De behandeling van een giftige kwallenbeet

Kwallen komen niet alleen voor aan onze Noordzee. Ook in de buitenlandse vakantiegebieden zijn de dieren regelmatig onaangename badgasten. De giftige beten van de meeste soorten leveren voor de mens geen grote problemen op, maar van sommige soorten is het gif zelfs dodelijk. Voorkomen is dus duidelijk beter dan genezen.

Wat is een kwal

Een kwal is een holtedier die behoort tot de stam der neteldieren. Kwallen leven bijna altijd in zee. Op het lichaam van de kwal zijn netcellen die bij aanraking een stof kunnen afscheiden. De bedoeling is dat de kwallen daarmee hun prooi verlammen, bijvoorbeeld kleine vissen en plankton. Deze aanvalsstof veroorzaakt ook reacties bij mensen. Ook andere neteldieren zoals zeeanemonen of koraaldieren geven deze reacteis.

Noordzee en Middelandse zee

Aan onze Noordzee zie je soms geen enkele kwal maar op andere dagen ligt het strand er mee bezaaid. Dat heeft o.a. te maken met de windrichting. Vooral bij oosten wind spoelen de dieren aan. In de Middelandse zee kunnen ware kwallenplagen voorkomen als gevolg van overbevissing waardoor de kwal daar haar natuurlijke vijand is kwijtgeraakt. Over het algemeen zijn ze meestal dood als ze eenmaal zijn aan gespoeld en daarom ongevaarlijk. In het water zwemmende levende kwallen zijn daarentegen een stuk onplezieriger en kunnen ons venijnig bijten.

Klachten

De ernst van de klachten wordt bepaald door het type gif en door de hoeveelheid gif dat is geïnjecteerd. Deze reactie blijft over het algemeen beperkt tot dat deel van de huid dat daadwerkelijk met de kwal in aanraking is geweest. Wanneer er echter sprake is van een groot aantal kwallenbeten tegelijk kunnen ook algemene verschijnselen optreden zoals hoofdpijn, ademhalingsproblemen en misselijkheid. In zeldzame gevallen kan een shock ontstaan. Roep deskundige hulp in bij ernstige verschijnselen.

Symptomen van een beet

• Op de huid zie je kleine rode bultjes, rode vlekken. Het veroorzaakt een branderig gevoel, pijn en jeuk.
• Bij meerdere kwallenbeten tegelijk, of bij bijzonder giftige soorten, kunnen de reacties ernstiger zijn: misselijk gevoel en eventueel braken.
• In ernstige gevallen: kortademigheid, hoesten, piepen, kramp, hartritmestoornissen, shock, bewustzijnsverlies.

Behandeling

• Zorg ervoor dat je niet met je handen in contact komt met de kwallenbeet.
• Bedek de beet met droog zand, zout of suiker of giet azijn over de wond. Hierdoor wordt de gifstof minder actief. Niet wrijven, daardoor zou je het gif kunnen verspreiden.
• Spoel daarna af met zout water.
• Raadpleeg zonodig een arts, apotheker of strandhulppost voor een zalf om de pijn en de jeuk te verlichten.
• Bij uitgebreide kwallenbeten en vooral bij verschijnselen van algemeen onwelbevinden (ademhalingsproblemen, overgeven hoofdpijn, etc) is het van belang met spoed deskundige medische hulp in te roepen!

Lees verder

• Reisapotheek voorkomt diarree en ellende op vakantie