De gezonde persoonlijkheid en Maslov

De Amerikaanse psycholoog Abraham Maslov stelde een model van de mens op, waarin de menselijke behoeften gerangschikt werden. Om als mens een gezonde persoonlijkheid te kunnen ontwikkelen moeten volgens dit model een aantal fundamentele behoeften minimaal bevredigd zijn. Deze behoeften zijn onderverdeeld in een aantal hierarchische nivo's, met onderaan de fysiologische berhoeften en helemaal bovenaan de behoefte aan zelfontplooing.

De behoeftenpyramide van Maslov

De menselijke behoeften zijn volgens het model van Maslov te rangschikken in een hierarchisch systeem. Maslow stelde dat elk mens dezelfde behoeftes nastreeft; deze behoeften moeten trapsgewijs worden benaderd. Wil men zich op een gezonde manier ontwikkelen, dan kan alleen een stap naar een volgend behoefte-nivo gemaakt worden als de behoeften van een lagere trap minimaal bevredigd zijn.
Op het laagste nivo vindt men de fysiologische behoefte, die Maslow ook wel aanduidde als Lagere fundamentele behoefte. De drie hogere behoeften noemde hij de Hogere fundamentele behoeften. Het behoeftenmodel kan men visualiseren met behulp van een pyrimade. Van onder naar boven onderscheidt men de volgende nivo's:

Fysiologische behoeften
Hieronder vallen voedsel, drinken, ontlasting, en sex.

Behoefte aan veiligheid en zekerheid
Het individu zoekt beveiliging in een georganiseerde groep. Men kan hierbij denken aan de buurt, het gezin, bedrijf of werk.

Behoefte aan sociaal contact
Hieronder vallen vriendschap, liefde, en het sociale verkeer.

Behoefte aan waardering en erkenning
Het streven naar status en erkenning in sociaal verband.

Behoefte aan zelfontplooiing
Het willen ontwikkelen van de eigen persoonlijkheid en mentale groeimogelijkheden.

Groei

Maslov stelde dat de trapsgewijze groei alleen mogelijk was wanneer de voorgaande nivo's reeds vervuld waren. Ook stelde hij dat elk mens vastzit tussen het behoud van een zeker nivo en de behoefte naar een nieuw nivo. Voor groei is nodig dat men de aantrekkelijkheid van de huidige situatie afweegt tegen het risico van het bestijgen van de volgende trap.

Psychologie

Voor de theorie van Maslov is in het mensbeeld van de huidige psychologie niet veel steun te vinden. De oorzaak hiervoor is dat er geen empirisch bewijs te vinden is voor de rangschikking van de behoeften. De behoeften als zodanig zijn er natuurlijk wel.
Het model wordt wel gebruikt in de humanistische psychologie. Door de mens te benaderen als een door driften bepaald wezen (dieptepsychologie) wordt de mens ontmenselijkt. Het centraal stellen van beloning en straf het menselijk gedrag reduceert de mens tot een machine. Een alternatieve benadering is de psychologie die de mens meer benadert vanuit zijn mogelijkheden. Men stelt dat de mens een oneindig potentieel aan mogelijkheden in zich heeft; door hier op te focussen kan men zich ontwikkelen. De principes van driften en geweten, beloning en straf, worden wel erkend, maar zijn te eendimensionaal om tot groei te komen, zo stelt men.