenties

• Boek: Het Menselijk Lichaam